STER Advertentie

Epische Filmmuziek: de meest grootse, meeslepende, indrukwekkende orkestrale werken. Vandaag neemt presentator Ab Nieuwdorp je mee naar de jaren 2010’ van onze rijke filmmuziekgeschiedenis. Aan de hand van iconische balletmuziek: Clint Mansell – Black Swan (2010).

Een zwart zwanenmeer

Het is een van de meest bekende balletten, het verhaal van de jonge vrouw Odette die door een betovering als witte zwaan door het leven gaat en wiens lot en liefde getart wordt door de zwarte zwaan Odile. Misschien nog wel meer dan het verhaal maakt de muziek van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski Het Zwanenmeer wereldwijd geliefd.

In 2010 kwam de Amerikaanse regisseur Darren Aronofsky met de film Black Swan, een psychologische horror-versie van het eeuwenoude sprookje. De plot draait om het New York Ballet dat Het Zwanenmeer op de planken zet. Voor ballerina Nina Sayers (Nathalie Portman) is het haar eerste grote rol, de kans om carrière te maken. Haar Odette is voorbeeldig, maar met de vertolking van de sensuele zwarte zwaan Odile worstelt Nina. Wanneer Lily (Mila Kunis) op het toneel verschijnt en haar 'understudy' wordt begint de angst haar leven over te nemen en raakt de realiteit met het ballet verweven. De dreiging van Odette en Lily en de druk van de rol trekken Nina een donkere wereld van schimmen en hallucinaties in. 

De spanningen van een moderne zwaan

De Britse Clint Mansell componeerde de score voor Black Swan. Hij slaagde erin een mix te maken die tussen de romantische originele balletmuziek van Tsjaikovski en de steeds grilliger wordende belevingswereld van Nina heen en weer schiet.

"Je wilt er iets mee bereiken, maar wel iets dat in overeenstemming is met het oorspronkelijke werk. Zodat als het ooit Tsjaikovski's pad kruist hij zou zeggen: 'Ja, die jongens hebben daar iets goeds mee gedaan'."

De balletmuziek van Tsjaikovski wordt vooral voor de dansscènes bewaard. Het verhaal van de film zelf heeft zijn eigen muziek gekregen. Het knappe is dan weer wel dat Mansell de zo herkenbare elementen uit de balletmuziek daarin heeft verweven, zoals de hobo die de witte zwaan representeert. De orkestrale muziek wordt aangevuld met elektronische instrumenten -  het electronische muziekduo The  Chemical Brothers droegen ook aan de soundtrack bij. Zo klinkt er donker geroffel dat haaks staat op de romantische klanken van de strijkers en de onderliggende en toenemende angsten steeds voelbaarder maakt. 

Kortom, Black Swan heeft een epische soundtrack. Toch werd de muziek niet genomineerd voor een Oscar - Tsjaikovsi’s muziek is er nog zo in te horen dat het geen originele muziek zou zijn. Tot grote spijt van velen: zulke bekende, geliefde muziek gebruiken en die vertalen naar het doek en zo eigen weten te maken voor deze donkere vertelling, is een kunst op zich. 

Alleen The King’s Speech (2010) ontving meer BAFTA-nominaties dan Black Swan. Lees  meer over die soundtrack:  Waar je het Allegretto uit Beethovens Zevende van kent.

De volledige filmscore was te horen in De Klassieken op donderdag 4 maart. Gemist? Bekijk & beluister terug via onderstaand fragment: