Bach van de Dag

Bach van de Dag:

De Bach van de Dag: een podcast als een muzikale scheurkalender! Met de Bach van de Dag-podcast neemt programmamaker Frank de Munnik luisteraars mee op de muzikale ontdekkingsreis die hij al jaren maakt langs het werk van Johann Sebastian Bach.

Wat is het verband tussen het werk van Bach en de val van de Berlijnse Muur? Zou E.T. wel eens hebben geluisterd naar een Brandenburgs Concert? En hoe klinkt de invloed van Bach door tot ver in de twintigste eeuw?

Zin in een dagelijkse portie Bach? Beluister het in de Bach van de Dag, van KRO-NCRV en NPO Radio 4.

Podcast afleveringen

20 juli 2020 ‘De toevallende vanzelfsprekendheid’

Wat een kleinood, ‘Je keek te ver’, een boekje door Marjoleine de Vos. “Het denken brengt ons niet tot de zin van de dingen. De zin, of beter nog: de betekenis, die geen diepere betekenis is, moet ons ook vanzelfsprekend toevallen’. Het valt mij in ieder geval toe in de Ouverture uit de Vierde Partita.

Johann Sebastian Bach
Partita voor klavecimbel nr.4, BWV.828 – deel I, “Ouverture”
Angela Hewitt, piano
Hyperion CDA68271
6’41’’

17 juli 2020 ‘Dansende fluit’

Het duet Domine Deus uit Bach’s Hohe Messe kent een juweel van een ‘huppelbasje’ waarboven een fluit danst. Liefdevol en elegant – een Bach die je dag goed maakt.

Mis, BWV.232, “Hohe Messe”; Gloria – duet, “Domine Deus” + koor, “Qui tollis peccata mundi”.
Johann Sebastian Bach
Nederlandse Bachvereniging olv Jos van Veldhoven
Channel Classics CCS SA 25007
8’33’’

16 juli 2020 ‘Tuinman Telemann’

Bach en de natuur…? Nee, dan zijn grote tijdgenoot Telemann! Een groot tuinliefhebber en enthousiast verzamelaar van zaden en planten. ‘Ik ben onverzadigbaar wat betreft hyacinten en tulpen’. Telemann’s Fantasias voor solo-fluit, hoor ik als zorgvuldig gecultiveerde bloemen.

Georg Philipp Telemann
Twaalf Fantasias voor fluit; nr.9
Ashley Solomon, fluit
Channel Classics 40617
6’24’’

15 juli 2020 ‘De verschillen in hetzelfde’

Drie keer dezelfde noten, en toch drie keer geheel ander. Wellicht was het cello-stuk, oorspronkelijk een stuk voor luit. En hoe verschillend kun je het uitvoeren…

Johann Sebastian Bach
Suite voor cello nr.4, BWV.1010, I. Praeludium
Joachim Eijlander, cello
NAVIS Classics NC15003
4’14’’

Johann Sebastian Bach
Suite voor cello nr.4, BWV.1010, I. Praeludium & II. Allemande (Arr.)
Nigel North, luit
Linn Records CKD049
4’58’’

Johann Sebastian Bach
Suite voor cello nr.4, BWV.1010, I. Praeludium
Gavriel Lipkind, cello
EDEL 0016132GLP
3’08’’

14 juli 2020 ‘Bach’s lievelingsinstrument’

Clavichord! Een wat…? Ik vroeg organist en pianist Laurens de Man hoe dat zit. Wat is een clavichord, waarom hield Bach er zo van, en wellicht het belangrijkst: hoe klinkt een clavichord.

Johann Sebastian Bach
Partita nr.1, BWV.825, V. Sarabande
Wim Winters, clavichord
Authentic Sound
5’35’’

13 juli 2020 ‘Jan & Johann’

Soms hoor ik muziek ‘beter’, als een ander mij meeneemt in die muziek. Kunst der Fuge is zulke muziek voor mij. Fascinerend, maar ook vrij gesloten, celebraal… Het arrangement dat Jan van Vlijmen maakte van Kunst der Fuge opende voor mij allerlei ramen om nog beter te ‘kijkluisteren’ naar deze muziek.

Johann Sebastian Bach / Jan van Vlijmen
Kunst der Fuge, BWV.1080: Contrapunctus V
Viotta Ensemble
Ottavo OTR C90387
3’14’’

Johann Sebastian Bach
Kunst der Fuge, BWV.1080: Contrapunctus V
Hesperion XX olv Jordi Savall
Alia Vox AVSA 9818A+B
4’06’’

10 juli 2020 ‘God in een pijpje tabak’

Een van de leukste edoch vreemdste stukken van Bach, is ‘Opbouwende gedachten van het pijproken’, waarin blijkt dat het pijproken gepaard gaat met allerlei theologische en beschouwelijke gedachten. Misschien nog opmerkelijker: het stuk is ‘misschien’ mede gecomponeerd door Bach’s gehandicapte zoon Gottfried Heinrich.

Johann Sebastian Bach
Erbauliche Gedanken eines Tobackrauchers
Tragicomedia
Teldec 4509-91183-2
4’39’’

9 juli 2020 “Boertjes van buut’n”

Een Boerencantate, van Bach? Jawel, in 1742, met hoorbaar plezier gemaakt. De man voor wie hij het schreef was niet echt een boer, wel de directeur van de belastingen in Leipzig, en daarmee de werkgever van Picander, tekstschrijver van oa de Mattheus Passie.

Johann Sebastian Bach
Cantate BWV.212, “Mehr Hahn en neue Oberkeet” (Bauerncantate): Sinfonia + aria ‘Klein-Zschocher müsse’
Mojca Erdmann, sopraan
Bach Collegium Japan olv Masaaki Suzuki
BIS2191
9’22’’

8 juli 2020 ‘Over een kleine mis’

Bach componeerde vier zogenaamde ‘Lutherse’ missen, kleine missen. Voor welke gelegenheid? En: waarom? In ieder geval gebruikte hij voor de muziek, zijn eigen al jaren daarvoor gecomponeerde muziek, in een verbeterd jasje. Alsof hij de pareltjes in zijn oeuvre, die je over het hoofd kunt zien, alsnog voor het voetlicht wil zetten.

Johann Sebastian Bach
Mis BWV.234: “Qui tollis peccata mundi”
Cantus Cölln
Harmonia Mundi HMC901939.40
6’47’’

Johann Sebastian Bach
Cantate BWV.179, “Siehe zu, dass deine Gottesfurcht nicht Heuchelei sei”: aria, “Falscher Heuchler Ebenbild”.
Ruth Ziesak, sopraan
Amsterdam Baroque Orchestra olv Ton Koopman
ERATO3984-21629-2
5’00’’

7 juli 2020 ‘Monument voor Maria Barbara’

Op 7 juli 1720 was de begrafenis van Maria Barbara Bach, de vrouw van J.S. die volkomen onverwacht ‘uit de tijd’ ging. Volgens de Duitse musicologe Helga Thoene zijn de Sonates en Partitas voor solo-viool door Bach gecomponeerd als een monument voor zijn overleden vrouw – klinkende rouwverwerking. Een bijzondere theorie, met bijzondere gevolgen.

Johann Sebastian Bach
Cantate BWV.4, “Christ lag in Todesbanden”; koraal, “Christ lag in Todesbanden”
The Monteverdi Choir & The English Baroque Soloists olv John Eliot Gardiner
Soli Deo Gloria SDG128
5’33’’

Johann Sebastian Bach
Partita voor viool nr.2, BWV.1004 – deel V, “Chaconne” (Arr.)
Tenebrae olv Nigel Short
Gordon Nikolitch, viool
LO 0728
13’08’’

6 juli 2020 ‘Gul en lichtvoetig’

Een van mijn lievelingsstukken is de Vierde Franse Suite, althans… de titel is niet van Bach. Intieme en sprankelende muziek. Op haar nieuwe Bach-cd speelt Papastefanou gul en lichtvoetig, inclusief een variant op het begin: BWV.815a.

Johann Sebastian Bach
Suite voor klavecimbel BWV.815, “Franse Suite nr.4”
Alexandra Papastefanou, piano
First Hands Records FHR70
18’38’’

3 juli 2020 ‘Van ooit en lang geleden’

Vandaag is de feestdag van de Apostel Thomas, de Ongelovige Thomas. Vanaf de stichting in 1212 klonk er in het klooster en de bijbehorende Thomaskerk in Leipzig muziek, oa bewaard gebleven in de Thomas Graduale. Tijdloze muziek - eeuwen voor Bach.

2 juli 2020 ‘Een uitvaart en een opgeblazen kerk’

Ondanks veel protest, blies de DDR in 1968 de Paulinerkirche op in Leipzig. Wat moest je ook met zo’n oud gebouw… In deze Universiteitskerk was op 20 oktober 1729 een uitvaart, waarvoor Bach de muziek schreef. Droevige muziek? Helemaal niet!

1 juli 2020 ‘Tussen Prinsengracht en Café Zimmermann’

Bach voerde veel muziek uit in Cafe Zimmermann in Leipzig. Niet alleen van hemzelf, maar ook van bv Locatelli. Vioolvirtuoos, componist en een groot deel van zijn leven woonachtig aan de Prinsengracht in Amsterdam.

30 juni 2020 ‘Johann Schelle’

Bach’s functie als Thomascantor en Director Musici stond in een lange en eerbiedwaardige traditie. Ik vind het daarom zo leuk om stil te staan bij Bach’s voorgangers in Leipzig, zoals Johann Schelle. Een grootheid in zijn tijd.