Bach van de Dag

Bach van de Dag:

De Bach van de Dag: een podcast als een muzikale scheurkalender! Met de Bach van de Dag-podcast neemt programmamaker Frank de Munnik luisteraars mee op de muzikale ontdekkingsreis die hij al jaren maakt langs het werk van Johann Sebastian Bach.

Wat is het verband tussen het werk van Bach en de val van de Berlijnse Muur? Zou E.T. wel eens hebben geluisterd naar een Brandenburgs Concert? En hoe klinkt de invloed van Bach door tot ver in de twintigste eeuw?

Zin in een dagelijkse portie Bach? Beluister het in de Bach van de Dag, van KRO-NCRV en NPO Radio 4.

Podcast afleveringen

4 juni 2021: ‘Pure opwinding; een originele Bach’

Het gebeurde mij, pure opwinding. Ik had een originele Bach in handen… weliswaar een kwitantie, maar toch. Het handschrift bevindt zich in een grote kluis in Den Haag. Tezamen met de eerste drukken van Bach’s muziek, zoals de originele Goldbergvariaties uit 1742. Wereldwijd nog 18 exemplaren bekend. 

Mooier krijg je het niet als liefhebber en verzamelaar, daarom tot besluit: de Aria uit de Goldbergvariaties.

J.S. Bach 
Goldbergvariaties, BWV.988; Aria
Ivo Janssen, piano
(Goldbergvariaties)
5’53’’

3 juni 2021: ‘Wie kent het niet?’

Air, oftewel ‘Air on a G String’, wie kent het niet, deze Bachhit? In 1848 voor het eerst gespeeld in Nederland, niet iedereen was er even blij mee…

In 1929 maakte Willem Mengelberg een opname - Air in een arrangement van zijn goede vriend Gustav Mahler.

J.S. Bach 
Suite nr.4, BWV.1068; Air
La Petite Bande olv Sigiswald Kuijken
(Bach The Orchestral Suites)
3’59’’

J.S. Bach 
Suite nr.4, BWV.1068; Air (arr. Gustav Mahler)
New York Philharmonic olv Willem Mengelberg (opn.1929)
(Bach St Matthew Passion)
NAXOS 8.110880-82
3’36’’

J.S. Bach 
Suite nr.4, BWV.1068; Air (arr. Telico)
Concertgebouworkest olv Willem Mengelberg (opn.1938)
(Bach St Matthew Passion)
NAXOS 8.110880-82
4’25’’

2 juni 2021: ‘Charmant deeltje’

Hij was de plaaggeest van de jonge Mahler, raakte bevriend met de walzenkoning Strauss, en werd een zeer geliefd pianist in de salons van Wenen. Alfred Grunfeld; de eerste die de Gavotte uit de Zesde Engelse Suite op plaat vastlegde. Waarom uitgerekend dit deeltje? Geen idee, maar Clara Schumann speelde dit deeltje ook als ze optrad in Nederland.

J.S. Bach
Engelse Suite nr.6, BWV.811; Gavotte
Alfred Grunfeld, piano (opn.1908)
(The First Pianist of Note to have made recordings)
Opal CD9850
2’38’’

1 juni 2021: ‘Mendelssohns meer’

In 1856 klonk voor het eerste Bach’s Chaconne in Nederland… Alleen: wel in de versie van Mendelssohn. Dus met piano begeleiding, want zei Mendelssohn: ‘Het werk is alleen geschikt voor een klein publiek, het grote publiek heeft meer nodig om tot begrip te komen van deze muziek’. 

J.S. Bach / Mendelssohn
Partita voor viool nr.2, BWV.1004; Chaconne (arr.)
Gertrud Schilde, viool
Jan Philip Schulze, piano
(Ciaconna and its References)
MDG 9032004-4
13’17’’

31 mei 2021: ‘Bach bevrijd! Of: Busoni’s Bach’

Ferrucio Busoni was aan het begin van de 20ste eeuw een van de allergrootste pianisten, en een Bachliefhebber pur sang. Alleen: je moest dan Bach wel bewerken voor de concertzaal, de Goldbergvariaties bv waren vooral geschikt om te lezen, maar niet om te spelen. Busoni veranderde het nodige, voegde toe, en haalde weg. Bijzonder om te horen! ‘Bach bevrijd’ zoals Busoni schreef…

J.S. Bach
Goldbergvariaties: var.20
Pavel Kolesnikov, piano
(Bach Goldbergvariaties)
Hyperion CDA68338
2’01’’

J.S. Bach / Busoni
Goldbergvariaties: var.15
Chiyan Wong, piano
(Bach-Busoni Goldbergvariaties)
Linn Records CKD598
1’07’’ 

J.S. Bach / Busoni
Goldbergvariaties: var.19 t/m 21
Chiyan Wong, piano
(Bach-Busoni Goldbergvariaties)
Linn Records CKD598
7’23’’

28 mei 2021: 'Bach en Nederland: …zo vol betekenis’

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'.

Vandaag: op 18 december 1891 dirigeerde Julius Röntgen, zelf een leerling van Thomascantor Hauptmann, de Hohe Messe in het Amsterdamse Concertgebouw. Voor de allereerste keer klonk dit werk in Nederland. Je moest er wel moeite voor doen, en ‘in de vereischte stemming verkeren’, maar dan wachtte je ook een ‘zeldzaam kunstgenot’, volgens een recensie.

In deze aflevering ook de oudste opname van de Hohe Messe.

J.S. Bach, Mis, BWV.232 (“Hohe Messe”); Christe eleison, Nederlandse Bachvereniging olv Jos van Veldhoven, (Mass in b minor), Channel CCS SA 25007, 5’01’’

J.S. Bach, Mis, BWV.232 (“Hohe Messe”); Christe eleison, London Symphony Orchestra olv Albert Coates (opn. 1929), (Schumann, The Complete Bach Recordings, 1927-1939), Pearl GEMM CDS 9900, 5’54’’

J.S. Bach, Mis, BWV.232 (“Hohe Messe”); Et incarnates est - Crucifixus, London Symphony Orchestra olv Albert Coates (opn. 1929), (Schumann, The Complete Bach Recordings, 1927-1939), Pearl GEMM CDS 9900, 7’40’’

27 mei 2021: 'Bach en Nederland: Jacob hoort Johann'

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'.

Vandaag: er is volgens mij maar een Nederlander die Bach ook daadwerkelijk gehoord heeft: Jacob Wilhelm Lustig, organist van de Martinikerk in Groningen. In 1720 hoort hij Bach in Hamburg; ‘my Geest wierd voor de eerste maal in ligte Vlammen gezet, toen ik dien Orgelman hoorde…’

Jacob Wilhelm Lustig, 24 Capricetten voor ‘t Clavier; nr.5, 10 & 12, Vincent van Laar, orgel (Lustig; Capricetten), Stichting Groningen Orgelland SGO0690612, 5’52’’

J.S. Bach, Schmücke dich, O liebe Seele, BWV.654, Bram Beekman, orgel, (Bach Orgelwerken, dl.1), Lindenberg LBCD17/18, 8’27’’

26 mei 2021: 'Bach en Nederland: Hij speelt geen Bach, hij wekt hem tot leven’

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'.

Vandaag ‘Hij speelt geen Bach, hij wekt hem tot leven’, aldus Edward Grieg, die Pablo Casals hoorde in Bach’s Vijfde Cellosuite. Nederlandse recensenten zijn laaiend enthousiast over Pablo Casals, sinds hij op 9 nov 1902 zijn debuut maakte in Nederland, en vrijwel altijd een Bach cellosuite op het programma zette. ‘Bach is groot, en Casals zijn profeet’. 

J.S. Bach, Cello Suite nr.5, BWV.1011; 1. Prelude, Pablo Casals, cello (opn. 1939), (Bach Cello Suites 1-6), Naxos 8.110915-16, 7’23’’ 

J.S. Bach, Cello Suite nr.5, BWV.1011; 1. Prelude, Anner Bylsma, cello (opn. 1992), (Bach The Suites for Violoncello Solo), Sony 88725463872, 5’06’’

25 mei 2021: 'Bach en Nederland: Grootsch en bewonderenswaardig’

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'.

Vandaag: Clara Schumann’s halfbroer Woldemar Bargiel was de eerste die in Nederland de Matthaus Passion uitvoerde. 22 April 1870 in Rotterdam; ‘misschien het meest grootsche en bewonderenswaardige op het gansche gebied der toonkunst’. 

In deze aflevering ook de oudste opname van de Matthaus Passion.

Woldemar Bargiel, Strijkkwartet nr.3, op.15b, III. Andante, Orpheus Strijkkwartet, (Bargiel; Complete String Quartets & String Octet, CPO 555 0952, 3’49’’

 J.S. Bach, Matthauspassion BWV.244; Aus Liebe will mein Heiland sterben, Elisabeth Schumann, sopraan (opn.1927), (Schumann; The Complete Bach Recordings, 1927-1939), Pearl GEMM CDS 9900, 4’30’’

J.S. Bach / Mendelssohn, Matthauspassion BWV.244; Er hat uns allen wohlgetan - Aus Liebe will mein Heiland sterben, Angela Kizamierczuk, sopraan, Das Neue Orchester olv Christoph Spering, (J.S. Bach Matthaus Passion in the arrangement made in 1841 by Mendelssohn), OPUS OPS3072/73, 5’23’’

J.S. Bach, Matthauspassion BWV.244; Nun ist der Herr zur Ruh gebracht, Nederlandse Bachvereniging olv Jos van Veldhoven, NBV CCS11397, (Bach Matthaus Passion), 2’07’’

J.S. Bach / Mendelssohn, Matthauspassion BWV.244; Nun ist der Herr zur Ruh gebracht, Das Neue Orchester olv Christoph Spering, (J.S. Bach Matthaus Passion in the arrangement made in 1841 by Mendelssohn), OPUS OPS3072/73, 3’01’’

24 mei 2021: 'Bach en Nederland: een mevrouw in Den Haag'

De Bach van de Dag is tijdelijk terug! In het kader van de Bachweek van NPO Radio 4 maakt Frank de Munnik tien nieuwe afleveringen, waarin hij ingaat op 'Bach en Nederland'.

Vandaag een zeer gezien musicus, Gertrude van den Bergh, woonachtig in Den Haag. Een ‘wereldberoemde’ pianiste, en dat niet alleen; Gertrude dirigeerde ook, en schreef een boek over muziektheorie. 

Zij speelde vaak en veel Bach, en mag daarmee de grondlegger zijn van de Bachomanie in Nederland.

J.S. Bach, Preludium en Fuga, BWV.850, Fania Chapiro, piano (opn.1933), (Nederlandse pianisten: Meesters uit de 19de en 20ste eeuw), Nederlands Muziek Instituut CD1002, 2’59’’

31 aug 2020 ‘Slot: Aria da capo’

Op 1 sept 2019 begon de ‘Bach van de dag’ met de Aria uit de Goldbergvariaties. Vandaag, na vele variaties rond Bach, besluit ik met de Aria da capo, het slot van de Goldbergvariaties, en dus het slot van deze Bach van de dag.

Johann Sebastian Bach
Goldberg Variaties, BWV.988: Aria da capo
Glenn Gould, piano
CBS Records SMK52619
3’48’’

28 aug 2020 ‘De mooiste’

Leuk en heerlijk zinloos spelletje: wat is de ‘mooiste’ Bach? Wat gaat er mee naar een onbewoond eiland? Ik neem mee: dit deeltje uit het Magnificat…

Johann Sebastian Bach
Magnificat BWV.243; Suscepit Israel
Ricercar Consort olv Philippe Pierlot
Mirare MIR102
2’08’’

27 aug 2020 ‘Maximaal minimaal’

Het heeft iets prettig maniakaals, deze Fantasie. Je hoort bijna voortdurend hetzelfde, maar dan anders. Minimal music uit een tijd waarin het genre niet bestond. Bach haalt alles uit bijna niets.

Johann Sebastian Bach
Fantasie BWV.922
Alfred Brendel, piano
Philips 4208322
8’22’’

Johann Sebastian Bach
Fantasie BWV.922
Christophe Rousset, klavecimbel
Aparte Music AP 010
6’45’’

26 aug 2020 ‘Zondige schoonheid’

Nadenken over je eigen zonden, letterlijk en figuurlijk van ‘God los’. Gebroken. Het bracht Bach in 1723 tot een van zijn mooiste aria’s. Zeker in deze uitvoering. Barbara Schlick zingt vol met levenservaring, en Marcel Ponseele laat de hobo stralen.

Johann Sebastian Bach
Cantate BWV.105, “Herr, gehe nicht ins Gericht”; aria, “Wie zittern und wanken”
Barbara Schlick, sopraan
Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe
Virgin 7592372
5’48’’

25 aug 2020 ’25 augustus 1749’

Zoiets doe je niet, althans… Terwijl Bach behoorlijk ziek is, is er al gepraat en zelfs besloten over zijn opvolging. Op 25 augustus 1749, terwijl de kerk vol zit met hoogwaardigheidsbekleders, speelt Bach zelf het orgel in de opening van deze cantate. Een klinkend bewijs: ik ben er!

Johann Sebastian Bach
Cantate BWV.29, “Wir danken dir, Gott, wir danken dir”; Sinfonia
Bach Collegium Japan
Masaaki Suzuki, orgel
BIS1981
3’39’’