Opium:

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Podcast afleveringen

Het gesprek - Adriënne Groen (8 april)

Annemieke Bosman spreekt tentoonstellingsmaker Adriënne Groen over de tentoonstelling Meret Oppenheim: für dich – wider dich in Design Museum Den Bosch.

Meret Oppenheim was een surrealist die geen surrealist genoemd wilde worden. Een feministe die niet van ‘vrouwenkunst’ hield. Wereldberoemd maar gepijnigd door haar faam. In deze tentoonstelling leer je Oppenheim en haar speelse en ironische werk kennen.

Het gesprek - Ellen de Bruin (7 april)

Jan Mom spreekt wetenschapsredacteur van NRC Handelsblad en nrc.next Ellen de Bruin over haar roman 'Kraaien in het paradijs'.

Vroeger kwamen de toeristen, die zichzelf liever reizigers noemden, massaal naar het eiland. Op zoek naar spiritualiteit, strand en jungle, lokale sensuele massages en chocopasta. Maar dat is al meer dan vijftien jaar geleden. Toen bestond het internet zelfs nog. Toeristen zijn er nu niet meer. Ook steeds meer dieren- en plantensoorten zijn verdwenen. Lipa woont er nog wel, belaagd door de dorpsgek, en ze kan niet weg. Als er een vreemdeling verschijnt, ontwikkelt ze een sprankje hoop. Hij moet wel heel rijk zijn om nog te kunnen reizen. Maar wil hij haar meenemen naar een veilige plek? En wat is er precies gebeurd met die machtige man die vijftien jaar geleden op het eiland was? En met de ontdekking in de jungle, en het vermoorde meisje?

Het gesprek - Erna Sassen (6 april)

Jan Mom spreekt actrice, kinderboekenschrijfster en theatermaakster Erna Sassen over haar boek 'Zonder titel'.

Zonder titel is een aangrijpende jeugdroman over een vluchtelinge die terugkeert naar haar geboorteland, en haar beste vriend die achterblijft (15+). Vormgegeven als schetsboek, met prachtige illustraties van Martijn van der Linden.

Het gesprek - Jan Jansen (5 april)

Andrea van Pol spreekt schoenenontwerper Jan Jansen over zijn expositie in het Museum JAN in Amstelveen.

De tentoonstelling 'Op de leest van Jan Jansen - 60 jaar schoenen en Dutch Design in Museum JAN in Amstelveen toont zes decennia aan iconisch werk van schoenontwerper Jan Jansen samen met het werk van Nederlandse designers. Al meer dan 60 jaar is Jan Jansen een meester in kleurrijk, extravagant en grensverleggend schoenontwerp. Hij verwierf wereldfaam met zijn eigenzinnige werkwijze en technische constructies die de zwaartekracht uitdagen, zoals de 'zweefhak'. Zijn werk wordt gezien als bron van inspiratie voor generaties ontwerpers na hem. 

Het gesprek - Kiki Coumans (2 april)

Annemieke Bosman spreekt vertaler en publicist Kiki Coumans over het boek 'Mijn hoofd is een zieke vulkaan' met brieven van Charles Baudelaire.

Hij ging gebukt onder schulden, stond levenslang onder curatele, zag vele schrijfplannen stranden en kende geen geluk in de liefde. De verschijning van Les fleurs du mal leverde hem gerechtsvervolging en censuur op. En hij werd geteisterd door syfilis. Uit zijn meer dan 1500 overgeleverde brieven komt Charles Baudelaire naar voren als een mens vol ambities en plannen, en met een druk sociaal leven en contacten met tal van schrijvers (Flaubert, Gautier, Hugo en Sainte -Beuve) en kunstenaars (Manet, Wagner en Nadar). De boeiende correspondentie met zijn moeder toont hun complexe verstandhouding, die met zijn stiefvader laat zien dat ze lange tijd een warmere band hadden dan doorgaans gedacht wordt.

Het gesprek - Roos Ouwehand (1 april)

Annemieke Bosman spreekt actrice Roos Ouwehand over het derde seizoen van de serie Oogappels.

Social media, stress, merkkleding, seks en drugs. De maatschappelijke druk op ouders om hun kinderen perfect op te voeden is voor velen herkenbaar. In Oogappels volg je vier gezinnen met elk een eigen gang van zaken.

Het gesprek - Floor Eimers en Joost van Krieken (31 maart)

Jan Mom spreekt danseres Floor Eimers en regisseur Joost van Krieken over de documentaire 'Hans van Manen: van oud naar jong'.

Choreograaf Hans van Manen wordt deze zomer 89 jaar. Ondanks zijn hoge leeftijd is hij nog zo vaak mogelijk bij de repetities van zijn balletten te vinden. En dat gebeurt met grote regelmaat, want zijn balletten zijn wereldwijd zeer in trek. Het Nationale Ballet heeft in zes weken tijd een aantal van Van Manens hoogtepunten opnieuw ingestudeerd. Met de solisten, maar ook met de jonge talenten van de junior company. En altijd in aanwezigheid van de oude maestro. Deze documentaire gaat over hoe het instuderen van balletten als Sarcasmen en Déjà vu in zijn werk gaat en wat er van de dansers wordt verwacht.

Het gesprek - Ramsey Nasr (30 maart)

Jan Mom spreekt acteur, dichter, schrijver en regisseur Ramsey Nasr over zijn boek 'De Fundamenten'.

Hoe komen we uit deze crisis? Dat is de vraag die Ramsey Nasr, een van Nederlands meest veelzijdige kunstenaars, zichzelf stelt. De pandemie legt volgens Nasr bloot wat we lange tijd niet wilden zien: het politieke en economische systeem heeft de fundamenten van onze samenleving aangetast. In een uiterst persoonlijk en tegelijk rationeel betoog ontleedt Nasr de corona- en klimaatcrisis als twee rampen die wezenlijk met elkaar verbonden zijn. Stap voor stap bevraagt hij onze gehele westerse manier van leven. Aan de hand van kunstenaars als Boccaccio, Rilke en Van Gogh houdt Nasr een pleidooi om onze plek op aarde en ons idee van geluk radicaal te herzien, niet als zweverig ideaal, maar puur uit lijfsbehoud.De fundamenten is daarmee naast een indringende hartenkreet een politieke oproep tot opstand. Tegenover de chaos van deze tijd plaatst Nasr een urgent maar hoopvol geluid voor een land en wereld in crisis.

Het gesprek - Hans Aarsman (29 maart)

Andrea van Pol spreekt fotograaf Hans Aarsman over 'De Aarsman Collectie'.

De Aarsman Collectie gaat over wat je te zien krijgt als je stopt met kijken zoals je gewend bent. Als je teruggaat naar af en vragen stelt als een kind. De wereld staat stil op een foto, waardoor je alle tijd hebt om alles wat erop staat uitgebreid te bestuderen. Elke keer is het mogelijk om een nieuw verhaal te zien in wat je op het eerste gezicht bekend voorkomt.Iedere dag struint Aarsman door duizenden nieuwsfoto’s op zoek naar een verhaal. De spannendste, mooiste, meest verrassende stukken van de afgelopen zeven jaar zijn in De ene die alles ziet gebundeld.

Het gesprek - Willem Baptist (26 maart)

Annemieke Bosman spreekt filmregisseur Willem Baptist over zijn documentaire 'Weizman – Voorheen/nadien'.

De documentaire Weizman – Voorheen/nadien toont twee creatieve processen ineen: de totstandkoming van een theatervoorstelling onder leiding van regisseur Guy Weizman, en de gefilmde impressie daarvan door Willem Baptist. ‘Ik denk dat Guy het liefst zelf achter de camera was gaan staan.’

Het gesprek - Thomas Olde Heuvelt (25 maart)

Annemieke Bosman spreekt schrijver Thomas Olde Heuvelt over zijn thriller 'Orakel'.

Op een mistige winterochtend zien Luca Wolf en Emma Reich een achttiende-eeuws zeilschip in een bollenveld bij de duinen liggen. Orakel, staat er op de achtersteven. Het ligt er, in alle opzichten, verkeerd. Emma kan haar nieuwsgierigheid niet bedwingen en gaat het luik op het hellende dek binnen. Niemand ziet haar nog terug. Luca blijft verbijsterd achter: hij wilde haar wel achternagaan, maar iets hield hem tegen. De uitdrukking op haar gezicht toen ze door het luik ging, maakte hem bang…

Niet veel later zijn er elf mensen verdwenen, worden Luca en zijn moeder afgeschermd van de wereld vastgehouden en staan de geheime diensten voor een raadsel. Alles moet uit de kast worden gehaald om een mediastorm te voorkomen. Maar als men graaft in een ver verleden om het mysterie van de Orakel te ontrafelen, blijkt het schip een voorbode te zijn van iets onheilspellends.

Het gesprek - Guido van Hengel (24 maart)

Jan Mom spreekt historicus Guido van Hengel over zijn boek 'Roedel - Een alternatieve geschiedenis van Joegoslavië'.

‘In de geschiedenis’, schreef Elias Canetti, ‘wordt veel te weinig over dieren gesproken.’ Historicus Guido van Hengel volgt de geursporen en geluiden van het turbulente verleden van Joegoslavië en stuit daar op de Duitse herders van de nazibezetters, de poedels van de dictator Josip Broz Tito, een kudde Italiaanse muilezels en de wolvenmilities tijdens de oorlogen van de jaren negentig. In de eenentwintigste eeuw zijn het de talloze straathonden die Van Hengel rondleiden in steden als Sarajevo, Tuzla en Belgrado. Langs stoepen, op pleinen en in parken observeert hij – op kniehoogte – hoe de kapitalistische wildernis de samenlevingen van voormalig Joegoslavië heeft ontwricht. Roedel is een boek over het gedeelde lot van dieren en mensen in Europa. Het is tegelijkertijd een studie op straat, en hoe we ons daar vrij en veilig kunnen voelen – op twee voeten, en op vier.

Het gesprek - Robin van Erven Dorens (23 maart)

Jan Mom spreekt autodidact filmmaker Robin van Erven Dorens over zijn documentaire over de Nederlands-Antilliaanse beeldhouwer Nelson Carrilho 'Nelson Carrilho - Ik ben een zwarte beeldhouwer'.

Beeldhouwer Nelson Carrilho (1953) werd bekend toen hij in 1984 het beeld 'Mama Baranka' maakte, dat in het Vondelpark in Amsterdam staat. Hij maakte het beeld ter nagedachtenis aan Kerwin Duinmeijer, het slachtoffer van een racistische moord. In de afgelopen decennia vertelde Carrilho via zijn beeldhouwwerken het verhaal van de zwarte mens, waarbij hij op zoek is naar verbinding en verzoening in een verdeelde samenleving.

Het gesprek - Emlyn Stam & Boris van der Ham (19 maart)

Annemieke Bosman spreekt altviolist en artistiek leider van het New European Ensemble Emlyn Stam en acteur Boris van der Ham over de speelfilm 1984.

De Estse componist Mihkel Kerem schreef een nieuw ensemblestuk geïnspireerd op Orwells roman. In opdracht van New European Ensemble maakte filmmaker Gijs Besseling met het New European Ensemble een speelfilm waarin het ensemblestuk van Kerem gecombineerd wordt met vertellingen uit de roman van Orwell geacteerd door Boris van der Ham. Edward Snowden introduceert de film middels een discussie over de relevantie van het verhaal van Orwell voor onze huidige context, en neemt ook een kleine theatrale rol op zich. Musici uit het ensemble beelden het verhaal uit in aangrijpende filmscènes.

Het gesprek - Sandra Langereis (18 maart)

Annemieke Bosman spreekt historicus, biograaf en schrijver Sandra Langereis over haar boek 'Erasmus: dwarsdenker'.

Het grootste deel van Erasmus’ leven en werk bleef tot nu toe onderbelicht. Sandra Langereis is de eerste biograaf die zijn levensverhaal recht doet door zijn enorme briefwisseling op de voet te volgen en de wording van zijn complete literaire erfenis te beschrijven. Ze toont hem als de sprankelende auteur van de Lof der zotheid en als brutale bijbelwetenschapper die het net zo hevig aan de stok kreeg met inquisiteurs als met Luther. Erasmus’ levensverhaal werpt licht op een bewogen tijdvak: een eeuw van felle humor en grof geweld, van religieus fanatisme en strijd voor intellectuele vrijheid. Deze rijke biografie maakt de actualiteit van geschiedenis invoelbaar.

Het gesprek - Sander Burger (17 maart)

Jan Mom spreekt regisseur en documentairemaker Sander Burger over zijn serie 'De droevige kampioen'.

Op vrijdag 19 maart begint de driedelige VPRO docu-dramaserie De droevige kampioen. De serie wordt is geïnspireerd op het gelijknamige boek van Jan Brokken.
Zijn roman over Riki Marchena is gebaseerd op het ware levensverhaal van Robert Hosé, tafeltennislegende uit Curaçao. Brokken, die zelf jarenlang op Curaçao woonde, leerde Hosé kennen toen deze zijn auto wilde wassen. Opgegroeid in één van de armste wijken van Curaçao, wordt internationaal tafeltenniskampioen, rokkenjager en succesvol ondernemer Robert Hosé begin jaren ’70 hét rolmodel van een nieuwe, zelfbewuste generatie zwarte Antillianen. Aan de hand van interviews, archiefbeelden en nagespeelde scènes krijgt de kijker inzicht in de mythevorming rondom, en het roerige leven van, Hosé. De hoogte- en dieptepunten van zijn leven en die van Curaçao blijken nauw met elkaar verweven…

Het gesprek - Emma Curvers (16 maart)

Jan Mom spreekt schrijver Emma Curvers over haar roman 'Melktanden'.

Dit is zoals het moet gaan: je ontmoet die ene persoon, je maakt samen plannen voor morgen, dan voor volgende week, en uiteindelijk voor altijd. Lon heeft het voor elkaar. Ze heeft een vriend, een robot-stofzuiger, een hond en een huis. De muren zijn pas geverfd en het ruikt er naar mogelijkheden. Totdat alles voor haar vriend Philip helemaal niet zaligmakend blijkt te zijn. Voor ze het weet zit ze tegen haar zin in een open relatie, met hem en Xenia. Maar dat laat Lon niet over haar kant gaan. Curvers schrijft invoelend en met wrange humor over wraak, zusterschap, en de tragiek van het kleine, huiselijke ongeluk. En achtbanen.

Het gesprek - Mathilde Wantenaar (15 maart)

Andrea van Pol spreekt componist Mathilde Wantenaar over haar opera 'Een lied voor de maan'.

Een lied voor de maan is gebaseerd op het gelijknamige kinderboek van Toon Tellegen. Tellegen is internationaal vermaard om zijn vele korte dierenverhalen. Zijn werk is geliefd bij jong en oud vanwege de amusante, bizarre situaties en filosofische diepgang. Voor componist Mathilde Wantenaar raakte de vertelling een snaar: “Het verhaal sprak meteen tot mijn muzikale verbeelding. Er komen belangrijke thema’s aan bod, zoals eenzaamheid, identiteit, teleurstelling en vriendschap. Het is ook een stuk over de kracht van muziek.”

Het gesprek - Sholeh Rezazadeh (12 maart)

Annemieke Bosman spreekt schrijver en dichter Sholeh Rezazadeh over haar debuutroman 'De hemel is altijd paars'.

Arghavan is een jonge Iraanse vrouw die nog maar kort in Nederland woont. Terwijl ze worstelt om een nieuw leven op te bouwen, wordt ze geplaagd door herinneringen aan haar jeugd in Iran. Een jeugd die paradijselijk begon maar een negatieve wending nam toen haar moeder van de ene op de andere dag vertrok en haar vader, haar steun en toeverlaat, verslaafd raakte aan opium. Ze nam daarop een radicaal besluit: ze liet het rauwe, bergachtige landschap van Iran definitief achter zich en vertrok naar het platste land ter wereld: Nederland. Arghavan werkt in een tweedehandswinkel in Amsterdam, waar ze bevriend raakt met sommige klanten, zoals met Anna, een dove danseres, en de oude Johan, die het geluid van bomen opneemt. Ze verwondert zich over dit land waar iedereen haast heeft en waar het onmogelijk lijkt om met de ander verbonden te zijn. Dan wordt ze verliefd op Mees, een jonge muzikant, die haar wereld volkomen op z’n kop zet.

Het gesprek - Hans November (11 maart)

Annemieke Bosman spreekt conservator 20ste- en 21ste-eeuwse kunst van Het Noordbrabants Museum, Hans November, over de tentoonstelling van Eva Jospin in Het Noordbrabants Museum.

Ontdek de sprookjesachtige werelden van Eva Jospin. Met simpel bruin karton creëert Jospin indrukwekkende monumentale installaties. Je waant je in een wereld vol bomen, struiken en fantasierijke bouwsels die een mysterieuze sfeer oproepen. Het werk van de internationaal rijzende ster is voor het eerst te zien in Nederland.

Het gesprek - Toine Heijmans (10 maart)

Jan Mom spreekt schrijver en columnist Toine Heijmans over zijn boek 'Zuurstofschuld'.

De dag dat Walter Welzenbach zijn eerste berg beklimt bepaalt zijn leven: nooit meer wil hij iets anders. Nu staat hij op zijn laatste top, een duizelingwekkende 8188 meter hoog, en kijkt hij uit over zijn eenzaamheid. Zuurstofschuld is het adembenemende verhaal van klimvrienden Lenny en Walter, die hun dromen najagen in de Alpen en de Himalaya, en daarmee hun lot bezegelen. Ze dragen de verhalen van de grote alpinisten met zich mee, en zoeken samen een manier om geschiedenis te schrijven. Maar in de ijle lucht gelden andere wetten. Tien jaar na het verschijnen van zijn veelbekroonde bestseller Op zee neemt Toine Heijmans de lezer opnieuw mee naar een onverbiddelijke wereld, met een roman over vrijheid en vriendschap, storm en lawines, en de gevolgen van radicale keuzes. Wat de bergen met de mens doen, en wat de mens doet met de bergen, daar gaat het om.

Het gesprek - Jan de Bruijn (9 maart)

Andrea van Pol spreekt conservator Jan de Bruijn over de tentoonstelling Het gedroomde museum in Kunstmuseum Den Haag.

Lang voordat museumarchitectuur populair was als toeristische trekpleister, droomden architect Hendrik Petrus Berlage en museumdirecteur Hendrik Enno van Gelder van een vooruitstrevend museumgebouw. Een gebouw waar bezoekers zich thuis zouden voelen, en waar de kunst ultiem tot z’n recht zou komen. In 1935 werd deze droom werkelijkheid met de opening van een nieuw museum voor moderne en toegepaste kunst in Den Haag. Hoewel Berlage in 1934 stierf en de oplevering dus niet meemaakte, heeft hij samen met Van Gelder een voorbeeld geschapen voor vele musea die later ontstonden.

Het gesprek - Loes Wijnhoven (8 maart)

Andrea van Pol spreekt zangeres en gitarist Loes Wijnhoven over haar boek 'De hotelgids'.

In De hotelgids laat Louisa een leven met verschillende minnaars en een carrière als klassiek zangeres achter zich om aan een hotelgids te werken, een idee dat ze jat van een van haar scharrels. Ze ziet het als de perfecte mogelijkheid om op zoek te gaan naar betekenisvolle nachten.

Met slechts een koffer, een notitieboekje en een beperkt budget reist ze van een kasteel in Parijs naar een familiehotel op de Wadden en alles daartussen, op zoek naar avontuur en vrijheid. Geluk, haar verschijning, nieuwsgierigheid en moed brengen haar ver, maar ze is er tegelijkertijd compleet van afhankelijk. Hoe vrij ben je dan eigenlijk?

Het gesprek - Ingmar Heytze (5 maart)

Annemieke Bosman spreekt dichter Ingmar Heytze over 'De honderd van Heytze. Zijn beste gedichten, zelf gekozen en toegelicht'.

In De honderd van Heytze brengt Heytze de favoriete gedichten bijeen uit zijn eigen, rijke oeuvre, voorzien van kleine, persoonlijke essays waarin hij toont niet alleen dichter te zijn, maar ook columnist, denker, lezer en grapjas. Heytze nodigt je uit in zijn universum als schrijver: van herinneringen aan een kortstondige loopbaan als management trainee tot anekdotes over memorabele optredens, het schrijven van zijn bekendste gedichten of bijzondere ontmoetingen met andere dichters en zijn lezers.

Het gesprek - Yolanda Entius (4 maart)

Annemieke Bosman spreekt schrijver Yolanda Entius over haar roman Niet ik.

Als jong meisje was Lena ervan overtuigd dat het leven als ze het ouderlijk huis verlaten had, mooier, warmer, beter zou zijn; dat moest haast wel. Maar eenmaal op kamers komt haar nieuwe leven nauwelijks van de grond. Ook op de Toneelschool wil ze maar geen vleugels krijgen. Acteurs blijken niet leuker of beter dan gewone mensen, mensen zoals zij. Maar dan maakt Dimitri zijn entree. Hij is alles wat zij niet is – flamboyant, onbekommerd, schaamteloos, bourgondisch – en bijna twee keer zo oud als zij. Als een ganzenkuiken wordt ze door hem aangetrokken en raakt verstrikt in een kat-en-muisspel met alsmaar wisselende regels. Wat volgt is een liefde die alle rationaliteit tart, een liefde die zich niet laat ontleden, en waar Lena maar geen kloppend verhaal van kan maken. Tot ze – Lena is schrijver inmiddels en in de auto op weg naar haar huis in Frankrijk – opeens de sleutel vindt voor haar roman.

Het gesprek - Ronald Snijders (3 maart)

Andrea van Pol spreekt schrijver, tv-presentator en komiek Ronald Snijders over zijn podcast 'Leven volgens K. Schippers'.

Absurdist Ronald Snijders (1975) gaat in 'Leven volgens K. Schippers' in gesprek met zijn vriend en voorbeeld schrijver K. Schippers (1936) over diens ziekte, Laurel & Hardy, toeval, de geluiden in zijn hoofd en zijn misschien wel op handen zijnde verdwijning. Een licht-ontregelend, filosofisch, vrolijk-ernstig portret vol jazz en dada.

Het gesprek - Anouk Kruithof (2 maart)

Andrea van Pol spreekt beeldend kunstenaar Anouk Kruithof over haar video-installatie 'Universal Tongue'.

Elke minuut wordt ongeveer driehonderd uur aan video naar YouTube geüpload, en dan vooral video's waarin mensen dansen. Twerking, popping, de Moonwalk of de Macarena: je vindt er dansstijlen van over de hele (digitale) wereld. Enter beeldend kunstenaar Anouk Kruithof, die gefascineerd is door dans als vorm van zelfexpressie en empowerment. Ze kneedde duizend van die verschillende dansstijlen tot een 4 uur durende 8-channel video-installatie: ‘Universal Tongue’. Tijdens ‘Universal Tongue’ wordt 32 uur aan beeldmateriaal simultaan op 8 schermen geprojecteerd.

Het gesprek - Maarten Slagboom en Billie Slagboom (1 maart)

Jan Mom spreekt Maarten en Billie Slagboom over hun boek 'Hier woont alleen de tijd'.

Met elke laag verf of strook behang die wordt aangebracht vullen nieuwe dromen, ambities en herinneringen de ruimtes in een gebouw. Totdat de laatste bewoner of werknemer de deur achter zich dichttrekt. Vanaf dat moment gaat de natuur, ongehinderd door een narratief, een alliantie aan met verpulverde verf en afbladderende kalk. In Hier woont alleen de tijd brengen Maarten Slagboom en zijn dochter Billie Slagboom gebouwen in beeld die door alles en iedereen zijn achtergelaten. Ze treffen er een zone van de verbeelding aan die het particuliere ver ontstijgt, een zone waar je je even nietig als levenslustig voelt. Want nergens is het leven meer aanwezig dan waar het is verdwenen.

Het gesprek - Charlotte Kleyn (26 februari)

Annemieke Bosman spreekt culinair journalist Charlotte Kleyn over haar boek 'Trek. Eten onderweg - Toen en nu'.

Reizen maakt hongerig. Ook in voorbije eeuwen, toen al veel mensen de wegen en wateren bevolkten, moest er onderweg worden gegeten. Hoe ging dat? Wat aten schepelingen in de veertiende eeuw? En hoelang picknicken we al?
Charlotte Kleyn bezocht musea en archieven op zoek naar het verleden van scheepsbeschuit, voedselrantsoenen en overdadige diners op stoomschepen, maar was even nieuwsgierig naar de reizende eters van nu en ging langs bij de scouts, een marineschip en een vliegtuigcateraar.

Het gesprek - Lot Vekemans (25 februari)

Annemieke Bosman spreekt schrijver Lot Vekemans over haar boek 'De verdwenene'.

Een radeloze moeder stuurt haar onhandelbare zestienjarige zoon voor een tijdje naar Canada, naar zijn geëmigreerde oom Simon, het buitenbeentje van de familie. Simon heeft met tegenzin toegestemd, en al snel blijkt de nieuwe huisgenoot zijn zo gekoesterde zelfstandigheid wel erg in het geding te brengen. Om van het gezeur van de verveelde puber af te zijn, stemt Simon in met een dagtrip naar de Rocky Mountains. Daar ontmoeten ze twee enthousiaste bergwandelaars, vader en zoon. Die nemen de jongen mee op een day tour, terwijl Simon in het toeristische bergplaatsje achterblijft. De drie wandelaars komen met grote verhalen terug en willen de twee dagen daarna ‘écht’ de bergen in. De volgende ochtend is het trio spoorloos, ze hebben uitgecheckt zonder een bericht achter te laten.

Het gesprek - Signe Zeilich-Jensen en Niek Koppen (24 februari)

Jan Mom spreekt documentairemakers Signe Zeilich-Jensen en Niek Koppen over hun documentaire 'Palme, pappa en ik'.

Is jouw vader de moordenaar van de Zweedse premier Olof Palme? Met deze vraag begint de bizarre zoektocht naar het duistere verleden van de vader van Signe Zeilich-Jensen, een Zweedse vrouw, getrouwd met de Nederlandse filmmaker Niek Koppen. Samen gaan ze op onderzoek uit.

Het gesprek - Tommy Wieringa (23 februari)

Jan Mom spreekt schrijver Tommy Wieringa over zijn boek 'Gedachten over onze tijd'.

Ons boerenland is morsdood. Nauwelijks meer insecten, nauwelijks meer vogels, nauwelijks meer bodemleven. Landdegradatie. Het komt nu aan op radicale dienstbaarheid aan de aarde, zonder hoop op dankbaarheid of begrip van je medemens.’ Tommy Wieringa is niet alleen bezorgd over het boerenland, hij schrijft met dezelfde urgentie over onze cultuur, onze democratie en onze intellectuele vrijheid. De actualiteit is de aanleiding om zijn pen te scherpen, maar steeds weet hij dieper te raken door brandende kwesties in hun historische context te zien en tegelijk een moreel appel te doen.

Het gesprek - Roos van Rijswijk (19 februari)

Annemieke Bosman spreekt schrijver Roos van Rijswijk over haar verhalenbundel 'De dwaler'.

De verhalen in De dwaler zijn sprankelend, prikkelend, poëtisch en altijd ongewoon. Ze laten een wereld zien die op de onze lijkt, maar het net niet is. Zo besluit een man midden in een chique woonwijk op straat te blijven liggen, en vraagt een vrouw uit medelijden een wildvreemde mee naar zee. Een buitenaardse verkenner onderzoekt of de mens meer is dan bladgroen en een schoolklas wordt voor een spelletje levend stratego wel heel erg verdeeld door hun docent. Empathie komt uit de kraan, in een hijskraan ben je het verst verwijderd van de doden, en alleen in De dwaler kun je vissen in de gangen van een ziekenhuis.

Het gesprek - Matthijs de Ridder (18 februari)

Annemieke Bosman spreekt schrijver en literatuurcriticus Matthijs de Ridder over Paul van Ostaijen en Ridders boek 'BOEM Paukeslag'.

In BOEM Paukeslag vertelt Matthijs de Ridder hoe Van Ostaijen ertoe kwam zijn kapotte tijd te vangen in het grootste literaire experiment dat de internationale avant-garde zou voortbrengen. Tegelijkertijd neemt hij de lezer mee op strooptocht door de verlaten straten, de ruïnes en het kolkende nachtleven van het bezette Antwerpen. Met veel gevoel voor het historische detail destilleert hij zo het verhaal uit de fragmentarische dichtbundel Bezette stad.

Het gesprek - Cornald Maas (17 februari)

Jan Mom spreekt Cornald Maas over zijn nieuwe programma 'Theater Maas'.

De theaters zijn nu nog dicht, maar ook in deze tijden wordt er door podiumkunstenaars veel moois gemaakt. In het nieuwe, wekelijkse tv-programma Theater Maas gidst Cornald Maas de kijker samen met een bekende podiumkunstenaar door de agenda’s van de theaters en toneel- en muziekgezelschappen. Op welke voorstellingen en concerten kunnen we ons straks verheugen?

Het gesprek - Jan Rudolph de Lorm (16 februari)

Jan Mom spreekt conservator, kunsthistoricus, museumdirecteur van Singer Laren Jan Rudolph de Lorm over de tentoonstelling ‘Belgische meesters’ in samenwerking met het museum Elsene in Brussel.

Belgische meesters biedt een overzicht van de Belgische klassiek moderne kunst, van James Ensor tot René Magritte. Aan bod komen respectievelijk het impressionisme, symbolisme, luminisme, fauvisme, expressionisme en surrealisme. De tentoonstelling is samengesteld uit hoogtepunten van het Brusselse Museum van Elsene. De kunstwerken zijn een weerspiegeling van de zoektocht naar vernieuwing en vrijheid van expressie in België tussen 1850 en 1950. Daarbij wisselen internationale invloeden en lokale karakteristieken elkaar af, evenals een sterke focus op de zichtbare werkelijkheid en een voorkeur voor de fantasie. Onze zuiderburen leggen daarbij een onmiskenbaar plezier aan de dag voor het bizarre en de vervreemding.

Het gesprek - Ida Does (12 februari)

Annemieke Bosman spreekt filmmaker en producent Ida Does over haar film 'Nieuw licht - Het Rijksmuseum en de slavernij'.

Wat gebeurt er als het belangrijkste nationale museum de blik op de Nederlandse slavernijgeschiedenis richt? Daarover gaat Nieuw licht, een hoogst actuele documentaire over de wording van de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum. Deze film laat van heel dichtbij zien hoe pijnlijk en wrang, maar tegelijkertijd helend en bevrijdend het samenstellen van die tentoonstelling is. Zeker dankzij de inbreng van mensen met roots in zowel de West als de Oost.

Het gesprek - Aart Hoekman (11 februari)

Annemieke Bosman spreekt Aart Hoekman over de onbekende verhalen van J.M.A. Biesheuvel die hij vond. De verhalen zijn nu te lezen in het boek 'Vroeger schreef ik'.

Na de begrafenis van J.M.A. Biesheuvel werd begonnen met het ontruimen van zijn huis. Er werd, grote verrassing, een forse aantal verhalen in manuscriptvorm gevonden; in een archiefkast, op de bovenste plank van de boekenkast in z’n kamer, in twee bureauladen, in een kast op Eva’s kamer. Het was bekend dat Maarten tijdens het schrijven regelmatig verhalen weggegooide, vaak om niet altijd even duidelijke redenen. Het was niet bekend dat hij zoveel verhalen had bewaard.

In Vroeger schreef ik staat een keuze uit de verhalen die of alleen in tijdschriften zijn verschenen of als manuscript in Sunny Home werden gevonden.

Het gesprek - Mira Feticu (10 februari)

Jan Mom spreekt schrijver Mira Feticu over haar boek 'Liefdesverklaring aan de Nederlandse taal'.

Wie het Nederlands met de paplepel ingegoten heeft gekregen, is zich er niet van bewust hoeveel moed en doorzettingsvermogen het vergt om je deze taal en de cultuur eigen te maken. Het resultaat is bijna nog ingrijpender dan het gevecht zelf: het verandert je identiteit en je leven.Mira Feticu beschrijft het vallen en opstaan, de pijn en de vreugde van het nooit-voltooide proces.

Het gesprek - Simon Kuper (9 februari)

Jan Mom spreekt auteur Simon Kuper over zijn boek 'De vrolijke verrader. Een KGB-spion uit Rotterdam'.

George Blake (Rotterdam, 1922) was een van de belangrijkste dubbelspionnen tijdens de Koude Oorlog. Hij zat in het Nederlandse verzet, vluchtte in 1942 naar Engeland waar hij voor de MI6 ging werken. Later bekeerde Blake zich tot het communisme en werd KGB-spion. Na zijn ontmaskering in 1961 werd hij tot 42 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Vijf jaar later wist hij op spectaculaire wijze uit de Engelse gevangenis te ontsnappen en ontkwam via de DDR naar Moskou, waar hij sindsdien woont en een Russische held werd. Simon Kuper interviewde hem uitgebreid in Moskou. Blake mag dan liters bloed aan zijn handen hebben, hij bleek een charmante en bedachtzame man.

Het gesprek - Bregje Hofstede (5 februari)

Annemieke Bosman spreekt journalist, columnist en schrijver Bregje Hofstede over haar boek 'Slaap vatten'.

Slapeloosheid vraagt niet om de juiste kruidenthee, maar om een eerlijke blik op ons eigen leven.
Iedereen kent ze wel, tips om beter te slapen: veel bewegen en ’s avonds geen koffie meer en ook geen blauw licht. Maar wat als dat niet helpt?

Bregje Hofstede, gecertificeerd insomniac, dook in de slaapwetenschap. Ze woelde, onderzocht, experimenteerde en groef steeds dieper naar de achterliggende oorzaken van onze slechte nachtrust. En die zijn anders dan je denkt. Op haar eigen beeldende wijze vertelt ze de belangrijkste dingen die ze ontdekte – en hoe het kan dat ze nu weer slaapt.

Het gesprek - Kees Wieringa (4 februari)

Annemieke Bosman spreekt pianist, componist en programmamaker Kees Wieringa over zijn boek 'Inshallah. Museumdirecteur in Qatar'.

In 2016 wordt Kees Wieringa museumdirecteur van het Al-Thani Museum in woestijnstaat Qatar, waar de financiële middelen net zo grenzeloos lijken als de invloed van de Sheikh. Terwijl Wieringa zich met moeite een plek verwerft in de gesloten Qatarese samenleving, raakt hij meer en meer verstrikt in de netten van de grillige Sheikh en diens nageslacht. De nieuwbakken directeur wordt geconfronteerd met intriges, wapenhandel, kunstsmokkel en geloofsstrijd. Wat een droombaan lijkt, verwordt langzaam tot een ontluisterende ervaring.

Het gesprek - Jasper Wolf (3 februari)

Jan Mom spreekt cameraman Jasper Wolf over de film 'Dead & Beautiful', die op IFFR 2021 te zien is.

De zwarte mondkapjes die vijf twintigers dragen wanneer ze op jacht gaan in het nachtleven van Taipei ogen actueel. Maar ze verbergen er hier hun Dracula-tanden mee. Dead & Beautiful, een van David Verbeeks meest ambitieuze producties, was al onderweg toen hij in 2013 in Rotterdam How to Describe a Cloud presenteerde. In beide films is een rol weggelegd voor het spirituele, dat in dit vampierdrama scherp contrasteert met de wereld van Lulu en haar vrienden. Verveelde kinderen van steenrijke ouders, die de leegte vullen met extravagante ervaringen. Met onvoorziene gevolgen.

Het gesprek - Tomas Ross (2 februari)

Jan Mom spreekt schrijver Tomas Ross over zijn boek 'Indisch Requiem'.

December 1949. Terwijl koningin Juliana de soevereiniteitsoverdracht van Nederlands-Indië ondertekent, beraamt militair Raymond Westerling, bijgenaamd De beul van Celebes, plannen om Indië alsnog te behouden. Speerpunt zijn de Zuid-Molukken, waar de weerstand tegen de dominantie van Soekarno het hevigst is.

Als in november 1950 Soekarno de aanval opent op de kersverse Republiek der Zuid-Molukken krijgt Arnie Springer een bericht van de Buitenlandse Inlichtingendienst bid. Bij een ongeluk in Schotland is zijn Indische jeugdvriend Ferry omgekomen. Volgens de bid gaf Ferry zich voor Arnie uit in een poging om contact te leggen met een jonge Soendanese vrouw. Wanneer Arnie haar in Edinburgh ontmoet, blijkt dat de vrouw een boodschap voor hem heeft van een Indonesische handlanger van Westerling die opgesloten zit in de beruchte Glodok-gevangenis in Jakarta. Arnie en de jonge vrouw reizen naar Java om op zoek te gaan naar een geheime bandopname met cruciale informatie voor de Nederlandse regering. Hun zoektocht leidt tot een onverwachte ontmoeting met Erik Hazelhoff Roelfzema op het eiland Ceram in de Zuid-Molukken – een slangenkuil van intriges waarin de Amerikaanse en Russische inlichtingendiensten een smerig dubbelspel spelen.

Het gesprek - De Poezieboys: Jos Nargy en Joep Hendrikx (29 januari)

Annemieke Bosman spreekt 'De Poezieboys' Jos Nargy en Joep Hendrikx onder andere over hun voorstelling 'Fritzi' over het oeuvre van Frederieke Harmsen van Beek.

In 1966 komen op uitnodiging van Simon Vinkenoog handenvol dichters bijeen in Carré. Hun maaltijd: een halve kip en een joint. Deze dichters, waaronder een debuterende Jules Deelder, Johnny the Selfkicker en Vinkenoog zelf traden op voor een dampend, joelend en stijf uitverkocht Carré. Jos Nargy en Joep Hendrikx vragen zich af waarom een dergelijke avond tegenwoordig haast ondenkbaar lijkt. De poëzie verdient beter vinden zij; en ze richtten de Poezieboys op.

Het gesprek - Renée van Marissing (28 januari)

Annemieke Bosman spreekt schrijver Renée van Marissing over haar roman 'Onze kinderen'.

Wanneer Mia's vader overlijdt, moet ze samen met haar zus Iris zijn huis leegruimen. Door de tijd die ze in zijn huis doorbrengt, komen jeugdherinneringen bovendrijven en leert ze andere kanten van haar vader, een notoire drinker, kennen die ze niet eerder zag. Iris blijkt zich bepaalde gebeurtenissen heel anders te herinneren dan Mia en wil zo snel mogelijk verder met haar leven.

Mia staat op het punt moeder te worden, haar vriendin Sally is zwanger van hun eerste kind. De keuze wie er zwanger zou worden was makkelijk voor Mia, want ze voelt geen behoefte haar DNA door te geven. Maar hoeveel zeggen genen, hoe werken verhalen door tijdens het opgroeien en hoeveel ruimte nemen trauma?s in in een lichaam?

Het gesprek - Christiaan Alberdingk Thijm (27 januari)

Jan Mom spreekt advocaat Christiaan Alberdingk Thijm over zijn roman 'De familie Wachtman'.

De wetenschappelijke carrière van Philip Wachtman zit in een dip. Zijn promotieonderzoek over de anonimiteit van de spermadonor is overbodig geworden en hij dreigt gepasseerd te worden voor een benoeming tot hoogleraar. Hoe anders vergaat het zijn vriendin, stemactrice Freya de Koning, die zich op het hoogtepunt van haar roem bevindt. Maar er is één groot gemis. Freya is op haar negenendertigste nog kinderloos. Het ligt aan Philip, denkt Freya. Maar hij weet dat de oorzaak niet bij hem kan liggen. Wachtman heeft naar schatting 411 nakomelingen, het gevolg van uit de hand gelopen praktijkonderzoek bij de spermabank. Door een uitspraak van de rechter dreigt hij zijn levenswerk niet langer geheim te kunnen houden. Achtervolgd door zijn verleden en een opdringerige studente, komt Wachtman gaandeweg tot de conclusie dat hij niet is wie hij dacht te zijn.

Het gesprek - Piet de Blaauw en Jan Pieter Tuinstra (26 januari)

Jan Mom spreekt documentairemaker Piet de Blaauw en cameraregisseur Jan Pieter Tuinstra over de documentaire 'De Sobibor Tapes: De vergeten interviews Van Jules Schelvis'.

Op 14 oktober 1943 komt een groep gevangenen in vernietigingskamp Sobibor in opstand tegen de SS-bewakers. Veertig jaar later interviewt de Nederlander Jules Schelvis, zelf overlevende van Sobibor, twaalf mannen en vrouwen die bij de opstand betrokken waren.

Dit achttien uur lange historische materiaal vormt de basis van de documentaire ‘De Sobibor Tapes’. De beelden zijn het enige levende bewijs van de opstand in het vernietigingskamp Sobibor. Het zijn indrukwekkende getuigenissen van overlevenden over de onmenselijke gebeurtenissen binnen de afrastering van het kamp. Getuigen die tijdens de gesprekken opnieuw beleven hoe ze zich voelden in het kamp waar moord en vernietiging ‘gewoon’ was. 'De Sobibor Tapes - de vergeten interviews van Jules Schelvis' is een verslag van hoe de Joodse revolte in Sobibor van minuut tot minuut heeft plaatsgevonden.

Het gesprek - Emiel Sandtke (22 januari)

Annemieke Bosman spreekt acteur en regisseur Emiel Sandtke over zijn korte film 'Neontetra'.

Neontetra vertelt het deels autobiografische verhaal van Emiel Sandtke (Vliegende Ratten), over de bijzondere band met zijn vader die aan Parkinson leidt.
Julian (Walt Klink) heeft een bijzonder sterke band met zijn vader, Jacques (Bart Klever). Ondanks het feit dat Jacques een zware vorm van de ziekte van Parkinson heeft, leeft Julian er vrolijk met zijn vrienden op los. Ook is hij is aangenomen op het conservatorium en overweegt hij om op kamers te gaan. Als zijn stiefmoeder totaal uitgeput van de zorg uit beeld verdwijnt, komt het ineens volledig op Julian aan. Om te voorkomen dat zijn vader naar een zorginstelling moet zet Julian alle zeilen bij. De spanning loopt op en vriendschappen en familiebanden komen onder druk te staan. Hoelang Julian dit volhoudt is de vraag.

Het gesprek - Wiebe-Pier Cnossen (21 januari)

Annemieke Bosman spreekt bariton Wiebe-Pier Cnossen over 'The Mad King', een livestream van OPERA2DAY & het New European Ensemble.

Tijdens de lockdown houdt OPERA2DAY de blik gericht op de toekomst, waarin de zalen hopelijk weer heerlijk vol zullen zitten. Voor het zover is brengen ze met het New European Ensemble en in samenwerking met Museum Speelklok The Mad King. Een meeslepende en kleurrijke theaterbelevenis, met muziek van Peter Maxwell Davies, Georg Friedrich Händel en Brendan Faegre.