Supplement:

Voor wie meer wil weten van klassieke muziek Supplement is de wekelijkse podcast van de NTR over klassieke muziek, die als aanvulling dient op de programma’s van NPO Radio 4. Luister naar portretten, audio-documentaires en verhalen uit de wereld van de klassieke muziek door de beste Nederlandse makers.

Podcast afleveringen

Pierre Schaeffer en de versleten groef

Pierre Schaeffer (1910-1995) zette in 1948 de muziekwereld op zijn kop met de introductie van de musique concrète. Geluiden uit onze dagelijkse omgeving nam hij op grammofoonplaat op en smeedde die via allerlei manipulaties samen tot een compositie. Het was uniek voor die tijd. Vanuit de studio’s van Radio France werd Schaeffer katalysator van een nieuwe mondiale stroming. Zo’n beetje iedere componist die in die tijd aan de elektronische muziek snuffelde, experimenteerde met zijn concept. Programmamaker Robert Nasveld, die Schaeffer nog bij leven interviewde, wil de aandacht nog eens vestigen op deze grondlegger van de Franse elektronische muziek.

Franz Liszt, van stersolist tot kluizenaar

Een gedramatiseerde documentaire, met de stemmen van de acteurs Hans Thissen en Saskia Bonarius en Marianne Lange als verteller. Samenstelling en regie: Frans van Gurp. Liszt was een wonderkind, als pianist kende hij zijn gelijke niet en dat maakte hem beroemd, wereldberoemd. Van geen persoon in de 19e eeuw zijn zoveel afbeeldingen gemaakt als van Liszt. En niemand maakte zoveel reizen als hij, met in zijn kielzog vele dweepzieke bewonderaarsters. Maar Liszt had ook een andere kant. Hij wilde priester worden en aan het eind van zijn leven componeerde hij muziek waarmee hij zijn tijd ver vooruit was.

Wiener Melange - Muziek in het Wenen rond 1900

Wenen, muziekstad bij uitstek. Het begint met de Weense klassieken: Haydn, Mozart, Beethoven, en rond 1900 ontwikkelt Arnold Schoenberg de Tweede Weense School. Nieuwlichters zijn het, die breken met het verleden. Tegelijkertijd loopt het conservatieve Habsburgse Rijk op zijn laatste benen en de keizerlijke hoofdstad raakt in verval. Johannes Brahms, Anton Bruckner, Gustav Mahler en de walsenfamilie Strauss en de opkomende Schoenberg lopen elkaar voor de voeten en Freud graaft diep onze onderbewuste seksuele drijfveren.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Boog' van Robert Heppener

Robert Heppener (1925 - 2009) was een veelzijdig componist. Hij schreef veel symfonisch werk, maar ook koorstukken en filmmuziek. Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Koninklijk Concertgebouworkest schreef hij het orkestwerk 'Boog' (1988). Willem Jeths, die de componist leerde kennen tijdens zijn studietijd aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam, waar Heppener hoofddocent compositie was, wil dit stuk graag toevoegen aan zijn schatkamer.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Der Nächtliche Wanderer' van Reinbert de Leeuw

Reinbert de Leeuw leek met het grootse orkestwerk Abschied in 1974 het componeren vaarwel te zeggen, daarna componeerde hij slechts mondjesmaat. In 2013 presenteerde De Leeuw onverwacht opnieuw een uitgebreid werk voor orkest: Der Nächtliche Wanderer, dat in 2013 in The Londense Proms in première ging. In 2014 was het in de NTR ZaterdagMatinee te horen en de reacties waren ook hier uitzinnig. De Leeuw vond inspiratie in Hölderins gedicht: Der Nächtliche Wanderer. Een onheilspellende nacht waarin de uil op jacht gaat naar zijn prooi.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Javaanse' composities van Paul Seelig

Paul Johan Seelig (Dortmund, 1876 - jappenkamp 1945) was een componist, dirigent en pianist, die het grootste deel van zijn leven in Nederlands-Indië leefde. Zijn Duitse vader werkte als militair musicus in Breda. Seelig kreeg zijn opleiding als componist, pianist en cellist in Duitsland, maar verpandde zijn hart aan Nederlands-Indië, waar hij zich in 1900 verstigde. Hij stond in contact Maurice Ravel, Claude Debussy en Richard Strauss, componisten die zijn authentiek exotisme bewonderden.

De Schatkamer van Willem Jeths: Concertino for piano and orchestra (1928) van Henriëtte Bosmans

In deze aflevering gaat Hans Haffmans in gesprek met Willem Jeths over de bijzondere kwaliteiten van het 'Concertino for piano and orchestra' van Henriëtte Bosmans. Henriëtte Hilda Bosmans (Amsterdam, 6 december 1895 –2 juli 1952) was de dochter van Henri Bosmans, solocellist bij het Concertgebouworkest, en pianiste Sara Benedicts. Haar vader overleed toen ze één jaar oud was. Haar moeder gaf haar pianoles en vanaf haar zeventiende trad ze geregeld op in het Amsterdamse Concertgebouw. Vanaf 1914 begon Henriëtte stukken voor piano te componeren en nam ze compositieles. Ze schreef vooral kamermuziek en liederen en – na orkestratielessen in 1921-22 bij Cornelis Dopper – ook orkestmuziek, veelal met een solistische rol voor de cello. Omdat ze streefde meer een eigentijdse stijl, ging ze van 1927 tot 1930 bij Willem Pijper in de leer.

De Schatkamer van Willem Jeths - Morphic Waves van Joey Roukens

Morphic Waves werd geschreven in opdracht van het Nederlands Philharmonisch Orkest, waar hij gedurende het seizoen 2015/16 'Composer in residence was. Roukens had het idee en stuk te schrijven dat uitsluitend bestond uit texturen opgebouwd uit repeterende noten. Een benadering die hij afzwakte omdat ook het intuïtieve voor hem evenzeer belangrijk is. Leidend werd het idee van in elkaar overvloeiende lagen van repeterende noten, die door hun dynamische beweeglijkheid het idee oproepen van een voortdurende golfbeweging. Het resultaat is een eendelige symfonie die onmiskenbaar het Roukens DNA bevat.

De Schatkamer van Willem Jeths - Musique pour l'esprit en deuil - Rudolf Escher

Rudolf Escher (1912-1980) studeerde vanaf 1931 aan het toenmalige Toonkunst Conservatoriumin Rotterdam. Hij studeerde er piano en compositie bij Willem Pijper. Escher debuteerde als componist in 1935 met zijn Eerste Pianosonate. Bij het bombardement van Rotterdam op 14 mei 1940 ging zijn woning en zijn jeugdwerken verloren. Met Musique pour l'esprit en deuil (Muziek voor een rouwende geest) pakte hij de draad weer op. Het werk kreeg in 1946 de Muziekprijs van de gemeente Amsterdam en in 1977 ontving Escher de Johan Wagenaar prijs voor zijn gehele oeuvre. Rudolf Escher Musique pour l'esprit en deuil, 1941/43 Rotterdams Philharmonisch Orkest olv. Hans Vonk NTR opn. 19 maart 1999

Leopolds Reis

Op 9 juni 1763 kocht Leopold Mozart een koets, hij huurt paarden en vertrekt met vrouw, beide wonderkinderen én zijn bediende naar Parijs. Wolfgang is dan 7 en zijn zusje Nannerl bijna 12 jaar oud. Als volleerd impresario organiseert Leopold concerten en bewerkt hij met vele brieven het thuisfront en zijn sponsors. Hij schept op over hun avonturen en Leopold vergaapt zich aan die eigenaardige Fransen en Engelsen, om over de Hollanders maar te zwijgen… Luister naar de reisavonturen van de familie Mozart.

Anna Magdalena Bach: Een Kroniek

In 1968 verschijnt een speelfilm waarin Gustav Leonhardt, als acteur met poederpruik, Johann Sebastian Bach speelt. Maar de hoofdrol is weggelegd voor Christiane Lang. Zij speelt de tweede vrouw van Bach: Anna Magdalena. De film is gebaseerd op een ‘historische’ roman uit 1925, waarin het leven -tussen ‘Wahrheit und Dichtung’- van Bach wordt geschetst. Het leven van alledag, gezien vanuit het perspectief van Anna Magdalena. De feiten: In Cöthen was Bach kapelmeester en hij werd er weduwnaar. Toen Bach de uitstekende zangeres Anna Magdalena Wilcke contracteerde, kon hij niet vermoeden dat hij enkele maanden later met haar zou trouwen. Zij schonk hem 13 kinderen, van wie slechts zes hun jonge kinderjaren hebben overleefd. Haar naam is ook verbonden aan twee bundels muziek, waarvan de tweede ‘Notenbüchlein vor Anna Magdalena Bach’, muziek bevat van gasten, van Bach en misschien ook wel van haarzelf. Het leven van Bach gezien door de ogen van zijn vrouw. Met de actrice Saskia Bonarius. Eerder uitgezonden op NPO Radio 4 in 'De Bedding'; 17-08-2013

Debussy in Spiegelbeeld: deel 3

In het 3-delige docudrama Debussy in Spiegelbeeld scheppen Hans Dagelet en Machteld Kooij toen een portret van de jonge Claude Achille Debussy; het conservatorium, zijn lessen bij César Franck, de kwelling van de Prix de Rome, de liefde tussen de jonge Claude en de oudere zangeres Mme. Vaisnier, notabene de vrouw van zijn steun en toeverlaat....Samenstelling: Frans van Gurp

Debussy in Spiegelbeeld: deel 2

In het 3-delige docudrama Debussy in Spiegelbeeld scheppen Hans Dagelet en Machteld Kooij toen een portret van de jonge Claude Achille Debussy; het conservatorium, zijn lessen bij César Franck, de kwelling van de Prix de Rome, de liefde tussen de jonge Claude en de oudere zangeres Mme. Vaisnier, notabene de vrouw van zijn steun en toeverlaat....Samenstelling: Frans van Gurp

Debussy in Spiegelbeeld: deel 1

In het 3-delige docudrama Debussy in Spiegelbeeld scheppen Hans Dagelet en Machteld Kooij toen een portret van de jonge Claude Achille Debussy; het conservatorium, zijn lessen bij César Franck, de kwelling van de Prix de Rome, de liefde tussen de jonge Claude en de oudere zangeres Mme. Vaisnier, notabene de vrouw van zijn steun en toeverlaat....Samenstelling: Frans van Gurp

Portret Joël Bons

Geert van de Wetering en Danielle Emans maakten een audioportret van Joël Bons. De componist vertelt daarin hoe hij de wereldberoemde cellist Jean-Guihen Queyras samenbracht met leden van het Atlas Ensemble. Dat zijn musici uit verschillende muziekculturen, die instrumenten bespelen als de erhu, de kemenche en de duduk. Bons probeerde ze te begrijpen, maar ook uit te dagen. Voor het resultaat, de compositie ‘Nomaden’, kreeg hij de Amerikaanse Grawemeyer Award.