Supplement:

Voor wie meer wil weten van klassieke muziek Supplement is de wekelijkse podcast van de NTR over klassieke muziek, die als aanvulling dient op de programma’s van NPO Radio 4. Luister naar portretten, audio-documentaires en verhalen uit de wereld van de klassieke muziek door de beste Nederlandse makers.

Podcast afleveringen

Op zoek naar het ongekende: VI. De Biënnale

In deze laatste aflevering van Op zoek naar het ongekende - vlak voor de start van de tweede Strijkkwartet Biënnale - duikt Lex nog één keer in het strijkkwartet. Oprichter en artistiek directeur Yasmin Hilberdink en programmeur Robin de Bruijn nemen hem mee in hun beleving van het strijkkwartet en hoe deze terugkomt in het festival - een kijkje in de ziel van de Biënnale.

De vlieg van Pierre Henry

De in 2017 overleden Franse componist Pierre Henry was gefascineerd door het gebruiken van andere geluiden dan tonen. Kort na de Tweede Wereldoorlog stond hij met Pierre Schaeffer aan de wieg van de invloedrijke ‘musique concrète’. Bij deze stroming werden geluiden uit onze dagelijkse omgeving opgenomen en in een elektronische compositie verwerkt. Rond het begin van de jaren ‘70 van de vorige eeuw richtte hij zijn aandacht meer op de popmuziek. Zijn doel was om die met gemanipuleerde klanken te verrijken. Henry werd toen vooral bekend met zijn ‘Psyché Rock’. Deze hit inspireerde zelfs DJ’s. De podcast ‘De vlieg van Pierre Henry’ van de NTR is gemaakt en wordt gepresenteerd door programmamaker Robert Nasveld.

Zin in Muziek - Aflevering 3: muziek en het zinrijke, de ratio

Met pianist Hannes Minnaar en de Koerdisch-Nederlandse componist Hawar Tawfic. In de 3e aflevering nemen de presentatoren altviolist Huub Beckers en Trouw-journalist Henk Steenhuis wat de ratio doet met beleving van muziek. Helpt kennis over muziek de beleving of staat die juist de emotie in de weg? Vragen waar de musici én het publiek een antwoord op proberen te geven.

Verklärte Nacht: een muziekessay

Verklärte Nacht van Arnold Schönberg voor strijksextet uit 1900 is een stuk dat de zenuw van zijn tijd blootlegt. Samensteller Peter Janssen vertelt in dit muziekessay het verhaal achter dit beroemde vroege werk van Schönberg, met de stemmen van Marianne Lange, Vincent van Engelen en Hans Thissen. '…eine eigne Wärme flimmert von Dir in mich, von mir in Dich. Die wird das fremde Kind verklären.' (fragment uit Verklärte Nacht van Richard Dehmel) Schönbergs compositie verkent de grenzen van de tonaliteit en opent vergezichten naar voorheen ongehoorde muzikale dimensies; de tekst die hem inspireert -een gedicht van Richard Dehmel- was symbolisch voor het broeierige klimaat in het Wenen van 1900 waarin oude maatschappelijke structuren op alle fronten werden ondermijnd. De samensteller baseerde zich bij zijn essay mede op de programmatoelichtingen die Arnold Schönberg in 1950 schreef voor de hoes van een Columbia-plaatuitgave.

Op zoek naar het ongekende: V. Op weg naar het paradijs

In de vijfde aflevering van deze reeks podcasts spreekt Lex met drie jonge kwartetspelers: Margot Kolodziej en Renée Timmer van het ADAM Quartet en Julia Kleinsmann van het Dostojevski Kwartet. Wat beweegt hen om strijkkwartet te gaan spelen en zijn ze bereid om hun leven aan dit genre te wijden? In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - IV. "I am Committed to Communicating"

In deze vierde aflevering van 'Op zoek naar het ongekende' het tweede deel van het gesprek tussen Lex Bohlmeijer en Cibrán Sierra (Cuarteto Quiroga). In de derde aflevering schetste hij de band tussen de Europese Verlichting en het strijkkwartet, nu trekt hij die relatie door naar het heden: wat is er nodig om strijkkwartet weer terug in contact te brengen met de maatschappij? In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - III Liberté, Égalité, Fraternité

De derde aflevering van Op zoek naar het ongekende; het eerste deel van een tweeluik met Cibrán Sierra, tweede violist van Cuarteto Quiroga. Sierra plaatst het strijkkwartet in een maatschappelijke en politieke context - een product van de Verlichtingsidealen. Hoe nauw is het strijkkwartet verbonden met historische ontwikkelingen van onze samenleving? In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - II. Het fundament van de harmonie

De tweede aflevering van 'Op zoek naar het ongekende' met Hélène Clément, altvioliste van het Doric String Quartet. Een openhartige kijk op het persoonlijke en psychologische aspect van het spelen in een strijkkwartet. In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - I. "It keeps you alive..."

In de eerste aflevering van ‘Op zoek naar het ongekende’ van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam spreekt Lex Bohlmeijer met gasten Xandi van Dijk en Florian Donderer van het Signum Quartett. In de podcast-serie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Hollandse Helden: Edo de Waart - Aflevering 3

Hans Haffmans zocht dirigent Edo de Waart op in zijn woonplaats Madison, Wisconsin voor een reeks gesprekken. De 78-jarige Edo de Waart reist nog steeds de wereld over als eminent orkestenbouwer. Hij blikt in deze laatste aflevering terug op zijn beginjaren. Een gesprek over twijfel en succes, over loslaten en het geluk dat muziek hem brengt. De Waart is chef-dirigent geweest van het Nederlands Blazers Ensemble, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het Radio Filharmonisch Orkest, en vele andere gezelschappen in binnen- en buitenland. Maar hij is bij uitstek dé Nederlandse dirigent die chef is, en is geweest van Amerikaanse orkesten. Sinds het seizoen 2019/2020 is hij chef in San Diego.

Zin in Muziek - Aflevering 2: Muziek en het Zintuiglijke

Maandelijks organiseert TivoliVredenburg ‘Zin in Muziek’. Een concert met interviews over wat muziek voor ons betekent. De NTR brengt hiervan elke maand een podcast uit. Trouw-journalist Peter Henk Steenhuis en altvioliste Annemieke Huls interviewen telkens twee musici voor een live-publiek. Inspiratie vinden zij in het gedachtegoed van de voormalig filosoof des Vaderlands: René Gude. In aflevering twee vormt het Zintuiglijke de leidraad. Hoe luisteren we naar muziek, maakt het wat uit als je je ogen sluit? En wat is de invloed van de akoestiek en welke rol speelt kleur in muziek? Twee musici komen aan het woord over hun passie. Haytam Safia bespeelt de Arabische Ud en singer-songwriter én musicoloog Shishani Valckx gaat op zoek naar haar muzikale roots in het land van haar moeder, in Namibië. Opgenomen op 12 november 2019 in TivoliVredenburg. De podcast Zin in Muziek is een samenwerking van TivoliVredenburg, Dagblad Trouw, de NTR en NPORadio4.

Hollandse Helden: Edo de Waart - Aflevering 2

Hans Haffmans zocht dirigent Edo de Waart op in zijn woonplaats Madison, Wisconsin voor een reeks gesprekken. In aflevering 2 spreekt de Waart over zijn historische ontmoeting met componist John Adams, en zijn innige band met het Radio Filharmonisch Orkest. De Waart is chef-dirigent geweest van het Nederlands Blazers Ensemble, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het Radio Filharmonisch Orkest, en vele andere gezelschappen in binnen- en buitenland. Maar hij is bij uitstek dé Nederlandse dirigent die chef is, en is geweest van Amerikaanse orkesten. Sinds het seizoen 2019/2020 is hij chef in San Diego.

Hollandse Helden: Edo de Waart - Aflevering 1

Hans Haffmans zocht dirigent Edo de Waart op in zijn woonplaats Madison, Wisconsin voor een reeks gesprekken. De Waart is chef-dirigent geweest van het Nederlands Blazers Ensemble, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het Radio Filharmonisch Orkest, en vele andere gezelschappen in binnen- en buitenland. Maar hij is bij uitstek dé Nederlandse dirigent die chef is, en is geweest van Amerikaanse orkesten. Sinds het seizoen 2019/2020 is hij chef in San Diego.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Grote Archipel' van Daan Manneke

De titel Archipel gebruikt componist Daan Manneke door zijn lange carrière heen. In Grote Archipel (2018) greep Manneke soms terug op eerdere werken en vatte ze samen in 6 delen. 6 delen, zes eilanden waaruit zijn geboortegrond Zeeland bestaat. Willem Jeths, die vroeger nog les heeft gehad van Manneke, voegt het stuk toe aan zijn schatkamer.In het zesdelige pianowerk reflecteert Manneke op zijn oeuvre: van zijn vroegste werk tot recentere creaties, waarbij hij ook kritisch durft terug te blikken. 'Ik zoek het innerlijk drama in de muziek. Als het overbruggen van ying en yang, steeds op zoek naar ruimte, de overkant, de ander en andersoortigheid. Nooit vastklampen aan één ding, maar de veelheid opzoeken', vertelde Daan Manneke ooit aan Brabant Cultureel. Met zijn Grote Archipel heeft hij een allesomvattend werk geschreven vol persoonlijke inkijkjes en dramatische hoogtepunten. Grote Archipel is geschreven voor een peloton aan pianisten - Kelvin Grout, Jelena Bazova, Daniel Kramer, Geoffrey Madge, Hannes Minnaar en Ralph van Raat - die het stuk in estafettes vorig jaar in première brachten. Willem koos het vierde deel geschreven voor Hannes Minnaar, die het hier ook speelt.

Daan Manneke - Een Kathedraal van Klank

Radiomaker Aletta Becker volgde componist Daan Manneke bij het ontstaan van het 'Tweede Utrechter Te Deum’, een concert voor orgel en drie koren. Traditie en 'nieuwe noten' inspireren elkaar: thema's van Bach en Bruckner en een akkoord van Messiaen worden geciteerd, net als een 'koraalmelodie' die Manneke componeerde in 1974 en sindsdien een tiental malen liet terugkeren. Ook in dit Te Deum eist deze melodie weer zijn plaats op. Manneke laat zich graag inspireren door de natuur. Als hij op een bankje aan een riviertje vlak bij zijn huis in Breda vertoeft, beziet hij het landschap en zijn bezoekers als een compositie: hun verschijnen, de verschillende tempi van de wandelaars. Ook de in witte zandsteen opgetrokken Grote Kerk in Breda is belangrijk voor de componist. Daan Manneke: ’Al mijn muziek heeft met vocaliteit te maken: ademen, naderen, verdwijnen, verdichten en uiteenvallen, maar het belangrijkste begrip is RUIMTE’. Net als het landschap heeft deze kerk een schoonheid met een menselijke maat - niet overdonderend, maar elegant. Een schoonheid waarin je kunt wonen. En dat is precies wat Manneke met zijn composities wil: een woonbaar stuk tijd creëren. Een Kathedraal van Klank werd oorspronkelijk uitgezonden in 2011 in het programma De Bedding. Eindredactie: Frans van Gurp