Supplement:

Voor wie meer wil weten van klassieke muziek Supplement is de wekelijkse podcast van de NTR over klassieke muziek, die als aanvulling dient op de programma’s van NPO Radio 4. Luister naar portretten, audio-documentaires en verhalen uit de wereld van de klassieke muziek door de beste Nederlandse makers.

Podcast afleveringen

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Grote Archipel' van Daan Manneke

De titel Archipel gebruikt componist Daan Manneke door zijn lange carrière heen. In Grote Archipel (2018) greep Manneke soms terug op eerdere werken en vatte ze samen in 6 delen. 6 delen, zes eilanden waaruit zijn geboortegrond Zeeland bestaat. Willem Jeths, die vroeger nog les heeft gehad van Manneke, voegt het stuk toe aan zijn schatkamer.In het zesdelige pianowerk reflecteert Manneke op zijn oeuvre: van zijn vroegste werk tot recentere creaties, waarbij hij ook kritisch durft terug te blikken. 'Ik zoek het innerlijk drama in de muziek. Als het overbruggen van ying en yang, steeds op zoek naar ruimte, de overkant, de ander en andersoortigheid. Nooit vastklampen aan één ding, maar de veelheid opzoeken', vertelde Daan Manneke ooit aan Brabant Cultureel. Met zijn Grote Archipel heeft hij een allesomvattend werk geschreven vol persoonlijke inkijkjes en dramatische hoogtepunten. Grote Archipel is geschreven voor een peloton aan pianisten - Kelvin Grout, Jelena Bazova, Daniel Kramer, Geoffrey Madge, Hannes Minnaar en Ralph van Raat - die het stuk in estafettes vorig jaar in première brachten. Willem koos het vierde deel geschreven voor Hannes Minnaar, die het hier ook speelt.

Daan Manneke - Een Kathedraal van Klank

Radiomaker Aletta Becker volgde componist Daan Manneke bij het ontstaan van het 'Tweede Utrechter Te Deum’, een concert voor orgel en drie koren. Traditie en 'nieuwe noten' inspireren elkaar: thema's van Bach en Bruckner en een akkoord van Messiaen worden geciteerd, net als een 'koraalmelodie' die Manneke componeerde in 1974 en sindsdien een tiental malen liet terugkeren. Ook in dit Te Deum eist deze melodie weer zijn plaats op. Manneke laat zich graag inspireren door de natuur. Als hij op een bankje aan een riviertje vlak bij zijn huis in Breda vertoeft, beziet hij het landschap en zijn bezoekers als een compositie: hun verschijnen, de verschillende tempi van de wandelaars. Ook de in witte zandsteen opgetrokken Grote Kerk in Breda is belangrijk voor de componist. Daan Manneke: ’Al mijn muziek heeft met vocaliteit te maken: ademen, naderen, verdwijnen, verdichten en uiteenvallen, maar het belangrijkste begrip is RUIMTE’. Net als het landschap heeft deze kerk een schoonheid met een menselijke maat - niet overdonderend, maar elegant. Een schoonheid waarin je kunt wonen. En dat is precies wat Manneke met zijn composities wil: een woonbaar stuk tijd creëren. Een Kathedraal van Klank werd oorspronkelijk uitgezonden in 2011 in het programma De Bedding. Eindredactie: Frans van Gurp

Het parfum van de wind, over Calliope Tsoupaki

Op November Music 2019 gaat weer een nieuw werk van onze huidige Componist des Vaderlands Calliope Tsoupaki in première: Liknon, voor countertenor, tenor en barokensemble, gezongen in het Grieks-Byzantijns. Voor de documentaire ‘Het parfum van de wind’ volgde radiomaker Henk Burger haar bij het componeren van een eerder werk ‘El Viento’. Het portret geeft een intiem inkijkje in haar fascinaties, zoals geuren en parfums die haar kunnen inspireren. ‘Mijn muziek klinkt alsof hij al eeuwen heeft bestaan. Hij is reflectief, beschouwend. Maar dat tijdloze is schijn. Het is een persoonlijk idioom dat ik met dertig jaar hard werken heb verworven’, zegt Tsoupaki over haar componeren.

Zin in Muziek - Aflevering 1: Muziek en Gevoel

Maandelijks organiseert Tivoli-Vredenburg ‘Zin in Muziek’. Een concert met interviews over wat muziek voor ons betekent. De NTR brengt hiervan elke maand een podcast uit. Trouw-journalist Peter Henk Steenhuis en altvioliste Annemieke Huls interviewen telkens twee musici voor een live-publiek. Inspiratie vinden zij in het gedachtegoed van de voormalig filosoof des Vaderlands: René Gude. In de eerste aflevering van Zin in Muziek zijn violist Diamanda Dramm en blokfluitiste Raphaela Danksagmüller te gast. Deze aflevering draait om het Zinnelijke, het lijflijke. Wanneer is muziek ‘lekker’, en hoe kun je dat optimaal ervaren? Opgenomen op 8 oktober 2019 in TivoliVredenburg. De podcast Zin in Muziek is een samenwerking van TivoliVredenburg, Dagblad Trouw, de NTR en NPORadio4.

Karlheinz aflevering 1: Stockhausens jeugd

Luister naar de eerste aflevering van ‘Karlheinz’, waarin Stockhausens bewogen jeugd centraal staat. De hele serie 'Karlheinz' is te beluisteren via de NPO Radio 4 podcasts. Karlheinz Stockhausen groeide op tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarin hij niet alleen de bombardementen op Keulen van dichtbij meemaakte, maar ook zijn beide ouders verloor. Musici die jarenlang met Stockhausen hebben samengewerkt vertellen over de impact van deze gebeurtenissen op Stockhausens leven en werk.

Pierre Schaeffer en de versleten groef

Pierre Schaeffer (1910-1995) zette in 1948 de muziekwereld op zijn kop met de introductie van de musique concrète. Geluiden uit onze dagelijkse omgeving nam hij op grammofoonplaat op en smeedde die via allerlei manipulaties samen tot een compositie. Het was uniek voor die tijd. Vanuit de studio’s van Radio France werd Schaeffer katalysator van een nieuwe mondiale stroming. Zo’n beetje iedere componist die in die tijd aan de elektronische muziek snuffelde, experimenteerde met zijn concept. Programmamaker Robert Nasveld, die Schaeffer nog bij leven interviewde, wil de aandacht nog eens vestigen op deze grondlegger van de Franse elektronische muziek.

Franz Liszt, van stersolist tot kluizenaar

Een gedramatiseerde documentaire, met de stemmen van de acteurs Hans Thissen en Saskia Bonarius en Marianne Lange als verteller. Samenstelling en regie: Frans van Gurp. Liszt was een wonderkind, als pianist kende hij zijn gelijke niet en dat maakte hem beroemd, wereldberoemd. Van geen persoon in de 19e eeuw zijn zoveel afbeeldingen gemaakt als van Liszt. En niemand maakte zoveel reizen als hij, met in zijn kielzog vele dweepzieke bewonderaarsters. Maar Liszt had ook een andere kant. Hij wilde priester worden en aan het eind van zijn leven componeerde hij muziek waarmee hij zijn tijd ver vooruit was.

Wiener Melange - Muziek in het Wenen rond 1900

Wenen, muziekstad bij uitstek. Het begint met de Weense klassieken: Haydn, Mozart, Beethoven, en rond 1900 ontwikkelt Arnold Schoenberg de Tweede Weense School. Nieuwlichters zijn het, die breken met het verleden. Tegelijkertijd loopt het conservatieve Habsburgse Rijk op zijn laatste benen en de keizerlijke hoofdstad raakt in verval. Johannes Brahms, Anton Bruckner, Gustav Mahler en de walsenfamilie Strauss en de opkomende Schoenberg lopen elkaar voor de voeten en Freud graaft diep onze onderbewuste seksuele drijfveren.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Boog' van Robert Heppener

Robert Heppener (1925 - 2009) was een veelzijdig componist. Hij schreef veel symfonisch werk, maar ook koorstukken en filmmuziek. Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Koninklijk Concertgebouworkest schreef hij het orkestwerk 'Boog' (1988). Willem Jeths, die de componist leerde kennen tijdens zijn studietijd aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam, waar Heppener hoofddocent compositie was, wil dit stuk graag toevoegen aan zijn schatkamer.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Der Nächtliche Wanderer' van Reinbert de Leeuw

Reinbert de Leeuw leek met het grootse orkestwerk Abschied in 1974 het componeren vaarwel te zeggen, daarna componeerde hij slechts mondjesmaat. In 2013 presenteerde De Leeuw onverwacht opnieuw een uitgebreid werk voor orkest: Der Nächtliche Wanderer, dat in 2013 in The Londense Proms in première ging. In 2014 was het in de NTR ZaterdagMatinee te horen en de reacties waren ook hier uitzinnig. De Leeuw vond inspiratie in Hölderins gedicht: Der Nächtliche Wanderer. Een onheilspellende nacht waarin de uil op jacht gaat naar zijn prooi.

De Schatkamer van Willem Jeths: 'Javaanse' composities van Paul Seelig

Paul Johan Seelig (Dortmund, 1876 - jappenkamp 1945) was een componist, dirigent en pianist, die het grootste deel van zijn leven in Nederlands-Indië leefde. Zijn Duitse vader werkte als militair musicus in Breda. Seelig kreeg zijn opleiding als componist, pianist en cellist in Duitsland, maar verpandde zijn hart aan Nederlands-Indië, waar hij zich in 1900 verstigde. Hij stond in contact Maurice Ravel, Claude Debussy en Richard Strauss, componisten die zijn authentiek exotisme bewonderden.

De Schatkamer van Willem Jeths: Concertino for piano and orchestra (1928) van Henriëtte Bosmans

In deze aflevering gaat Hans Haffmans in gesprek met Willem Jeths over de bijzondere kwaliteiten van het 'Concertino for piano and orchestra' van Henriëtte Bosmans. Henriëtte Hilda Bosmans (Amsterdam, 6 december 1895 –2 juli 1952) was de dochter van Henri Bosmans, solocellist bij het Concertgebouworkest, en pianiste Sara Benedicts. Haar vader overleed toen ze één jaar oud was. Haar moeder gaf haar pianoles en vanaf haar zeventiende trad ze geregeld op in het Amsterdamse Concertgebouw. Vanaf 1914 begon Henriëtte stukken voor piano te componeren en nam ze compositieles. Ze schreef vooral kamermuziek en liederen en – na orkestratielessen in 1921-22 bij Cornelis Dopper – ook orkestmuziek, veelal met een solistische rol voor de cello. Omdat ze streefde meer een eigentijdse stijl, ging ze van 1927 tot 1930 bij Willem Pijper in de leer.

De Schatkamer van Willem Jeths - Morphic Waves van Joey Roukens

Morphic Waves werd geschreven in opdracht van het Nederlands Philharmonisch Orkest, waar hij gedurende het seizoen 2015/16 'Composer in residence was. Roukens had het idee en stuk te schrijven dat uitsluitend bestond uit texturen opgebouwd uit repeterende noten. Een benadering die hij afzwakte omdat ook het intuïtieve voor hem evenzeer belangrijk is. Leidend werd het idee van in elkaar overvloeiende lagen van repeterende noten, die door hun dynamische beweeglijkheid het idee oproepen van een voortdurende golfbeweging. Het resultaat is een eendelige symfonie die onmiskenbaar het Roukens DNA bevat.

De Schatkamer van Willem Jeths - Musique pour l'esprit en deuil - Rudolf Escher

Rudolf Escher (1912-1980) studeerde vanaf 1931 aan het toenmalige Toonkunst Conservatoriumin Rotterdam. Hij studeerde er piano en compositie bij Willem Pijper. Escher debuteerde als componist in 1935 met zijn Eerste Pianosonate. Bij het bombardement van Rotterdam op 14 mei 1940 ging zijn woning en zijn jeugdwerken verloren. Met Musique pour l'esprit en deuil (Muziek voor een rouwende geest) pakte hij de draad weer op. Het werk kreeg in 1946 de Muziekprijs van de gemeente Amsterdam en in 1977 ontving Escher de Johan Wagenaar prijs voor zijn gehele oeuvre. Rudolf Escher Musique pour l'esprit en deuil, 1941/43 Rotterdams Philharmonisch Orkest olv. Hans Vonk NTR opn. 19 maart 1999

Leopolds Reis

Op 9 juni 1763 kocht Leopold Mozart een koets, hij huurt paarden en vertrekt met vrouw, beide wonderkinderen én zijn bediende naar Parijs. Wolfgang is dan 7 en zijn zusje Nannerl bijna 12 jaar oud. Als volleerd impresario organiseert Leopold concerten en bewerkt hij met vele brieven het thuisfront en zijn sponsors. Hij schept op over hun avonturen en Leopold vergaapt zich aan die eigenaardige Fransen en Engelsen, om over de Hollanders maar te zwijgen… Luister naar de reisavonturen van de familie Mozart.