Supplement:

Voor wie meer wil weten van klassieke muziek Supplement is de wekelijkse podcast van de NTR over klassieke muziek, die als aanvulling dient op de programma’s van NPO Radio 4. Luister naar portretten, audio-documentaires en verhalen uit de wereld van de klassieke muziek door de beste Nederlandse makers.

Podcast afleveringen

De ‘Kijkende oren’ van Ton Bruynèl - 1: Op het Utrechts Conservatorium

Deze Nederlandse elektronische muziekpionier componeerde op latere leeftijd warmbloedige, kleurrijke en toegankelijke muziek voor combinaties van stem, instrumenten en tape. De natuur was een grote bron van inspiratie. Ton Bruynèl (1934-1998) was een meester in het nabootsen of suggereren van geluiden zoals die van vogels, insecten of regen. Geen componist evenaarde tot nu toe de kwaliteit van zijn evocatieve muziek. Looking ears, oftewel Kijkende oren, is de naam van een van zijn composities. De titel zegt iets over de manier waarop Bruynèl geluid benaderde. Zijn oud-leerling, programmamaker Robert Nasveld, werpt een blik op de persoon en zijn universum.

1. Op het Utrechts Conservatorium
Bruynèl studeerde een blauwe maandag aan het Utrechts Conservatorium en gaf daar later les. Hij schreef het romantische Serène voor tape en dwarsfluit als huwelijksgeschenk voor zijn toenmalige echtgenote. Het begint met de karakteristieke signalen van een dwerguiltje.

2. Muziek verbeeld
Bruynèls beeldende Soft Song voor hobo en klanksporen werd in 1974 door sommige collega-componisten naar de prullenbak verwezen, misschien wel omdat het voor de heersende mode in die jaren te communicatief was. Bruynèl moest op zijn beurt niets van hun ‘maagzuurmuziek’ hebben. De componist vertelt over zijn orkeststuk Phases en Dali’s surrealisme.

3. Zwanenzang
Ton Bruynèls laatste werk is de video-opera Non sono un uccello (Ik ben geen vogel). De compositie is een ode aan de vliegkunst, in 1998 uitgezonden op televisie. Het idee hiervoor ontstond in 1986 na het zien van de ontploffing van het ruimteveer Challenger. Oud-leerling Ad Wammes voltooide het werk Cours des nuages (Gang van de wolken) voor strijkorkest en klanksporen. Ad vertelt hoe hij Bruynèl, toen deze nog leefde, hielp met de notatie.

Zin in Muziek - Aflevering 6: Muziek en het Zintuiglijke

In de zesde aflevering van de serie Zin in Muziek benaderen de twee presentatoren Annemieke Huls en Henk Steenhuis muziek vanuit het zintuiglijke. Op het podium van Club Nine in Tivoli-Vredenburg spreken zij met componistenduo Strijbos & Van Rijswijk en altviolist Huub Beckers.

Mahlers Tiende en het 'doodsakkoord'

Zelfs kenners en commentatoren stelt het voor raadsels. Wat wilde Gustav Mahler uitdrukken met dat schrijnende negentonig akkoord uit het adagio van zijn Tiende Symfonie? Is het een statement waarin hij bruusk afstand neemt van de tonaliteit? Of moeten we het zien als een schreeuw van iemand die zo door het leven is getekend, dat ie het niet meer aan kan?

Deze podcast is een uitzending van het NTR-radioprogramma De Bedding over de zomer van 1910, waarin Mahler een diepe crisis doormaakte die zijn neerslag vond in de noten van zijn laatste symfonische schepping.

Jacques Beers: musicus van de toekomst

Jacques Beers (1902-1947) werd geroemd door zijn tijdgenoot Maurice Ravel en aangemoedigd door pedagoge Nadia Boulanger. Ondanks alle goede voortekenen verliep het leven van Beers tragisch. In de roaring twenties woonde hij in Parijs en stond hij midden in het muziekleven tot de oorlog hem dwong terug te keren naar Nederland. Hij moest de kost verdienen voor zijn gezin en gaf muziekles op de Duitse school in Amsterdam. Hij was geen aanhanger van de Nazi’s, al leek het soms anders. Ondervoeding, hartproblemen en emoties in de periode van de zuivering zorgde ervoor dat hij jong overleed. Zijn muziek is maar zelden te horen.

Een docudrama van Marjolein de Moor gebaseerd op de biografie van

Jurjen Vis.

Zin in Muziek - Aflevering 5: Muziek en het Zinnelijke

Deze keer in Zin in Muziek gaat het over het zinnelijke, het lichamelijke.
Er zijn drie musici te gast: de Componist des Vaderlands Calliope Tsoupaki, flamencogitarist Erik Vaarzon-Morel en harpiste Gwyneth Wentink.

Zin in Muziek - Aflevering 4: Muziek en het Zinvolle

In de vierde aflevering van de verdiepende muziekserie Zin in Muziek gaat Trouw-journalist Henk Steenhuis en altviolist Huub Beckers met een participerend publiek op zoek naar betekenis van muziek. Zij hanteren daarbij het gedachtengoed van onze voormalige Denker des Vaderlands René Gude, die de zgn. vier zetten bedacht:, Zinrijk, Zinvol, Zinnelijk en Zintuiglijk.
In deze aflevering staat het Zinvolle centraal, de betekenis van de muziek, waarbij ook tekst en beeld bepalend kunnen zijn.
Met speciale gasten, de Nederlandse bariton Jan Willem Baljet en het Accordeonduo Touac (Renée Bekkers en Pieternel Berkers).

Op zoek naar het ongekende: VI. De Biënnale

In deze laatste aflevering van Op zoek naar het ongekende - vlak voor de start van de tweede Strijkkwartet Biënnale - duikt Lex nog één keer in het strijkkwartet. Oprichter en artistiek directeur Yasmin Hilberdink en programmeur Robin de Bruijn nemen hem mee in hun beleving van het strijkkwartet en hoe deze terugkomt in het festival - een kijkje in de ziel van de Biënnale.

De vlieg van Pierre Henry

De in 2017 overleden Franse componist Pierre Henry was gefascineerd door het gebruiken van andere geluiden dan tonen. Kort na de Tweede Wereldoorlog stond hij met Pierre Schaeffer aan de wieg van de invloedrijke ‘musique concrète’. Bij deze stroming werden geluiden uit onze dagelijkse omgeving opgenomen en in een elektronische compositie verwerkt.

Rond het begin van de jaren ‘70 van de vorige eeuw richtte hij zijn aandacht meer op de popmuziek. Zijn doel was om die met gemanipuleerde klanken te verrijken. Henry werd toen vooral bekend met zijn ‘Psyché Rock’. Deze hit inspireerde zelfs DJ’s.

De podcast ‘De vlieg van Pierre Henry’ van de NTR is gemaakt en wordt gepresenteerd door programmamaker Robert Nasveld.

Zin in Muziek - Aflevering 3: muziek en het zinrijke, de ratio

Met pianist Hannes Minnaar en de Koerdisch-Nederlandse componist Hawar Tawfic. In de 3e aflevering nemen de presentatoren altviolist Huub Beckers en Trouw-journalist Henk Steenhuis wat de ratio doet met beleving van muziek. Helpt kennis over muziek de beleving of staat die juist de emotie in de weg? Vragen waar de musici én het publiek een antwoord op proberen te geven.

Verklärte Nacht: een muziekessay

Verklärte Nacht van Arnold Schönberg voor strijksextet uit 1900 is een stuk dat de zenuw van zijn tijd blootlegt. Samensteller Peter Janssen vertelt in dit muziekessay het verhaal achter dit beroemde vroege werk van Schönberg, met de stemmen van Marianne Lange, Vincent van Engelen en Hans Thissen.

'…eine eigne Wärme flimmert von Dir in mich, von mir in Dich. Die wird das fremde Kind verklären.' (fragment uit Verklärte Nacht van Richard Dehmel)

Schönbergs compositie verkent de grenzen van de tonaliteit en opent vergezichten naar voorheen ongehoorde muzikale dimensies; de tekst die hem inspireert -een gedicht van Richard Dehmel- was symbolisch voor het broeierige klimaat in het Wenen van 1900 waarin oude maatschappelijke structuren op alle fronten werden ondermijnd.

De samensteller baseerde zich bij zijn essay mede op de programmatoelichtingen die Arnold Schönberg in 1950 schreef voor de hoes van een Columbia-plaatuitgave.

Op zoek naar het ongekende: V. Op weg naar het paradijs

In de vijfde aflevering van deze reeks podcasts spreekt Lex met drie jonge kwartetspelers: Margot Kolodziej en Renée Timmer van het ADAM Quartet en Julia Kleinsmann van het Dostojevski Kwartet. Wat beweegt hen om strijkkwartet te gaan spelen en zijn ze bereid om hun leven aan dit genre te wijden?

In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - IV. "I am Committed to Communicating"

In deze vierde aflevering van 'Op zoek naar het ongekende' het tweede deel van het gesprek tussen Lex Bohlmeijer en Cibrán Sierra (Cuarteto Quiroga). In de derde aflevering schetste hij de band tussen de Europese Verlichting en het strijkkwartet, nu trekt hij die relatie door naar het heden: wat is er nodig om strijkkwartet weer terug in contact te brengen met de maatschappij?

In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - III Liberté, Égalité, Fraternité

De derde aflevering van Op zoek naar het ongekende; het eerste deel van een tweeluik met Cibrán Sierra, tweede violist van Cuarteto Quiroga. Sierra plaatst het strijkkwartet in een maatschappelijke en politieke context - een product van de Verlichtingsidealen. Hoe nauw is het strijkkwartet verbonden met historische ontwikkelingen van onze samenleving?

In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - II. Het fundament van de harmonie

De tweede aflevering van 'Op zoek naar het ongekende' met Hélène Clément, altvioliste van het Doric String Quartet. Een openhartige kijk op het persoonlijke en psychologische aspect van het spelen in een strijkkwartet.

In de podcastserie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?

Op zoek naar het ongekende - I. "It keeps you alive..."

In de eerste aflevering van ‘Op zoek naar het ongekende’ van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam spreekt Lex Bohlmeijer met gasten Xandi van Dijk en Florian Donderer van het Signum Quartett.

In de podcast-serie ‘Op zoek naar het ongekende’ gaat de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam samen met Lex Bohlmeijer op zoek naar de magie van het strijkkwartet. Gesprekken met kwartetleden, componisten, outsiders en insiders – afgewisseld met heel veel muziek – geven een beeld van het strijkkwartet anno 2019. Waar komt het genre vandaan en waar gaat het nu heen? Wat verandert er voor een kwartet of verandert er misschien juist niet genoeg?