Het Zondagmiddagconcert van 7 augustus 2016

Het Zondagmiddagconcert

Zondag 7 augustus 2016, 14:00 - 16:30

Het Zondagmiddagconcert AVROTROS

Presentatie: Marguerite Samama

In deze uitzending

Presentatie: Marguerite Samama />br
/>otterdams Philharmonisch Orkest />aap van Zweden, dirigent />imone Lamsma, viool />nbsp;   />. Benjamin Britten - Vioolconcert nr.1 />. Dmitri Sjostakovitsj – Symfonie nr.5 />erhaling van het concert gegeven op 6 november 2015 in de Doelen te Rotterdam.
15:45   Sjostakovitsj - 5e symfonie

Nadat Sjostakovitsj zijn opera Lady Macbeth uit het district Mtsensk had geschreven en het al een paar maanden met succes werd uitgevoerd, verscheen er opeens een stuk in de partijkrant van Stalin dat de opera verschrikkelijk afkraakte (chaos). De geplande uitvoeringen werden uit het programma geschrapt en Sjostakovitsj werd als landverrader in de ban gedaan.

Als antwoord op deze gang van zaken componeerde hij zijn 5e symfonie. Het kreeg als ondertitel mee: "Het antwoord van een Sovjetkunstenaar op terechte kritiek". De Sovjet-leiders waren verbaasd. Dit was precies de muziek die ze wilden horen. Sjostakovitsj werd weer gerehabiliteerd. Sjostakovitsj had de symfonie echter niet voor Stalin maar voor het Russische volk geschreven. In de symfonie zitten dissonanten en schrille thema's die eerst rustig en ordelijk zijn maar steeds onrustiger worden en in wanorde uitbreken. Sjostakovitsj zei later over de symfonie: "Het is alsof iemand je met een stok slaat en zegt: je moet blij zijn, je moet blij zijn. Je staat half verdoofd op en zegt: ik moet blij zijn, ik moet blij zijn".

Stalin was blij met deze symfonie. Dit komt doordat er duidelijk herkenbare melodielijnen zijn, die ook zijn volk kon volgen. Stalin wilde (toen) muziek horen die terug te voeren was op het tijdperk van de grote Russische componisten. Stalin en vooral zijn muzikale medestanders begrepen de ironie niet die in het stuk is verwerkt; Sjostakovitsj ging ervan uit, dat het Russische volk het wel zou begrijpen. Dat die laatste veronderstelling wellicht juist was, bleek uit het feit, dat het één van de populairste en meest opgenomen symfonieën is van deze componist.

Sjostakovitsj - 5e symfonie

Muziek in deze uitzending

Uitzending 7 augustus 2016

14:03

Elgar, Edward

Sonate voor viool en piano, op.82 in e kl.t. - deel III, "Allegro non troppo"

Lamsma, Simone [viool] & Miura, Yurie [piano]

Naxos

8.557984

14:13

Britten, Benjamin

Concert voor viool en orkest, op.15 (orginele versie, 1939) - compleet

Rotterdams Philharmonisch Orkest

Zweden, Jaap van

Lamsma, Simone [viool]

NVT

NVT

14:48

Bach, Johann Sebastian

Sonate voor viool nr.3, BWV.1005 in C gr.t. - deel III, "Largo"

Lamsma, Simone

NVT

NVT

14:54

Sjostakovitsj, Dmitri

Symfonie nr.5, op.47 in d kl.t. - compleet

Rotterdams Philharmonisch Orkest

Zweden, Jaap van

NVT

NVT

15:28

Grieg, Edvard

Albumbladen voor piano (4), op.28 - nr.1, "Allegro con moto"

Andsnes, Leif Ove [piano]

Virgin Classics

VC 7593002

15:43

Mozart, Wolfgang Amadeus

Sonate voor viool en piano KV.296 in C gr.t. - compleet

Zimmermann, Frank Peter [viool] & Lonquich, Alexander [piano]

EMI

CMS 7636792

16:01

Smetana, Bedrich

Strijkkwartet nr.1 in e kl.t., "Uit mijn leven" - compleet

Jerusalem Quartet

Harmonia Mundi

HMC 902178