Uitzending gemist

Opium

Maandag 13 augustus 2018, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.
Te gast: Henkjan Honing

Henkjan Honing, hoogleraar Muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) schreef ‘Aap slaat maat: : Op zoek naar de oorsprong van muzikaliteit bij mens en dier’

Volgens Honing is iedereen die melodieën uit elkaar kan houden en maatgevoel heeft muzikaal. In essentie is de mens een muzikale diersoort, en waarom zou hij de enige zijn? Is muzikaliteit niet juist een eigenschap van álle dieren, een vermogen met een duidelijke biologische basis, zoals Charles Darwin vermoedde? De laatste jaren worden meer en meer dieren gevonden met muzikale trekjes. Een wetenschappelijke mijlpaal was de geelkuifkaketoe Snowball, het eerste dier waarbij maatgevoel werd vastgesteld. Ook Ronan, een Californische zeeleeuw, bleek na training op de maat van muziek te kunnen bewegen. Honing doet in dit boek op spannende wijze verslag van zijn fascinerende onderzoek naar wat ons mensen tot muzikale dieren maakt.

Te gast: Henkjan Honing
Live muziek: Tri au Bois

Tri au Bois is een energiek en jong trio dat bestaat uit Sarah Jelassi - klarinet, Tine Verhoeven - hobo en Simon Vandenbroecke - fagot.

De naam Tri au Bois is een zinspeling op de bezetting van dit trio dat bestaat uit drie houtblazers. Het Belgische ensemble zorgde al voor muzikale kleur tijdens verschillende evenementen, waaronder de Gentse Feesten. In januari 2018 wonnen zij de Omroep MAX Jong Talent Prijs.

De combinatie van hobo, fagot en klarinet is zeldzaam en uitdagend, maar juist dit samengaan zorgt voor een unieke warme sound. Samen ontdekten de muzikanten een scala aan muziekstukken die variëren van ingewikkeld tot energiek, melodieus en vrolijk. De onderlinge klik tussen de leden van het trio vergroot de individuele inspraak, waardoor zij samen in staat zijn om te groeien en het publiek te boeien.

Live muziek: Tri au Bois
Luidspreker Luidspreker
23:09   De Torenkamer: Arike Gill - Dag 1

Vandaag eindelijk naar VondelCS. Van te voren had ik een heel uitgewerkt plan gemaakt voor een plafondtekening. Ik wist niet precies wat ik nodig zou hebben om het werk te kunnen maken, dus ik heb allerlei soorten gereedschap en spullen meegenomen: een waslijn, hamer, spijkers, een rolmaat, meters filament, 3D-pen; echt van alles. Het lijkt wel alsof ik ga kamperen!

Met een zware backpack kom ik aan bij het Torenkamertje. Ik maak mijn bedje op voor de komende vijf dagen en kijk uit het raam naar het Vondelpark. Na een kwartiertje gooi ik mijn plan de prullenbak in. Ik besluit mijn werk aan te passen aan deze specifieke ruimte. In de Torenkamer is precies 1 grote witte muur die vraagt om een ruimtelijke tekening. Dat wil ik maken.


De afgelopen tijd speel ik in mijn kunst met het idee dat er in mijn collectie (ik werk bij natuurhistorisch museum Naturalis als collectiebeheerder) een nieuwe diersoort wordt ontdekt. Ik bouw er allerlei verhaallijnen omheen en het begint een soort alternatieve realiteit te worden. In de Torenkamer ga ik het oog van dit bijzondere dier uittekenen. Het is de bedoeling dat de bolling van het oog ook daadwerkelijk bol wordt, zodat de tekening van 2D naar 3D wisselt. Het wordt voor mij de eerste keer dat ik zo'n grote 3D-tekening ga maken, dus dat vind ik best spannend.


In de middag zit ik even vast. Ik weet niet wat ik in de reflectie van het oog moet tekenen. Escher heeft een prachtige litho gemaakt van zijn eigen reflectie in een bol. Maar Escher kan je niet overtreffen. En op het internet kan je allemaal fantastische foto's vinden van reflecties van grote skyscrapers in bollen. Maar ik wil er mijn eigen ding van maken. Het regent vandaag constant, dus in mijn pauze blijf ik in het kamertje zitten. Ik speel wat met mijn spiegelbal en mijn camera in een verloren momentje. En opeens heb ik het. Waarom zou ik niet de reflectie van de Torenkamer en het Vondelpark zelf uitwerken in het oog? Dan kijkt het dier daadwerkelijk naar buiten door de ramen naar het park.


Nu ik verder kan, ga ik lekker aan de slag. Eerst schetsjes maken van de foto van de bol. Dan de grote lijnen direct op de muur tekenen met potlood. Daarna overtrekken met de 3D-pen. Ik schiet aardig op, maar ik weet dat ik nog flink veel werk voor de boeg heb. Morgen vroeg opstaan en direct aan de slag, want ik heb een enorme muur te vullen.


Arike_Gill_dag_1_afb1.jpg


Arike_Gill_dag_1_afb2.jpg


Arike_Gill_dag_1_afb3.jpg


Arike_Gill_dag_1_afb4.jpg


Arike_Gill_dag_1_afb5.jpg

De Torenkamer: Arike Gill - Dag 1
Opium

Vrijdag 10 augustus 2018, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Annemieke Bosman

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Dagelijks ontvangt de presentator een gast en is er live muziek vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast: Theo Loevendie

Theo Loevendie werd in 1930 geboren en groeide op in armelijke omstandigheden in een Amsterdamse volksbuurt. In zijn kindertijd was muziek op straat zijn grote inspiratie, omdat hij thuis geen andere muziek kende dan wat volkse smartlappen. Als kleuter werd hij zelfs twee keer als vermist opgegeven omdat hij de uitdrukking 'met de muziek mee' letterlijk in de praktijk had gebracht toen er een optocht met muziek voorbijkwam.

Zijn reddende engel was de onderwijzer op de lagere school, die hem in contact bracht met de muziek van Johann Sebastian Bach. Mede door de erbarmelijke omstandigheden in de Tweede Wereldoorlog duurde het tot 1947 voordat een geleende klarinet het startschot vormde voor een inhaalmanoeuvre die Loevendie via het conservatorium bracht tot het hoofdleraarschap compositie aan de conservatoria van Rotterdam, Den Haag en Amsterdam.

Theo komt in Opium praten over zijn autobiografie "Memoires van een componist"

Te gast: Theo Loevendie
Live muziek: Jeff Heijne

Jeff Heijne leerde op achtjarige leeftijd gitaar spelen en kwam al snel in aanraking met flamencomuziek. Tien jaar later werd hij toegelaten op het Conservatorium van Amsterdam en koos hij neerlands bekendste flamenco-gitarist Eric Vaarzon Morel als hoofdvakdocent.

Hij volgde door de jaren heen cursussen bij alom gerespecteerde flamenco gitaristen als Manolo Sanlúcar, José Antonio Rodriguez, Manolo Franco, Paco Serrano en Tomatito. Jeff treedt op in binnen- en buitenland, zowel solo als samen met andere artiesten zoals de Pablo Martínez Flamenco Jazz Band, Trio Mañanitas, oud-speler Jaber Fayad en celliste Maya Fridman.

Onlangs heeft Jeff als één van de vijf winnaars de YAA-award 2018 (Young Artsupport Amsterdam) gekregen; een jaarlijks uitgereikte prijs aan jonge en bijzondere kunstenaars op het gebied van film, muziek, theater en kunst.


Live muziek: Jeff Heijne
Luidspreker Luidspreker
23:52   Slaapservice: Justine le Clercq uit Krimp

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Justine le Clercq uit Krimp

In 2011 werd Justine le Clercq door ECI uitgeroepen tot ‘Schrijver van Nu’, net nadat haar debuutroman De roemlozen was uitgekomen. In 2013 organiseerde ze de reizende tentoonstelling Gratis is het woord niet, waarbij beeldende kunstenaars en schrijvers een werk maakten naar aanleiding van het gelijknamige gedicht van Arnon Grunberg. In datzelfde jaar kwam haar verhalenbundel Wegens geluk gesloten uit. 

Justine le Clercq uit Krimp
Luidspreker Luidspreker
23:21   De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 5

Mijn laatste dag in de Torenkamer. En dit is dus mijn laatste blog.


Gisteren had ik er weinig vertrouwen in, maar tegen alle verwachtingen in is het goed gekomen. 

Nou ja, tegen alle verwachtingen in... Ik weet dat ik deadlines nodig heb, dat ik onder druk het beste presteer, maar elke keer weer denk ik: dit keer val ik door de mand.

Dat is gelukkig niet gebeurd. Ik zag vanochtend wat de tekst kon worden, wat er in zat en welke richting het op moest gaan en het is gelukt vandaag nog een tekst te schrijven met een begin, midden en iets dat op een einde lijkt.


Straks rond elf uur schuif ik beneden aan bij Opium om over mijn week hier te vertellen en een fragment van de tekst voor te lezen. Daarna loop ik een laatste keer naar boven om mijn spullen in te pakken en stap ik op de fiets naar huis.

De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 5
Opium

Donderdag 9 augustus 2018, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Iedere werkdag ontvangt de presentator een gast en is er live muziek!
Te gast: Marlies Kleiterp

Marlies Kleiterp is hoofd tentoonstellingen bij De Nieuwe Kerk en Hermitage Amsterdam, waar momenteel de tentoonstelling Classic Beauties te zien is: Kunstenaars, Italië en de schoonheidsidealen van de 18de eeuw 

Halverwege de achttiende eeuw is Europa in de ban van opgravingen in Italië. Kunstenaars en jonge Europese aristocraten gaan op Grand Tour om de klassieke Romeinse kunst met eigen ogen te zien. Het hoogtepunt is Rome. In de Eeuwige Stad komen beroemde schilders en beeldhouwers zoals Pompeo Batoni, Anton Raphael Mengs, Angelika Kauffmann en  Antonio Canova bij elkaar en ontwikkelen hun eigen perfecte schoonheidsidealen.

Een van de beroemdste kunstenaars van het neoclassisme is Antonio Canova. Hij onderscheidt zich van anderen met eigen ontwerpen – in plaats van antieke beelden te kopiëren – en blaast daarmee de beeldhouwkunst nieuw leven in. Van zijn hand zijn maar liefst acht topwerken te zien, waaronder het absolute topstuk ‘De Drie Gratiën en meesterwerken als Amor en Psyche. Hebe en Gevleugelde Amor.

Te gast: Marlies Kleiterp
Live muziek: Florence + Shermaine
Live muziek: Florence + Shermaine
De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 4

Deze dag kom ik moeilijk op gang. En eigenlijk is dat de hele dag zo gebleven. Gisteravond, toen Andrea me interviewde, was ik redelijk enthousiast over wat ik tot dan toe geschreven had. Maar vanochtend las ik het nog eens kritisch en ik was er niet tevreden over, dus ik ben opnieuw begonnen. Dat wil zeggen: ik ben met een nieuwe lege pagina begonnen. Het voelt nu een beetje als een race tegen de klok. Ik weet dat het geen probleem is als het niet afkomt, maar ik wil toch minstens het gevoel hebben dat ik op de goede weg ben.


Wat betreft het naar buiten kijken, wat ik nog steeds veel doe: met verwondering heb ik gekeken naar een vrouw die aan de overkant van het water onder een boom ging liggen slapen, terwijl het steeds harder begon te regenen.

De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 4
Luidspreker Luidspreker
23:55   Slaapservice: Allard Schröder uit Sebastiaans neus

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Allard Schröder uit Sebastiaans neus

Allard Schröder (1946) is schrijver, essayist en dichter. Hij debuteerde met de roman De gave van Luxuria (1989), twee jaar later gevolgd door De muziek van de zwarte toetsen. Onlangs verscheen 'De schone slaper', zijn tiende roman.

Foto: Stephan Vanfleteren

Allard Schröder uit Sebastiaans neus
Luidspreker Luidspreker
23:28   Opium tipt
Opium Tipt: Grace Jones: Bloodlight and Bami
Opium

Woensdag 8 augustus 2018, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een hoofdgast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam. .

Te gast: Peter Swanborn

Peter Swanborn (1963) is schrijver, docent en literair medewerker van de Volkskrant. Van zijn hand verschenen tot nu toe vier dichtbundels. Deze werden genomineerd voor onder meer de C.Buddingh'-prijs en de J.C. Bloemprijs. Dit jaar verscheen zijn nieuwste bundel, Het wolkenreparatieatelier. Zijn poëzie is in meerdere talen vertaald.

Het wolkenreparatieatelier
Na de veel geprezen dichtbundels Tot ook ik verwaai (over dementie) en Het huis woont in mij (over geheugen) vraagt Peter Swanborn zich in Het wolkenreparatieatelier af wat de alom aanwezige stadsnatuur hem te vertellen heeft.

Foto: Tineke de Lange

Te gast: Peter Swanborn
Live muziek: Travelling in Baroque

Festival Travelling in Baroque, dat van 9 t/m 12 augustus op talrijke locaties in Flevoland wordt gehouden, staat in het teken van Muziek van het hoge Noorden. “In veel Scandinavische muziek proef je zowel westerse als oosterse invloeden”, zegt festivaldirecteur Marion Boshuizen.We krijgen een voorproefje in de uitzending van vanavond.

Live muziek: Travelling in Baroque
Luidspreker Luidspreker
23:00   De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 3

Naast het schrijven heb ik vandaag na de regen een wandeling door het Vondelpark gemaakt en veel spoken word-stukken op YouTube gekeken. Andrea Gibson, Patti Smith, Ani DiFranco. Ik luister natuurlijk naar wat ze zeggen en de stijl van de tekst, maar ook naar de flow, het ritme, de beweging van het stuk.


Ik heb geprobeerd mijn tekst te ordenen en de fragmenten die ik had in een goede volgorde te zetten. Hierdoor krijg ik overzicht en kan ik zien wat er ontbreekt.

Het begint iets te worden, maar ik heb het idee dat hoe verder de tekst vordert, hoe verder ik van mijn originele idee af kom te staan. Dat is oké, zo gaat het nu eenmaal. En ik had ook weinig voor ogen, inhoudelijk, ik wilde me laten verrassen door wat er hier zou gebeuren.


Het voornaamste is nu, denk ik, dat de tekst meer houvast nodig heeft, een meer heldere boog. Dat is voor morgen, met een fris gemoed en nieuwe energie.

Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 3
Luidspreker Luidspreker
23:56   Slaapservice: Jan van Mersbergen uit De ruiter

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Jan van Mersbergen uit De ruiter

Jan van Mersbergen (Gorinchem, 1971) debuteerde in 2001 met de roman De grasbijter, waarmee hij genomineerd werd voor de Debutanten Prijs. Met zijn roman Naar de overkant van de nacht (2011) won hij de BNG Nieuwe Literatuurprijs en werd hij genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, de Gouden Uil en de Libris Literatuur Prijs. De in 2014 verschenen roman De laatste ontsnapping werd bekroond met de prestigieuze F. Bordewijkprijs. 

Foto: Bob Bronshoff

Jan van Mersbergen uit De ruiter
Opium

Dinsdag 7 augustus 2018, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast: Alex van Warmerdam

Een man tilt een groot zwart ding uit een kast, er is een samengesteld meisje en er zijn schepselen in een woud. Eye brengt deze zomer nieuw werk van Alex van Warmerdam samen in een speciaal voor het filmmuseum ontworpen tentoonstelling.

L’histoire kaputt is een eigenzinnige solo waarin personages, objecten en situaties tot leven komen in een raadselachtige, strak geënsceneerde setting, omkleed met ene groot geprojecteerde scenes uit Van Warmerdams films. In alle onderdelen van de tentoonstelling schuilt de nuchtere verbeelding en eigenzinnigheid van Van Warmerdam als film- en theatermaker, schrijver en schilder.


Te gast: Alex van Warmerdam
Live muziek: Ingenium Trio
Live muziek: Ingenium Trio
Slaapservice
Slaapservice
Luidspreker Luidspreker
23:54   Slaapservice: Marije Langelaar - Hert

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Marije Langelaar - Hert

Marije Langelaar (1978) is dichter en publiceert bij de Arbeiderspers. De debuutbundel De rivier als vlakte (2003) was een van de verrassingen van poëziejaar 2003. De sterke opvolger De schuur in (2009) werd genomineerd voor de Jo Peterspoëzieprijs en de J.C. Bloemprijs en werd bekroond met de Hugues C Pernathprijs. Marije won met Vonkt (2017) de Jan Campert prijs 2017 en is genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2018. 

Foto: Ernst Jan Peters

Marije Langelaar - Hert
De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 2

Vanochtend ben ik vroeg begonnen: iets over negen stapte ik de Torenkamer binnen. Ik wilde op tijd zijn, want 's middags schijnt de zon hier naar binnen en wordt het behoorlijk warm. Daarnaast kan ik niet meer dan een paar uur achter elkaar productief zijn. Tussen twee en vier heb ik pauze genomen, een siësta, dat past wel bij de temperatuur van vandaag.


Gisteren en het eerste deel van deze dag heb ik verschillende lijntjes uitgezet, ideeën en beelden opgeschreven en nagedacht over het verhaal dat ik hiermee kan vertellen. Het is nog niet kristalhelder, maar ik begin een idee te krijgen.

Ik had het er gisteravond met Annemieke Bosman over in de Opium-uitzending; meestal stuiteren mijn gedachten eerst alle kanten op en krijg ik veel verschillende associaties die meestal niet met elkaar te verenigen zijn. Dat is soms frustrerend; er is altijd de wens efficiënter te schrijven, terwijl ik weet dat het zo niet werkt bij mij, nooit. Maar wanneer deze brainstorm is gaan liggen, ontvouwt zich het verhaal, het thema of een interessant personage waar ik verder mee kan.


Waar ik vandaag op uit ben gekomen, is dat ik de draak zelf een stem wil geven. Hoe ziet mijn draak eruit, hoe beweegt ze, wat beweegt haar?

Kortom: ik weet nu wat ik wil gaan doen, nu heb ik nog drie dagen om het te doen.

De Torenkamer: Renée van Marissing - Dag 2