STER Advertentie

Als je naar een muziekstuk luistert, vraag je je misschien wel eens af: waar gaat het stuk eigenlijk over? Vaak wordt de componist namelijk geïnspireerd door een specifiek onderwerp dat je vervolgens terughoort in de muziek. Maar soms ontspringen zowel de muziek als het verhaal aan de componist zelf. Het vijfdelige orkestwerk Symphonie fantastique van de Franse componist Hector Berlioz is hier een geniaal voorbeeld van. Wil je weten waarom? Lees dan verder!



Het verhaal achter Symphonie fantastique
Bij de subtitel van Symphonie fantastique, Een episode uit het leven van een artiest, verwacht je niet een heksensabbat, een executie en een bal. Maar in Berlioz' meesterwerk zit het allemaal. Het muziekstuk vertelt het verhaal over een artiest die hopeloos verliefd wordt op een vrouw. Ze is voor hem een verwezenlijking van een droombeeld. Maar al gauw wordt het een obsessie die de artiest het hele stuk achtervolgt. Gaandeweg wordt hij er zo door gegijzeld, dat de werkelijkheid verandert in hallucinaties. Berlioz heeft dit briljant muzikaal gestalte gegeven met wat hij een idée fixe noemt: een melodie die de geliefde representeert en als een echte obsessie in ieder deel blijft terugkeren.

Autobiografisch
De artiest is echter geen willekeurige artiest, maar Berlioz zelf. Hij werd verliefd op de Ierse actrice Harriet Smithson. De aanhoudende toenaderingspogingen van Berlioz mochten niet baten, totdat Smithson Symphonie fantastique hoorde en besefte dat het over haar ging. Ze trouwden, maar het werd uiteindelijk geen gelukkig huwelijk. In Symphonie fantastique loopt het met de artiest ook niet goed af. In het tweede deel ziet hij zijn geliefde op een bal, maar onder de façade van de elegante walsmelodie blijf je de onrustige gevoelens van de artiest horen. Hij zoekt in het derde deel innerlijke rust op het platteland, maar onweer kondigt naderend onheil aan. Het vierde en vijfde deel zijn dan ook nagenoeg krankzinnig. De artiest neemt opium en hallucineert: hij marcheert naar zijn eigen executie en komt vervolgens in een griezelige heksensabbat terecht, waar allerlei wezens zijn begrafenis vieren. Het is niet gek dat er wordt gezegd dat Berlioz een gedeelte van Symphonie fantastique onder invloed van opium heeft gecomponeerd.

Radicale vernieuwer
Berlioz was nog maar 27 toen hij dit geniale werk schreef, maar hij was toen al een radicale vernieuwer. Dit uit zich niet alleen in het door hem bedachte idée fixe, maar ook in zijn keuzes wat betreft instrumenten en speeltechnieken. Hij maakt gebruik van een voor die tijd groot orkest - met bijvoorbeeld twee harpen en wel vier fagotten - zodat hij met allerlei klankkleuren en eigenaardige geluiden zijn persoonlijke verhaal kan verklanken. Voor een spookachtig en fatalistisch effect klinkt bij de heksensabbat bijvoorbeeld een kerkklok en spelen de strijkers niet met de haren van de stok, maar met het hout. En om de weidsheid van het platteland in het derde deel weer te geven, plaatst hij één hobo op het podium en één buiten de zaal, die hij vervolgens communicerende herdersfluiten laat imiteren. Maar dit is nog maar het topje van de ijsberg: Symphonie fantastique zit vol met geniale details waarmee Berlioz het tot een van de belangrijkste muziekstukken uit de Franse geschiedenis heeft gemaakt.

Beluister ook dit Berlioz-concert

MIS NIETS

Iedere week alles over klassiek muziek in je mailbox? Van de mooiste concerten tot de beste speeltips. Mis niets en meld je nu aan!

E-mailadres:  

App de studio

Je moet minimaal 16 jaar zijn om deel te nemen aan deze dienst. Wil je meer informatie over hoe NPO omgaat met je gegevens, lees dan ons privacy statement