Opium:

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Podcast afleveringen

Het gesprek - Maarten Asscher (8 april)

Jan Mom spreekt schrijver Maarten Asscher over zijn boek Een huis in Engeland.

Tijdens slapeloze nachten dwaalt Maarten Asscher in gedachten door het huis van zijn grootouders in Engeland, waar hij als kind vaak logeerde. Het verleden komt als vanzelf tevoorschijn. Behalve de dierbare herinneringen aan de heerlijke zomers die hij daar doorbracht, verschijnen ook onvertelde verhalen over vroeger. Hoe waren zijn grootouders met hun drie kinderen de oorlog doorgekomen, nota bene na een verblijf in Westerbork? En waarom zijn ze ná de oorlog plotseling naar Engeland vertrokken?’s Nachts zwervend door het dierbare huis en overdag speurend in de overgebleven brieven, dagboeken en officiële stukken, reconstrueert Asscher in Een huis in Engeland het levensverhaal van zijn grootouders. Het resultaat is een indrukwekkende autobiografische roman, met een knappe afwisseling tussen zwaar en licht, tussen intimiteit en geschiedenis, tussen het persoonlijke en het universeel-menselijke.

Het gesprek - Johan Reyniers (7 april)

Jan Mom spreekt Johan Reyniers, hoofd dramaturgie bij ITA, over het voorlezen van de Decamerone van Boccaccio in de Stadsschouwburg Amsterdam.

Decamerone van ITA is een coproductie van Internationaal Theater Amsterdam, Het Nationale Theater en VPRO MONDO, waarbij bekende acteurs verhalen uit Boccaccio’s Decamerone lezen. Elke avond om acht uur verschijnt een verhaal van vijf tot acht minuten online. Elke dag een nieuw verhaal. Als ode aan het leven.

Het gesprek - Marjolein Visser (3 april)

Annemieke Bosman spreekt Marjolein Visser over haar debuutroman Restmens.

Pim beseft steeds meer dat hij anders is. Zijn innerlijke spanning komt tot een uitbarsting wanneer zijn ouders hem voorbereiden op uit huis plaatsing. Bij de denkbeeldige luisteraars van radio PIM FM lucht hij zijn hart.

De talentvolle socioloog David is na een brand blijvend invalide geraakt. Hij wordt omringd door hulpverleners die hem aanmoedigen een feest te organiseren voor zijn veertigste verjaardag.

In Restmens vertelt Marjolein Visser het indringende en tragikomische verhaal van Pim en David. In hoeverre is er plaats voor hen in een samenleving die gericht is op uiterlijke schijn? En zijn sommige levens minder waard dan andere?

Het gesprek - Wytske Versteeg (2 april)

Annemieke Bosman spreekt Wytske Versteeg over haar roman Quarantaine, waarvan een heruitgave is verschenen.

Het beangstigende verhaal van een heel land dat op slot zit en van een cynicus die laat, misschien wel te laat, leert wat het betekent mens te zijn.

Plastisch chirurg Tomas Augustus zit gevangen in zijn huwelijk als hij tot zijn eigen verbazing verliefd wordt op de veel jongere Maria. Voor het eerst begint hij te twijfelen aan de leugen die hij leeft, maar net nu hij kans ziet op een nieuw begin, wordt het land lamgelegd door een dodelijke en uiterst besmettelijke ziekte. Tomas is een van de weinige overlevenden.

Verscholen in zijn huis vertelt hij het verhaal van een man die een leven lang niet werd geraakt, en toen plotseling toch.

Het gesprek - Koos Postema (1 april)

Jan Mom spreekt oud radio- en tv-maker Koos Postema over de podcast Een jongen in de oorlog.

Door het bombardement op het stadshart van Rotterdam in mei 1940 waren 80.000 mensen op slag dakloos. Hoe ingrijpend dit was, kan het beste worden verteld door iemand die het zelf meemaakte; Koos Postema. 75 jaar na de bevrijding vertelt de oud-presentator en verslaggever in de vijfdelige podcast Een jongen in de oorlog hoe hij de Tweede Wereldoorlog beleefde.

Het gesprek - Joan Nederlof (31 maart)

Jan Mom spreekt scenarist/acteur Joan Nederlof over de komische dramaserie over een kwaliteitskrant, getiteld Koppensnellers van Mugmetdegoudentand.

De meedogenloze zakenvrouw Dana Woerdenbagch keert na jaren terug naar Nederland om zich te verzoenen met haar rancuneuze zoon Lucas en probeert ondertussen op gehaaide wijze de leiding te krijgen over een ingedutte kwaliteitskrant. Ze gaat tekeer als een olifant in een porseleinkast om de winstcijfers op te krikken en als daar wat journalistieke waardes bij sneuvelen, dan is dan maar zo. Terwijl de hele redactie zich tegen Dana keert, blijkt ook zoon Lucas niets van haar te willen weten.

Lucas leidt een rustig bestaan met zijn vrouw en dochtertje en werkt als persvoorlichter van zijn oom Fons, burgemeester van de gemeente Regtvoorde. Samen maken zij zich hard voor de bouw van een nieuwe moskee; een jarenlange wens van de islamitische gemeenschap in het dorp. Het laatste waar Lucas op zit te wachten is zijn bemoeizuchtige moeder, maar door haar manipulaties wordt zijn leven zo ontspoord dat het eindigt in rellen, terreur en zelfs moord. En terwijl Dana liegt en bedriegt om de wereld naar haar hand te zetten, wordt ze onverwacht geconfronteerd met haar meest geduchte tegenstander: haar geweten.

Koppensnellers, met onder andere Lineke Rijxman, Joan Nederlof, Jack Wouterse, Tim Linde, Rosa van Leeuwen en Nazmiye Oral, is vanaf vrijdag 3 april 8 weken lang te zien op NPO 3.

Het gesprek - Jan-Hendrik Bakker (27 maart)

Annemieke Bosman spreekt Jan-Hendrik Bakker over Nabijheid, Filosofische essays over toenadering.

Wat betekent familie nog voor de moderne mens? En waarom heeft de filosofie daaraan altijd zo weinig aandacht besteed en de literatuur juist wel? Is onze woonplaats een schuilplaats of juist een venster op de wijde wereld? Wie is onze naaste: de oorlogsvluchteling of onze dementerende buurman? Media en economie hebben de wereld klein gemaakt, maar voor velen van ons voelt ze tegelijk veel te groot aan. In deze tijd van globalisering en de reactie daarop van een grimmig nationalisme onderzoekt Jan-Hendrik Bakker de rol die de nabijheid kan spelen in de toenadering tot elkaar. Hij laat zien dat nabijheid geen gesloten ruimte is maar juist uitnodigt tot openheid en verbinding.

Het gesprek - Deborah Faraone Mennella (26 maart)

Jan Mom spreekt documentairemaker Deborah Faraone Mennella over Diva Fong Leng, een intiem portret van modeontwerper Fong Leng, die in de jaren zeventig naam maakte met haar extravagante creaties. Kleurrijke jassen en jurken met dierlijke toepassingen, in leer, bont en geplooid zijde.

Diva Fong Leng
Modeontwerpster Fong Leng (82) is een icoon. Haar weelderige creaties in bont, leer en satijn zijn onderdeel van het Nederlandse nationale geheugen. Fong Leng heeft ook altijd een groot gevoel voor show gehad en in de jaren zeventig en tachtig organiseerde ze groots opgezette modeshows in de Beurs van Berlage en Carré. Inmiddels is Fong Leng de tachtig gepasseerd, maar nog even eigenzinnig en vol scheppingsdrang als altijd.

Het gesprek - Koos Meiderts (25 maart)

Annemieke Bosman spreekt Koos Meinderts over zijn roman Mist.

Mist
'Ik dacht hoe geweldig het zou zijn om langzaam te verdwijnen, maar dan ook echt, dat als de mist weer zou zijn opgetrokken ik een lege plek was.'In filmische scènes schetst Meinderts het leven van Jacob Danielsen, een eilandjongen die droomt van een leven elders, zonder Lucia op wie hij achteloos verliefd is.Jacob worstelt met de dood van zijn vader en is gefascineerd door Maria Simons, een jonge vrouw die juist naar het eiland is gekomen om een nieuw leven te beginnen.Mist is een rauw en poëtisch verteld verhaal, waarin misschien de echte hoofdpersoon het eiland zelf is.

Het gesprek - Abdelkader Benali (24 maart)

Jan Mom spreekt Abdelkader Benali over Hamlet.

De Toneelmakerij presenteert in samenwerking met Theater De Krakeling en Meervaart Shakespeares klassieker Hamlet naar het zogenaamde Nieuw-West XL anno 2020, een klein Dubai aan de Sloterplas, waar de opwinding van het grote geld tastbaar is, status wordt afgemeten aan het aantal volgers op Instagram, waar de bouwputten steeds dieper worden en de penthouses steeds hoger.

Schrijver Abdelkader Benali maakt een genadeloze bewerking van Hamlet, over een wereld waar vriendschappen onder druk komen te staan, het sociale vangnet is opgerold en iedereen in een vrije val verkeert. Niets lijkt meer vanzelfsprekend. Oude waarden zijn ingeruild voor het snelle succes. Bezit prevaleert boven identiteit. Nep boven echt. Of anders gezegd: Fake it till you make it. Wie hier niet aan mee kan doen, verdwijnt uit het straatbeeld.

Het gesprek - Catherine van Campen (23 maart)

Jan Mom spreekt regisseur Catherine van Campen over haar documentaire Missie NS.

Te laat, te duur, te vol. Iedere Nederlander heeft wel een mening over de NS, en niet altijd positief. Het spoornet van het nationale spoorbedrijf is als een aderstelsel dat moet opereren in een lichaam vol economische, praktische en politieke afwegingen. De Centrale Controlekamer is het kloppend hart waarin alles samenkomt: van calamiteiten tot praktische zaken. Vanuit hier volgt deze mozaïekvertelling twee sterk contrasterende werelden. Enerzijds het formele hoofdkantoor, waar met hart en ziel wordt gewerkt aan een klantvriendelijker imago en waar voor iedere vergadering een film of een vlog wordt gemaakt als oppepper voor het personeel. Anderzijds de werkvloer, waar vaak een heel andere realiteit heerst dan het verhaal dat degenen die daar werken moeten uitdragen. De stiltes en gesprekken, ruzies, verbroedering en de humor in de coupé en op het station blijken een thermometer voor de sfeer in Nederland.

Het gesprek - Marita de Sterck (20 maart)

Annemieke Bosman spreekt schrijfster Marita de Sterck over Demonen, een bundel volksverhalen.

Volksverhalen gaan altijd naar de kern. Kort en krachtig, helder en heftig bespelen ze rauwe emoties en lastige thema’s. Demonen gaat over onze angst voor het kwaad. 57 beklemmende archetypische volksverhalen uit 45 cultuurgroepen voeren ons naar de bronnen van de angst. Ze jagen de daver op het lijf, maar houden ook een spiegel voor, want de akeligste demonen huizen in onszelf. Hoe vreemd de landschappen ook zijn waarin kannibalen, duivels, djinns, kwelgeesten, weerwolven, vampiers, heksen en andere monsters ronddwalen, hoe weerzinwekkend hun daden ook zijn, hoe bizar hun lichamen er ook uitzien, ze zijn tegelijk diepmenselijk.

Marita de Sterck (1955) werd bekend met haar bekroonde jeugdromans en succesvolle, alom geprezen bundels met volksverhalen, Bloei, Beest in bed, Vuil vel en Wreed schoon.

Jonas Thys (1985) is leraar beeldende kunsten aan Academie Noord en illustreerde Beest in bed, Vuil vel en Wreed schoon.

Het gesprek - Peer Wittenbols (19 maart)

Annemieke Bosman spreekt toneelschrijver Peer Wittenbols. Hij maakt van de epische verhalen uit De Ilias van Homerus een theaterspektakel van nú, over vriendschap, verraad, wraak en liefde.

Trojan Wars
Trojan Wars is een moderne versie van een eeuwenoude oorlog. Een groots opgezette voorstelling vol visueel spektakel, Griekse mythologie, extase en avontuur. Een topcast aangevuld met een groot ensemble jonge acteurs spelen meer dan 100 personages. Van de beroemde helden en heldinnen uit het klassieke Griekenland tot machteloze goden en verloren kindsoldaten. In deze razende oorlogsmachine spoelen de emoties als een golf over je heen en heb je een haast filmische ervaring in een draaiend toneelbeeld. Een avond bingewatchen met de vibes en food van een festival.

Het gesprek - Thomas Oliemans (18 maart)

Jan Mom spreekt Thomas Oliemans, hij heeft de rol van Bill in de opera Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny bij De Nationale Opera.

Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny van Kurt Weill en Bertolt Brecht is een sarcastische parabel over een doorgeslagen kapitalisme. In Mahagonny mag alles, als er maar betaald wordt. Weills mengvorm van klassiek, jazz en populaire deuntjes zorgt voor wervelend muziektheater.
Helaas zijn de uitvoering opgeschort i.v.m. de maatregelen rond het corona-virus.

Het gesprek - documentairemaker Luuk Bouwman (17 maart)

Jan Mom spreekt documentairemaker Luuk Bouwman, hij onderzocht in zijn film 'Allen tegen allen' het vooroorlogse fascisme in Nederland.

Wat is een fascist? Was het fascisme een eenmalig historisch verschijnsel of is het iets van alle tijden, een bepaalde mentaliteit, het rotzakje in de mens? Allen Tegen Allen onderzoekt deze vraag die historici nog altijd bezighoudt aan de hand van het vooroorlogse fascisme in Nederland. Het Nederlandse Fascisme is een onbekende geschiedenis van voortdurende ruzies, intrige, scheuringen en fusies; talloze kleine führers met grote ego’s en weinig zelfinzicht probeerden zichzelf ten koste van iedereen en elkaar tot Rijksleider van Nederland op te werpen. De film volgt een spoor van ‘dader-erfgoed’ en vliegt daarvoor met de camera over Nederland. We zien curieuze plekken zoals een kerk in Limburg vol marmer van Mussolini en een camping met Poolse Seizoenarbeiders in Lunteren, waar voorheen partijbijeenkomsten van de NSB plaatsvonden. En we treffen mensen die zich op verschillende manieren met deze geschiedenis bezighouden, van historici die fascistische curiosa verzamelen tot filosofen die hun hoofd breken over dit onderwerp.