60 jaar ZaterdagMatinee De meest memorabele concerten uit het omroeparchief

Meer informatie

Elektronische Muziekpioniers

Elektronische Muziekpioniers:

Luister naar de hitlijsten en je kunt er niet omheen: de meeste populaire muziek is gemaakt met behulp van elektronica of computers. In deze NTR-podcastserie duiken we in de geschiedenis van de elektronische muziek. Maker Robert Nasveld portretteert de pioniers die in de vorige eeuw hebben geëxperimenteerd met elektronische instrumenten en tapes; de geluiden die de basis vormen voor veel van de muziek die je nu dagelijks op de radio hoort. Ontdek het in de NPO Radio 4-podcast Elektronische Muziekpioniers.

Podcast afleveringen

#10 - Karlheinz Stockhausen: Gesang der Jünglinge

Met Gesang der Jünglinge veroverde Karlheinz Stockhausen in 1956 de wereld van de toen nog prille elektronische muziek. Hij baseerde zijn tapestuk op het verhaal van de drie jongelingen in het vuur uit het Bijbelse boek Daniël. Stockhausen selecteerde teksten en liet ze door een 12-jarige jongen van een kathedrale koorschool zingen en spreken. In de studio van de WDR versmolt hij op unieke manier de opnames van de jongensstem met elektronische klanken. Gesang der Jünglinge ging de geschiedenis in als gidswerk in pioniersland.
Luister naar de podcast Gesang der Jünglinge.
Presentatie Robert Nasveld.

#9 - Alireza Mashayekhi en zijn Oost-West dialoog

De 80-jarige Alireza Maschayekhi is pionier van de Iraanse elektronische muziek. Hij woont in Teheran. De in eigen land zeer gerespecteerde componist streeft naar een dialoog tussen de muziek uit het Midden-Oosten en die van het Westen. Programmamaker Robert Nasveld zag hem zo’n 37 jaar geleden rondlopen op het toenmalige Instituut voor Sonologie van de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij maakte in die tijd kennis met Mashayekhi’s unieke elektronische muziek met Perzische elementen. Presentatie: Robert Nasveld.

#8 - De ‘Kijkende oren’ van Ton Bruynèl - 3. Zwanenzang

Ton Bruynèls laatste werk is de video-opera Non sono un uccello (Ik ben geen vogel). De compositie is een ode aan de vliegkunst, in 1998 uitgezonden op televisie. Het idee hiervoor ontstond in 1986 na het zien van de ontploffing van het ruimteveer Challenger. Oud-leerling Ad Wammes voltooide het werk Cours des nuages (Gang van de wolken) voor strijkorkest en klanksporen. Ad vertelt hoe hij Bruynèl, toen deze nog leefde, hielp met de notatie.

#7 - De ‘Kijkende oren’ van Ton Bruynèl - 2. Muziek verbeeld

Bruynèls beeldende Soft Song voor hobo en klanksporen werd in 1974 door sommige collega-componisten naar de prullenbak verwezen, misschien wel omdat het voor de heersende mode in die jaren te communicatief was. Bruynèl moest op zijn beurt niets van hun ‘maagzuurmuziek’ hebben. De componist vertelt over zijn orkeststuk Phases en Dali’s surrealisme.

#6 - De ‘Kijkende oren’ van Ton Bruynèl - 1. Op het Utrechts Conservatorium

Deze Nederlandse elektronische muziekpionier componeerde op latere leeftijd warmbloedige, kleurrijke en toegankelijke muziek voor combinaties van stem, instrumenten en tape. De natuur was een grote bron van inspiratie. Ton Bruynèl (1934-1998) was een meester in het nabootsen of suggereren van geluiden zoals die van vogels, insecten of regen. Geen componist evenaarde tot nu toe de kwaliteit van zijn evocatieve muziek. Looking ears, oftewel Kijkende oren, is de naam van een van zijn composities. De titel zegt iets over de manier waarop Bruynèl geluid benaderde. Zijn oud-leerling, programmamaker Robert Nasveld, werpt een blik op de persoon en zijn universum.

1. Op het Utrechts Conservatorium
Bruynèl studeerde een blauwe maandag aan het Utrechts Conservatorium en gaf daar later les. Hij schreef het romantische Serène voor tape en dwarsfluit als huwelijksgeschenk voor zijn toenmalige echtgenote. Het begint met de karakteristieke signalen van een dwerguiltje.

#5 - De vlieg van Pierre Henry

De in 2017 overleden Franse componist Pierre Henry was gefascineerd door het gebruiken van andere geluiden dan tonen. Kort na de Tweede Wereldoorlog stond hij met Pierre Schaeffer aan de wieg van de invloedrijke ‘musique concrète’. Bij deze stroming werden geluiden uit onze dagelijkse omgeving opgenomen en in een elektronische compositie verwerkt.

Rond het begin van de jaren ‘70 van de vorige eeuw richtte hij zijn aandacht meer op de popmuziek. Zijn doel was om die met gemanipuleerde klanken te verrijken. Henry werd toen vooral bekend met zijn ‘Psyché Rock’. Deze hit inspireerde zelfs DJ’s.

De podcast ‘De vlieg van Pierre Henry’ van de NTR is gemaakt en wordt gepresenteerd door programmamaker Robert Nasveld.

#4 - Pierre Schaeffer en de versleten groef

Pierre Schaeffer (1910-1995) zette in 1948 de muziekwereld op zijn kop met de introductie van de musique concrète. Geluiden uit onze dagelijkse omgeving nam hij op grammofoonplaat op en smeedde die via allerlei manipulaties samen tot een compositie. Het was uniek voor die tijd. Vanuit de studio’s van Radio France werd Schaeffer katalysator van een nieuwe mondiale stroming. Zo’n beetje iedere componist die in die tijd aan de elektronische muziek snuffelde, experimenteerde met zijn concept. Programmamaker Robert Nasveld, die Schaeffer nog bij leven interviewde, wil de aandacht nog eens vestigen op deze grondlegger van de Franse elektronische muziek.

#3 - Isao Tomita: Golliwogg’s Cake-walk

Er werd door de erven van Gustav Holst een rechtszaak tegen Tomita aangespannen. Tomita verhaalt over de hoeveelheid tijd die hij kwijt was aan het uitzoeken van de werking de Moog en de daaruit voortvloeiende geldzorgen en spanning. Peter van Cooten praat over zijn bijwonen van een concert van Tomita in Nederland.

#2 - Isao Tomita: De verzonken kathedraal

Tomita licht toe waarom hij zich aangetrokken voelde tot de Moog synthesizer en deze later ook integreerde in zijn orkestwerken. Uitvinder Robert (Bob) Moog licht toe hoe je zijn naam correct uitspreekt en hoe hij verzeild raakte in de ‘synthesizer business’. Tomita had nachtmerries.

#1 - Isao Tomita: Snowflakes are dancing

Isao Tomita verraste in de 70er jaren van de vorige eeuw luisteraars wereldwijd met zijn LP ‘Snowflakes are dancing’. Op deze LP, die een wereldwijde hit werd, klonken schitterende bewerkingen van pianostukken van Debussy die Tomita met behulp van de toen net geïntroduceerde Moog synthesizer had gemaakt. De aandacht voor dit album is in de loop van de jaren wat weggezakt. Programmamaker Robert Nasveld hoopt met deze programma’s op een hernieuwde interesse voor een bijzondere klankmagiër.

In aflevering 1 vertelt Tomita over zijn kennismaking aan het begin van de jaren ‘70 met de Moog synthesizer en de verrassing waar hij voor kwam te staan. Ook geeft hij aan waarom hij juist Debussy’s muziek bewerkte.