Bach van de Dag:

De Bach van de Dag: een podcast als een muzikale scheurkalender! Met de Bach van de Dag-podcast neemt programmamaker Frank de Munnik luisteraars mee op de muzikale ontdekkingsreis die hij al jaren maakt langs het werk van Johann Sebastian Bach.

Wat is het verband tussen het werk van Bach en de val van de Berlijnse Muur? Zou E.T. wel eens hebben geluisterd naar een Brandenburgs Concert? En hoe klinkt de invloed van Bach door tot ver in de twintigste eeuw?

Zin in een dagelijkse portie Bach? Beluister het in de Bach van de Dag, van KRO-NCRV en NPO Radio 4.

Podcast afleveringen

13 januari 2020: Grasduinen bij Graupner

De op 13 januari 1683 geboren Christoph Graupner gold in Leipzig als een betere kandidaat dan Bach… Graupner was al gekozen, toen hij te horen kreeg van zijn werkgever dat hij niet mocht vertrekken. Tja, en toen bleef J.S. Bach over voor de functie van Thomascantor.

Het gaf mij veel luisterplezier om in het enorme oeuvre van Graupner te grasduinen; ik ontdekte meerdere pareltjes!

Christoph Graupner, Ouverture in F; V. Le Desire, Capricornus Consort Basel olv Peter Barczi

Christoph Graupner, Cantate ‘Ach Gott und Herr’, Miriam Feuersinger (sopraan), Capricornus Consort Basel

10 januari 2020: Geintje

Badinerie; geintje, scherts. Zo staat het in de boekjes, maar klinkt het ook zo bij Bach in zijn Badinerie? Het is in ieder geval een hit, waarvan de kenners denken dat het oorspronkelijk voor viool is geschreven. Als geintje in deze podcast: ook een badinerie van Telemann.

Johann Sebastian Bach, Suite voor orkest nr.2, BWV.1067; dl.7 Badinerie, Cafe Zimmermann olv Pablo Valetti

Johann Sebastian Bach, Suite voor orkest nr.2, BWV.1067; dl.7 Badinerie, Janine Jansen (viool)

Georg Philipp Telemann, Ouverture TWV55:F3; dl.5 La badinerie, Les Ambassadeurs olv Alexis Kossenko

9 januari 2020: Meesterproef

Bach was 21 toen hij een meesterproef afleverde met de Toccata, BWV.911. Zowel als musicus en als componist laat hij meer dan overtuigend horen wat hij in zijn mars heeft. De jonge Franse pianist Remy Geniet, deed zijn meesterproef met zijn eerste CD, geheel gewijd aan Bach. En daarop: een fantastisch gespeelde Toccata BWV.911.

Johann Sebastian Bach, Toccata, BWV.911, Remy Geniet (piano)

8 januari 2020: Muziek tot leven

Leo Smit – een grote naam in muzikaal Nederland voor 1940. Na de oorlog, die de Joodse Smit niet overleefde, werd zijn muziek vergeten… In 1938 componeerde Smit zijn Suite, naar Barokvoorbeelden. Ook uit 1938: Pablo Casals, een overtuigd anti-fascist, neemt de Eerste Cellosuite van Bach op.

Leo Smit, Suite voor hobo en cello; Sarabande, Ernest Rombout (hobo), Doris Hochscheid (cello)

Johann Sebastian Bach, Cellosuite nr.1, BWV.1007: Sarabande, Pablo Casals (cello)

7 januari 2020: Schalkse ode

Francis Poulenc werd in 1932 gevraagd om een korte, muzikale bijdrage aan een tijdschrift. Opdracht: schrijf muziek rond Bach. Het is kleine muziek, spits, schalks, en geheel Poulenc en toch ook een beetje Bach. Doe eens gek: als Bach gevraagd zou zijn om een kleine ode aan Poulenc te schrijven…?

Francis Poulenc, Valse-Improvisation sur le nom de Bach, Pascal Roge (piano)

Johann Sebastian Bach, Suite, BWV.816 ‘Franse Suite nr.5’; dl.2 Courante, Murray Perahia (piano)

6 januari 2020: Oefenen – maar het resultaat mag er ook zijn!

Oefenstukken, om het vak te leren. Van musicus, componist en om inzicht te krijgen in de meest gecompliceerde machine uit de Barok: het orgel. Bach schreef de Triosonates als oefenmateriaal voor zijn oudste zoon Wilhelm Friedemann. Maar ‘oefenstukjes’? Mozart was onder de indruk van deze muziek, en Bachs eerste biograaf Forkel schreef: “De schoonheid van deze stukken kan niet genoeg geprezen worden”.

Johann Sebastian Bach, Triosonate nr.5, BWV.529, dl.1 Allegro, Bernard Foccroulle (orgel)

Johann Sebastian Bach, Triosonate nr.5, BWV.529, dl.1 Allegro (arr.), The King’s Consort olv Robert King

3 januari 2020: Ver weg, door ruis en kraak

Onvoorstelbaar… maar een van Bachs grootste hits, het Concert voor 2 violen, was vóór de Tweede Wereldoorlog nauwelijks bekend. In 1915 maakte Fritz Kreisler de eerste opname – ver weg door ruis en kraak hoor je een van de grootste violisten zich verbazen over zoveel schoonheid.

Johann Sebastian Bach, Concert voor 2 violen BWV.1043, dl.2, Rachel Podger (viool), Bojan Cicic (viool)

Johann Sebastian Bach, Concert voor 2 violen BWV.1043, dl.2 (opn.1915), Fritz Kreisler (viool), Efrem Zimbalist (viool)

2 januari 2020: Goldberg als yoga, bidden en mediteren

Diego Ares begint de dag met het spelen van Bach’s Goldbergvariaties. ‘Zoals sommigen met yoga beginnen, of bidden of mediteren’. Voor Ares is het spelen van ‘Goldberg’ alle drie tegelijk. En meteen ben ik geinteresseerd, want hij speelt ook nog eens prachtig.

Johann Sebastian Bach, Adagio voor klavecimbel, BWV.968, Diego Ares (klavecimbel)

Johann Sebastian Bach, Goldberg Variaties, BWV.988; Aria, Diego Ares (klavecimbel)

1 januari 2020: Een nieuw jaar

Laat maar komen, dat nieuwe jaar 2020. Dit is een laat werk van Bach, waarschijnlijk de opening van een cantate, de rest is verloren. Of wellicht het eerste deel van een verloren gegaan Vioolconcert. Hoe dan ook: muzikaal vuurwerk.

Johann Sebastian Bach, Konzertsatz (Sinfonia), BWV.1045, Isabelle Faust (viool)

31 december 2019: Oud & ooit

Het jaar zit er bijna op, en Bach kijkt terug. Het oude jaar is verleden tijd, het is naar ooit. Gyorgy Kurtag maakte een prachtig arrangement, gespeeld op een vleugel waar vilt over de snaren ligt. Klanken van ooit…

Johannn Sebastian Bach, Kooralbewerking voor orgel, BWV.614 'Das alte Jahr vergangen ist', Bernard Foccroulle (orgel)

Johannn Sebastian Bach / Gyorgy Kurtag (transcr.), Kooralbewerking, BWV.614 'Das alte Jahr vergangen ist', Gyorgy & Marta Kurtag (piano)

30 december 2019: Parmantig

Hurlebusch was een grote naam in de Barok, een orgelvirtuoos die door heel Europa optrad. Hij ontmoette ook Bach, en was nogal overtuigd van zijn kunnen. In 1743 werd Hurlebusch organist in de Oude Kerk van Amsterdam. Ook de Hollanders vonden het maar een parmantige man – maar wel fijne Barokmuziek.

Conrad Friedrich Hurlebusch, Concert voor viool en orkest in a; dl.1, Manfred Kraemer (viool), Musica ad Rhenum olv Jed Wentz

27 december 2019: Een fragment, op de valreep

Wandelen door de muziek van Bach is soms als wandelen in een spiegelpaleis. Dezelfde muziek duikt soms in geheel andere gedaanten op. Zo zijn van het Clavecimbelconcert, BWV.1059, maar 9 maten bekend, maar is het werk herkenbaar in de opening van een cantate, en in een Hoboconcert en…

Johann Sebastian Bach, Concert voor klavecimbel en strijkorkest BWV.1059 (fragment), Alena Cherny (piano), Orchester Le Phenix

Johann Sebastian Bach, Cantate BWV.35 ‘Geist und Seele wird verwirret’; Sinfonia, Bach Collegium Japan olv Masaaki Suzuki, Masaaki Suzuki (orgel)

Johann Sebastian Bach, Concert voor hobo en strijkorkest BWV.1059R, Heinz Holliger (hobo), Camerata Bern olv Erich Hobarth

26 december 2019: Slaap, mijn liefste

In de Cantate uit het Weihnachtsoratorium voor Tweede Kerstdag zit een juweel van een aria; ‘Schlafe, mein Leibster’. Een en al intimiteit en warmte in dit gezang voor de pasgeboren Jezus. De aria bestond al… in een geheel andere cantate. Een en al intimiteit en warmte voor de 11-jarige Kroonprins van Saksen.

Johann Sebastian Bach, Weihnachtsoratorium, BWV.248; Cantate nr.2; aria; ‘Schlafe, mein Liebster, geniesse der Ruh’. Annette Markert (alt), Orkest van de Nederlandse Bachvereniging olv Jos van Veldhoven

Johann Sebastian Bach, Cantate Hercules auf dem Scheidewege, BWV.213; Aria ‘Schlafe mein Liebste’, Efra Ben-Nun (sopraan), Akademie fur Alte Musik Berlin olv Rene Jacobs

25 december 2019: Magnificat

Op Eerste Kerstdag 1723 had Bach het druk…. Eerst om 07.00 uur een dienst, dan om 09.00 uur en om 13.30 uur. En in elke dienst klonk muziek – om 13.30 ging zijn Magnificat in wereldpremiere, zijn langste en grootste werk tot dan toe.

Deze ‘oerversie’ uit 1723 klinkt in de podcast, in een werkelijk ongehoord fraaie uitvoering… Fijne Kerstdagen gewenst!

Johann Sebastian Bach, Magnificat, BWV.243a, La Chapella Harmonique olv Valentin Tournet

24 december 2019: Kernachtige lichtheid

Bijna Kerst, de belofte wordt ingevuld. Feestelijke muziek van Bach, prachtig gespeeld door violiste Alina Ibragimova. Ze speelt vederlicht, maar met een kern. Zeer virtuoos, maar in dienst van de muziek.

Johannn Sebastian Bach, Partita voor viool nr.3, BWV.1006, Alina Ibragimova (viool)