Hollandse Nieuwe!:

Hij is er weer! De Hollandse Nieuwe! Een CD 'Made in Holland'. Met muziek van toen, nu en morgen. De musici, gedreven door de zucht naar avontuur, geven tekst en uitleg in een persoonlijk verhaal, het verhaal achter de noten. De Hollandse Nieuwe! is een reeks KRO-NCRV podcasts van Lex Bohlmeijer van Passaggio, elke week te beluisteren op NPO Radio 4, als de kroniek van een ontdekkingsreis.

Podcast afleveringen

#8 - I speak your name

Het is een bijzonder koppel, Francine van der Heijden (sopraan) en Dirk Luijmes (harmonium), dat nu een cd heeft uitgebracht met liederen speciaal voor hen geschreven: I speak your name. Een prachtige vaak mysterieuze klankwereld weten zij samen op te roepen, op basis van het werk van een aantal grote dichters, Pessoa, Rilke, Stevens, Dickinson e.a. Steeds gaat het over die andere ongrijpbare dimensie van het bestaan die juist in de muziek zo fijn onderdak lijkt te vinden.
In de Rilke-Lieder van Andries van Rossem klinkt een soort stamelen door, ja, vindt maar eens de juiste woorden voor de essentie van leven, van adem, van het voortstromen. Deze opname is live, in het orgelpark in Amsterdam, samen met saxofonist Olivier Sliepen en vormt het hart van de cd. Dit moest een keer uitgebracht worden, omdat het een van die zeldzame keren was dat alles klopte. En nota bene, niet veel eerder was de zus van Francine overleden, misschien dat dat meespeelde: zij voelde kracht in kwetsbaarheid.

Zo valt er veel te verdedigen op deze cd, voor beide musici. Bijvoorbeeld ook de potentie van het harmonium. Dat ademt. Het beschikt immers over twee longen (de balgen). Zodat een ideaal samenvloeien ontstaat tussen sopraan en harmonium.

#7 - Connecting colors, van Oene van Geel

Connecting colors is een echt corona-project van altviolist en componist Oene van Geel. Toen in maart opeens alles stilviel en alle optredens werden afgelast, heeft hij iets nieuws bedacht: zelf muziek opnemen en delen met bevriende musici. Dus dat ging zo: Oene speelde thuis iets in, met in het achterhoofd een specifieke musicus; hij stuurde de muziek op, zodat de ander daar muzikaal op kon reageren door er een nieuwe laag aan toe te voegen. Dat ging zo een paar keer heen en weer als een soort muzikale schaakwedstrijd-op-afstand.

Het resultaat is gaaf. Originele composities waar altijd wel een ondertoon van melancholie in te bespeuren valt (zo vrolijk is deze tijd nou ook weer niet) en die een prachtig palet aan verschillende stijlen, en persoonlijkheden laat doorklinken. Jazz, pop, klassiek, wereldmuziek, alles doet mee. Zo gaat dat met vriendschap. Want je zou de cd ook een als een prachtige muzikale briefwisseling met een paar vrienden. Over verbondenheid en hoop. En verwondering.

En aan de speelsheid. Omdat hij bij sommig materiaal dat hij terugkreeg donkere tonen hoorde, heeft hij zich in de afgelopen tijd cello leren spelen. Net zo lang oefenen, tot hij een bepaalde baslijn adequaat kon opnemen. Terug bij af. Homo ludens, daar gelooft Oene van Geel in. En laten we dus maar hopen dat de overheid niet overgaat tot het sluiten van de podia. Dat is een ramp voor de spelende mens.

#6 - De klarinetconcerten van Carl Maria von Weber

Het Orkest van de 18e Eeuw manifesteert zich met een sprankelende nieuwe cd, waarop Eric Hoeprich soleert in de twee klarinetconcerten van Carl Maria von Weber. Spectaculair goed. Hoeprich, al jarenlang trouw lid van het orkest, kan het hoorbaar goed vinden met dirigent Guy van Waas, van huis uit zelf ook klarinettist. En wat zijn die concerten goed, het lijken wel symfoniën. Vaak worden ze vergeleken met ouvertures van een opera, en dat is volkomen begrijpelijk. Je hebt in het eerste concert sterk het gevoel dat Hoeprich het podium betreedt met het hoofd in de handen, lijdend als de jonge Werther aan een zware depressie. En toch zal het allemaal goed komen, zo wil het verhaal. Nou ja, bij deze uitvoeringen is daar geen twijfel over!

#5 - Distant light

Al zestien jaar lang is de violist Daniel Rowland bezig om een festival op te bouwen in en rond de plek waar hij niet geboren, maar wel getogen is: Het Stift in Overijssel. Daar staat, temidden van een schitterende natuur, een oud kerkje; dat is het hart van het Stift Festival, waar hij artistiek leider van is.

De andere plek waar veel concerten worden gegeven is de Plechelmus Basiliek in Oldenzaal. Ook daar, in die plechtige 13e eeuwse kerk, voel je de adem van oude eeuwen. Vorig jaar stond de Letse componist Peteris Vasks centraal. Hij was ook te gast in het landschap van Overijssel dat hem sterk aan zijn geboortegrond deed denken. Op de voorlaatste avond van het festival gaven Daniel Rowland en het Stift Festival Orkest een concert dat helemaal aan zijn muziek gewijd was. Het werd een magische gebeurtenis, waarbij de musici aan het eind van hun latijn zijn, en dan toch, of juist daardoor, een geweldig concert geven, voorbij hun grenzen gaan. Dat concert is nu uitgebracht op cd, voor het eerst in de geschiedenis van het festival.

Hoofdmoot: Het vioolconcert 'Distant light', oorspronkelijk geschreven voor Gidon Kremer. Het vertelt van de worstelingen van een mensenleven, vol dramatische contrasten.

#4 - Utopia

Ze is harpiste en componiste, van toegepaste muziek, zoals ze dat zelf noemt. Ze voegt haar muziek graag aan een ander spoor, van beelden, of poëzie bijvoorbeeld.

En ook als haar noten op zichzelf staan, dan hebben ze evidente een filmische kwaliteit, film zonder film zou je kunnen zeggen.

Nu brengt Anne Vanschothorst een EP uit (bij de streamingdiensten), met vijf stukken voor pianosolo.

Ze worden gespeeld door Jeroen van Vliet (prachtig!) en bij twee tracks heeft Maarten Vos er een soundscape aan toegevoegd, die voor extra spanning zorgt.

Soundscape, dat is ook een goed woord voor deze muziek: landschappen in klank, waar het goed toeven is, waar je kunt dwalen en verdwalen. Voor Anne Vanschothorst zijn het een soort dromen, bubbels buiten de maar al te rauwe werkelijkheid.
Het eerste track heet Heimwee, en herinnert aan een bezoek aan IJsland, solitair landschap, waar een gevoel van 'saudade' binnensloop, om het op zijn Portugees te zeggen, een onvervulbaar verlangen.
Met het laatste nummer, The tide turned, bewijst ze eer aan schrijfster en filosofe Joke Hermsen, die in coronatijd een inspiratiebron bleek. Ook als kunstenaar moet je niet bij de pakken neer gaan zitten.

#3 - The cello in my life

Als kind al was Steuart Pincombe gefascineerd door geluid. Ongewone geluiden, kleine geluidjes. Wat maakt dat geluid? Je vindt die fascinatie terug op zijn nieuwe solo-cd, 'The cello in my life'. Daarop vind je een aantal componisten, Bach, Galli, Feldman, Lachenmann en Xenakis, door wiens klankwereld hij zijn liefde voor het leven kan doorgeven. Want daar gaat het om, niets minder dan dat.

Mooi dat onder die gemeenschappelijke noemer zowel barokmuziek als hedendaagse composities op zijn cd met elkaar verenigd worden. In de oude muziek is de natuur niet zelden een inspiratiebron, in de moderne muziek kun je de geluiden van de natuur vaak letterlijk terugvinden.

Pincombe heeft o.a. de vijfde Cellosonate van Bach opgenomen, maar er is iets bijzonders aan de hand: hij heeft zijn instrument extreem laag gestemd. Op 385 hertz, om precies te zijn. Ooit las hij dat barokmusici zo te werk gingen: ze stemden hun instrumenten zodanig dat ze zich daarbij gelukkig voelden. Hij begon er dus een beetje mee te experimenteren, en kwam uit op deze specifieke stemming omdat hij het gevoel had dat zijn cello daar het mooist ging resoneren, en dus happy was.

Steuart Pincombe woont met zijn vrouw in Missouri, op een kleine boerderij. Hij leefde vier jaar in Nederland. Deze cd is opgenomen in Renswoude en uitgebracht door 7 Mountain Records.

#2 - De hondemepper

Meer dan vijftig jaar geleden richtte pianist en componist Misha Mengelberg een eigen ensemble op: Instant Composers Pool. Vanwege het jubileum is er nu een cd verschenen met werk van Mengelberg door ICP en Nieuw Amsterdams Peil. Hij is er zelf niet meer bij, hij overleed in 2017. Een hommage aan een van de meest recalcitrante figuren uit de Nederlandse muziek.

Guus Janssen, die al een tijdje de positie inneemt van Mengelberg aan de vleugel schetst een portret. Hij maakte zelf kennis met het fenomeen tijdens een concert dat hij als 12-jarige bijwoonde. Hij zag met eigen ogen hoe de pianist onder de vleugel dook en daar een rotje afstak.

#1 - Der habile Violiste

Violiste Antoinette Lohman presenteert muziek van Johann Fischer (1646-1717). Van wie? Ja, precies. Ik denk niet dat veel mensen deze violist en componist zullen kennen. Uit de begintijd van de vioolmuziek toen twee culturen zich steeds meer van elkaar begonnen te onderscheiden. De officiële hofmuziek, waar Fischer zeker deel van uitmaakte. En de wereld van de speelmannen, de boeren die op bruiloften speelden, en een totaal andere cultuur uitstraalden in hun muziek. Op een of andere manier had Fischer daar ook affiniteit mee, want er is een stuk, dat op deze cd zijn wereldpremière beleeft, waarin beide werelden samengebracht worden, of op elkaar botsen, dat kun je ook zeggen. 
En Antoinette Lohmann heeft affiniteit met allebei. Een gesprek over de verschillende speelstijlen, afgewisseld met muziek die verrassende wendingen neemt.

Nieuw: Hollandse Nieuwe! Over de verhalen achter de noten...

De Hollandse Nieuwe! Een CD Made in Holland. Met muziek van toen, nu en morgen. De musici, gedreven door de zucht naar avontuur geven tekst en uitleg in een persoonlijk verhaal, het verhaal achter de noten. Alvast een kleine sneak peek. Elke vrijdag een nieuw verhaal.