Uitzending gemist

Opium

Maandag 9 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Jan Mom

In deze uitzending

Vandaag presenteert: Jan Mom.
/>span>Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast - Marcel Möring

Marcel Möring (1957) schreef de romans Mendels erfenis (1991, Geertjan Lubberhuizenprijs), Het grote verlangen (1992, AKO Literatuurprijs), In Babylon (1997, Gouden Uil Literatuurprijs), Dis (2006, F. Bordewijkprijs 2007 en de longlist van de Libris Literatuur Prijs en AKO Literatuurprijs) en Louteringsberg (2011).Op 5 januari verscheen zijn nieuwste boek: Eden, het slotstuk van de trilogie die begon met Dis en Louteringsberg.

Eden
Een jongen wordt geboren in een woud zonder grenzen, woest als de schepping zelf, waar de bizon zwerft en de bomen ouder zijn dan alles wat leeft. Hij heeft geen naam. Het dorp waar hij opgroeit heeft ook geen naam. Op een dag vlucht hij, voor een daad die hij niet heeft begaan. De wereld buiten het bos ligt voor hem. Hij is alleen. Hij moet leven en overleven. Hij moet de plek vinden die hij ‘thuis’ kan noemen.

Te gast - Marcel Möring
Live muziek - Daniel Behle & Schnyder Trio

Tenor Daniel Behle maakt morgenavond met het Schnyder Trio zijn debuurt in Het Concertgebouw. Vanavond hoort u bij ons in de uitzending een voorproefje. Met het Schnyder Trio maakte hij het dubbelalbum WinterreiseN met Schuberts 'gewone' versie en een arrangement voor pianotrio. Het concert van morgen is te horen in Het avondconcert, hier op NPO Radio 4 om 20u.

Live muziek - Daniel Behle & Schnyder Trio
Luidspreker Luidspreker
23:55   Slaapservice: Roos Vlogman - Becoming

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Roos Vlogman - Becoming


Roos Vlogman (1992) schrijft proza en poëzie. Ze is winnaar Write Now! 2016 met het verhaal ‘Sessie 51’ en droeg onder meer voor op Het Gedichtenbal, Dichters in de Prinsentuin en festival de Zwarte Cross. Het afgelopen jaar heeft ze deelgenomen aan het Slow Writing Lab, een talentontwikkelingstraject van het Nederlands Letterenfonds, hiervoor gaat ze in november een maand naar Zuid-Afrika om aan haar poëziedebuut te werken. 
Foto: Vera Cornel

Roos Vlogman - Becoming
Luidspreker Luidspreker
23:14   De Torenkamer - Eva van Ooijen - Dag 1
Ik kom aan in de Torenkamer maar ga ook meteen weer weg. Deze week ga ik namelijk vanuit de Torenkamer op bedevaart in Amsterdam. Vandaag loop ik naar De Kapel van de Vrouwe van Alle Volkeren. De lucht is grijs en het miezert, toch zie ik onderweg dingen die ik moet fotograferen, al heb ik nog geen idee wat zij met mijn zoektocht te maken hebben. 

Als ik mijn bestemming heb bereikt vraag ik een man hoe hij in de kapel terecht gekomen is. Hij vraagt mij: weet u dat hier een mirakel is gebeurd?

Hij wijst hierbij op het volgende: Ida Peerdeman (1905-1996), had last (zo omschreef zij het zelf) van Maria verschijningen. Maria vertelde haar dat zij voortaan De Vrouwe van Alle Volkeren genoemd wilde worden. In totaal ontving Ida Peerdeman 54 van deze boodschappen. In opdracht van De Vrouwe van Alle Volkeren liet ze een schilderij vervaardigen en een kapel bouwen. Er had eigenlijk ook een kerk gebouwd moeten worden, op de parkeerplaats van het RAI congrescentrum, maar deze is er nooit gekomen. 

Vanuit heel de wereld komen mensen de kapel bezoeken en het schilderij van De Vrouwe van Alle Volkeren bekijken. En in 2002 werden de boodschappen van Ida Peerdeman door de kerk erkend, ze kregen de bevestiging van supernatuurlijke aard.   

Als ik binnen kom begint de mis. Er is er elke dag één, sommige dagen zelfs twee. Voor een maandag ochtend vind ik het best druk in de kapel. Iedereen die binnenkomt maakt meteen een knieval voor Jezus aan het kruis en als ze langs het schilderij van De Vrouwe van Alle Volkeren lopen opnieuw. 

De zusters, die in het oude woonhuis van Ida Peerdeman, dat aan de kapel verbonden is, wonen, zijn in het roomwit gekleed. Rokken tot op de enkels, een van hen met Uggs eronder. Het ziet er uit alsof zij het erg gezellig met elkaar hebben. Als één hechte familie, geen zorgen, elke dag hetzelfde. Ze giechelen zelfs een beetje met elkaar. Het voelt als een onbezorgd leven, ik ben een beetje jaloers. 

Het publiek is hoofdzakelijk vrouw, toch is de priester man. Wat had ik dan verwacht? Ik hoopte dat De Vrouwe van Alle Volkeren feminist zou zijn.

Mijn aandacht kan ik slecht bij de preek houden, veel herhaling en de priester heeft een zwaar Duits accent. Maar er is veel te zien. Heel veel goud en daar houd ik van, maar het doet me wel een beetje kitsch aan (en dan niet met een knipoog). De bezoekers gaan echt in de dienst op, dus misschien ben ik te sceptisch. Een zin vang ik wel op: ‘Gedoopt zijn is geen ticket naar de hemel’. Nu ben ik niet gedoopt, maar ik probeer wel te bedenken hoe zo’n ticket er dan uit zou kunnen zien. 

Ik heb vandaag geen mirakel gezien en ook dat supernatuurlijke heb ik nog niet gevoeld. Maar morgen weer verder, dan loop ik De Stille Omgang. 

vrouwe van alle volkeren001-2.jpg

De Torenkamer - Eva van Ooijen - Dag 1
Luidspreker Luidspreker
22:52   Maria-Paula Majoor over Unheard Music Festival
Maria-Paula Majoor over Unheard Music Festival
Opium

Vrijdag 6 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Dagelijks ontvangt de presentator een gast en is er live muziek! Iedere vrijdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Live muziek - Philipp Mathmann

De ster van de Duitse vocalist Philipp Mathmann is letterlijk en figuurlijk rijzende. Begonnen als bariton, ontwikkelde hij zich eerst tot countertenor en vervolgens tot sopranist.  Vanessa Heinisch begeleidt hem op luit.

Live muziek - Philipp Mathmann
Te gast: Moniek Merkx

Moniek Merkx is regisseur, schrijver en dramaturg. Sinds 2013 is ze artistiek leider van Maas theater en dans. Moniek studeerde in 1984 af aan de Universiteit van Amsterdam (Theaterwetenschap) met de scriptie Moderne dans in ontwikkeling. Vanaf 2003 was Moniek artistiek leider van theatergroep Max., die in 2013 opging in Maas theater en dans.

Haar nieuwste voorstelling heet Liefde en is nu te zien in de Nederlandse theaters.

Moniek Merkx over de voorstelling Liefde
“Je ziet een innemende groep met allemaal verschillende persoonlijkheden die langzaam ouder worden. De nerd transformeert tot een flitsende ster en een prinsessenmeisje wordt een dolende zoeker. De opschepper blijkt een klungel en het eeuwig lachende kind blijkt diep van binnen verdrietig. Kinderen kunnen zich daarin herkennen, het liefst in zoveel mogelijk personages tegelijkertijd.”

Foto: Phile Deprez

Te gast: Moniek Merkx
Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 5

Bekijk hier de video van haar week in De Torenkamer:

Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 5
Opium

Donderdag 5 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Mieke van der Weij

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Iedere werkdag ontvangt de presentator een gast en is er live muziek!
Te gast: Martin Koolhoven

Martin Koolhoven werd geboren in 1969 en is zijn hele leven al gek van film. In 1996 studeerde hij af aan de filmacademie in Amsterdam als scenarist en regisseur. Hij is bekend van films als Knetter, Het Schnitzelparadijs en Oorlogswinter. Zijn eerste Engelstalige film Brimstone is vanaf deze maand te zien in de bioscopen.

Brimstone is een duister verhaal dat zich afspeelt aan het einde van de 19e eeuw. Een spannende, gewelddadige en epische thriller over Liz, een jonge vrouw wiens leven en dat van haar gezin op het spel komt te staan als een huiveringwekkende dominee in haar leven verschijnt.

Te gast: Martin Koolhoven
Live muziek: Anastasia Feruleva

Anastasia Feruleva (1992) studeert aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Larissa Groeneveld. Zij begon op vijfjarige leeftijd met haar muzikale opleiding in haar geboorteland Rusland. Ze is afgestudeerd aan Young Talent Music School van het Conservatorium in Sint Petersburg. Anastasia ontving meerdere prijzen tijdens zowel regionale als internationale concoursen en werd o.a. laureaat van ‘The International String Competition’ in Sint Petersburg en maakte deel uit van internationale festivals in Noorwegen en Duitsland. Recentelijk won zij de eerste prijs tijdens het Internationale Cello concours in Hilversum.

Live muziek: Anastasia Feruleva
Luidspreker Luidspreker
23:55   Slaapservice: Liesbeth Lagemaat uit Lizzie

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Liesbeth Lagemaat uit Lizzie

Liesbeth Lagemaat is dichteres, actrice en schrijfster. In 2005 ontving ze de C. Buddingh’-prijs voor haar debuutbundel ‘Een grimwoud in mijn keel’. Daarna verschenen ‘Een koorts van glas’ (2007), ‘Handlanger – Het witte kind’ (2009), ‘Het uur van de pad’ (2012), en in 2015 het lange epische gedicht ‘Nachtopera’. Ook verscheen in 2015 Lizzie, een roman over liefde en kunst, geschreven in samenwerking met Martin Michael Driessen. Het Milanese uitgeefhuis Neri Pozza gaat de roman in het Italiaans uitbrengen. Op dit moment werkt Liesbeth Lagemaat aan een nieuwe (solo-)roman en aan een nieuwe dichtbundel.

Liesbeth Lagemaat uit Lizzie
De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 4

<![endif]-->

Voorde zekerheid

 

Terwijl ik schrijf, luister ik naar de audiobestanden die ik in Litouwen opnam. Interviews met jonge Litouwers die liefdevol praten over hun land, die me overlaadden met geschiedenislessen en Sovjetanekdotes, met wensen voor de toekomst. Ik luister naar George, een Brit die na zijn afstuderen helemaal klaar was met het drukke en bijna onbewoonbare Londen en die op de bonnefooi naar Litouwen vertrok. Hij woont nu al bijna vijf jaar in Vilnius en werkt bij de gemeente. Op de vraag wat typisch is voor Litouwers antwoordt hij: ‘slimme humor, aardappelen als hoofdbestand van iedere maaltijd, respect voor de natuur.’

 

Litouwen bestond in de middeleeuwen voor het grootste gedeelte uit bos en moeras. De moerassen zijn inmiddels verdwenen, maar de bossen bestaan nog steeds. In de herfst trekken de Litouwers massaal naar buiten om paddenstoelen te plukken. Ook in Užupis vond ik beeldjes en muurschilderingen van zwammen en paddenstoelen, het is een soort nationaal symbool. De rivier de Vilnia die Užupis voor het grootste gedeelte afsnijdt van de rest van Vilnius neemt een prominente plek in in de grondwet en lijkt voor de inwoners van Užupis een heilige status te hebben bereikt.

 

Een van de audiobestanden is een drie minuten durende opname van de Vilnia, je hoort niet veel meer dan zachtjes kabbelend water. Ik kom veel soortgelijke fragmenten tegen van geluiden die ik ‘voor de zekerheid’ heb opgenomen: voetstappen in de sneeuw, verkeer, restaurantgeroezemoes, spelende straatkatten, kordate voetstappen in de hoofdallee, Pavarotti uit de speakers van een viersterrenhotel. Het is een bijna dagelijks ritueel geworden de opnames terug te luisteren, te concluderen dat ik erin moet knippen omdat ik lang niet alles kan gebruiken, te twijfelen en uiteindelijk te besluiten de fragmenten te laten voor wat ze zijn. Juist van de ‘voor de zekerheid’-geluiden blijkt het moeilijk afscheid nemen. Morgen probeer ik het gewoon nog een keer.

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 4
Opium

Woensdag 4 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een hoofdgast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam. .

Te gast: Chris Roodbeen

Chris Roodbeen (1930) is een van de weinige tekenaars die dankzij het verbod op fotografie in de rechtbank sinds jaar en dag de misdaadverslaggeving in onze dagelijkse kranten verlevendigt. Onlangs opende in de Kunsthal Rotterdam ‘Uit het leven getekend - Rechtbanktekeningen van Chris Roodbeen’. De tentoonstelling presenteert een bijzonder tijdsbeeld van ruim vijftig jaar rechtspraak in Nederland.De inmiddels 86 jarige Chris Roodbeen, ooit begonnen als grafisch ontwerper, is nog steeds actief als rechtbanktekenaar.
Tekening van Chris Roodbeen

Te gast: Chris Roodbeen
Live muziek: Francine van der Heijden, Phyllis Ferwerda en Marc Pantus

Zondag 8 januari is het Hartverwarmende Nieuwjaarsconcert van de Van Swieten Society, in De Waalse Kerk te Amsterdam. Quatre Bouches, Marc Pantus en de Van Swieten Society vormen samen een kleurrijk en divers muzikaal palet. Er klinken parels uit de Klassieken door de Society, Quatre Bouches zingt de speciaal voor hun geschreven mini-opera ‘De Slapelozen’ en daartussendoor doolt de romantische ziel van Marc Pantus. Het precieze programma is een verrassing, maar het wordt in elk geval feestelijk en hartverwarmend.

Bas-bariton Marc Pantus, sopraan Francine van der Heijden en pianiste Phyllis Ferwerda komen vanavond vertellen over het concert en laten live een sneak peek horen.

Foto Phyllis: Maurice Lammerts van Bueren

Live muziek: Francine van der Heijden, Phyllis Ferwerda en Marc Pantus
Luidspreker Luidspreker
23:56   Slaapservice: Haro Kraak uit Lekhoofd

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Haro Kraak uit Lekhoofd

Haro Kraak (1986) is verslaggever en tv-recensent van de Volkskrant. Hij publiceerde korte verhalen in Revisor en De Optimist. In september verscheen zijn debuutroman Lekhoofd, over een jongen die geluiden kan proeven en letters en cijfers in kleuren.

Haro Kraak uit Lekhoofd
Luidspreker Luidspreker
23:00   De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 3
Omkering

Eind december reisde ik af naar Užupis, het stadsdeel van Vilnius dat zich in 1997 onafhankelijk verklaarde. Van oorsprong was Užupis de Joodse wijk van Vilnius, maar na de verschrikkingen van de Holocaust keerde maar een fractie van de oorspronkelijke inwoners terug. De leegstaande huizen werden al gauw het onderkomen van criminelen en zwervers,een broeiplaats voor illegale gokhallen en bordelen. In de Sovjettijd werd er niet naar de wijk omgekeken, als je niet neergestoken of beroofd wilde worden dan ging je er simpelweg niet naar toe.


 

Anno 2016 is Užupis een van de duurste wijken in Vilnius. Er worden aan de lopende band nieuwe appartementencomplexen gebouwd, designers en kunstenaars hebben er hun atelier, op iedere straathoek vind je een galerie. Een bewonderenswaardige omkering in twintig jaar tijd. En die omkering heeft gek genoeg alles te maken met de Amerikaanse rocklegende Frank Zappa en de onafhankelijkheid van  Užupis. 


In de jaren negentig was er in Litouwen sprake van een wildgroei van 'lege' voetstukken. Na de val van de Sovjet-Unie in 1990 werden alle standbeelden die iets met de Sovjettijd te maken hadden neergehaald, alleen de voetstukken bleven over. Ambtenaar Saulius Paukstys richtte vanuit persoonlijke interesse een Frank Zappa fanclub op en pleitte ervoor een standbeeld van de rocksterop een van de lege voetstukken te plaatsen.
'We were desperate to find a symbol that would mark the end of communism, but at the same time express that it wasn't always doom and gloom,' zegt hij in 2000 tegen een journalist van The Guardian. 

 

De fanclub groeide snel, vooral lokale kunstenaars en intellectuelen sloten zich aan en toen dezelfde groep mensen zich besloot drukte maken over het verval en de verwaarlozing van Užupis werd Zappa als vanzelfsprekend hun beschermheilige. Het toppunt van hun protest was het uitroepen van de republiek Užupis, met eigen vlaggen (voor ieder seizoen eentje), een eigen feestdag (1 april) en een eigen nogal cryptische grondwet (zie bijvoorbeeld artikel 15: Everyone has the right to be in doubt, but this is not an obligation, of artikel 21: Everyone has the right to appreciate their unimportance).


'We're trying to energise a community by asserting our independence,' zegt oud-president Roman Lileikis, 'It's very different from the independence gained in '91, but we're trying to foster the same spirit so that people can make things happen for themselves. That's a trait they lost through 70 years of oppression.'


uzupis3.jpg

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 3
Opium

Dinsdag 3 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Mark Brouwers

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast en live muziek: Bram van Sambeek

Fagottist Bram van Sambeek is te gast. Eind vorig jaar kwam zijn de nieuwe cd uit. Hierop werken van de Finse componisten Kalevi Aho en Sebastian Fagerlund. Fagerlund (componist in residence bij Het Concertgebouw) schreef speciaal voor Van Sambeek een het fagotconcert dat op deze cd te horen is. Ook staat er een fagotconcert van Aho op. Van Sambeek wordt begeleid door het FInse Lahti Symphony Orchestra. Naast de concerten staan er nog twee solostukken voor fagot op de cd. Vanavond vertelt hij over de cd, zijn toekomstplannen en natuurlijk neemt hij zijn fagot mee.
Foto: Marco Borggreve

Te gast en live muziek: Bram van Sambeek
Luidspreker Luidspreker
23:54   Slaapservice: Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen. Vanavond: 

Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot


Lidewijde Paris werkte 25 jaar in het boekenvak als redacteur en uitgever. Ze was copywriter, boekverkoper, etaleur, interviewer, gastprofessor in Hamburg, journalist en docent schrijven en lezen. April 2016 startte ze met De Lees!ambassade die het literaire lezen op een toegankelijke en sprankelende manier wil bevorderen. In september 2016 verscheen haar boek Hoe lees ik? dat dit initiatief kracht bij zet. Ze reist door het land met lezingen, workshops, interactieve lessen en werkt aan een vervolg op Hoe lees ik?.

Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot
De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 2

De baas zijn


Op een van de vele fora voor micronaties is een week geleden een nieuwe entry gepost in de categorie ‘government’: ‘What is the day to day role/life of a dictator vs a democratic head of state?’ vraagt gebruiker GovLynxia. Er zijn acht reacties onder geplaatst, waaronder een uiteenzetting over verschillende type dictators (mediageniek/mediaschuw, showpony’s/controlfreaks) en iemand die de contactpagina van het Witte Huis tipt voor het opvragen van het dagelijkse schema van president Obama. ‘Day to day with both, is to show authority.’ antwoordde RJ the I als laatste. De praktische vraag van GovLynxia is een van de minst populaire op het forum, veel liever wordt er gediscussieerd over abstractere thema’s als politieke ideologieën, diplomatieke betrekkingen of nieuwe valuta en belastingstelsels door een bonte stoet aan koningen, hertoginnen, keizers, presidenten, ambassadeurs en tsaren. De staatshoofden die actief zijn op dit forum hebben allemaal hun eigen staat uitgeroepen, zogenaamde micronaties. Ze schreven een grondwet, zochten inwoners en een stuk land, kortom: ze deden heel veel moeite om ergens de baas over te kunnen zijn. 

In de zomervakantie van 1998 bewoonde ik samen met mijn buurmeisje Elisa voor drie dagen een boomhut in een stukje niemandsland aan de rand van onze achtertuinen. De boomhut bestond uit twee compartimenten: een woonkamer met een ingebouwde bank en tafel, en een slaapvertrek waar precies twee matjes pasten. We besloten naast de boom waarin de hut zich bevond ook tien vierkante meter gras te confisqueren. We zetten het af met goud cadeaulint en doopten het geheel om tot Koninkrijk Kakelbont. Geen liefdevolle verwijzing naar ons favoriete kinderboek, maar een openlijke steek naar de kroon van Pipi Langkous herself. Zij een villa, wij een monarchie. Na drie dagen ging het mis. Wat begon als een discussie over wiens taak het was de hut schoon en opgeruimd te houden, eindigde in een uren durende onderhandeling over de verdeling van de macht. Want wie bepaalde de regels in Koninkrijk Kakelbont en wie volgde ze op? We waren het er over eens dat twee kapiteins op een schip er eentje te veel was, maar geen van ons tweeën bleek de rol van onderdaan op zich te willen nemen.Dat de boomhut door Elisa’s vader was gebouwd, bleek uiteindelijk het argument dat alle andere argumenten in een klap van tafel veegde. Tegen de tijd dat ik mijn verlies aanvaardde, waren de onderlinge verhoudingen al zodanig verpest dat ik direct van haar grondgebied werd verbannen. Ik moest onder het gouden cadeaulint door, terug naar mijn eigen slaapkamer. Mijn moeder troostte me door te zeggen dat de baas zijn niet altijd even leuk is, dat er ook veel verantwoordelijkheden bij komen kijken en dat machtige mensen vaak heel eenzaam zijn. ‘Kijk maar naar Elisa,’ zei ze, ‘die heeft nu een boomhut, maar niemand om tegen te praten.’Ik keek uit over onze achtertuin, naar het gouden lint dat zachtjes op en neer bewoog, het blanke hout van de hut.‘Wie heeft er nog mensen nodig om tegen te kunnen praten,’ dacht ik, ‘als je de baas van alles bent.’ 

uzupis2.JPG

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 2