Uitzending gemist

Opium

Woensdag 4 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Andrea van Pol

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een hoofdgast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam. .

Te gast: Chris Roodbeen

Chris Roodbeen (1930) is een van de weinige tekenaars die dankzij het verbod op fotografie in de rechtbank sinds jaar en dag de misdaadverslaggeving in onze dagelijkse kranten verlevendigt. Onlangs opende in de Kunsthal Rotterdam ‘Uit het leven getekend - Rechtbanktekeningen van Chris Roodbeen’. De tentoonstelling presenteert een bijzonder tijdsbeeld van ruim vijftig jaar rechtspraak in Nederland.De inmiddels 86 jarige Chris Roodbeen, ooit begonnen als grafisch ontwerper, is nog steeds actief als rechtbanktekenaar.
Tekening van Chris Roodbeen

Te gast: Chris Roodbeen
Live muziek: Francine van der Heijden, Phyllis Ferwerda en Marc Pantus

Zondag 8 januari is het Hartverwarmende Nieuwjaarsconcert van de Van Swieten Society, in De Waalse Kerk te Amsterdam. Quatre Bouches, Marc Pantus en de Van Swieten Society vormen samen een kleurrijk en divers muzikaal palet. Er klinken parels uit de Klassieken door de Society, Quatre Bouches zingt de speciaal voor hun geschreven mini-opera ‘De Slapelozen’ en daartussendoor doolt de romantische ziel van Marc Pantus. Het precieze programma is een verrassing, maar het wordt in elk geval feestelijk en hartverwarmend.

Bas-bariton Marc Pantus, sopraan Francine van der Heijden en pianiste Phyllis Ferwerda komen vanavond vertellen over het concert en laten live een sneak peek horen.

Foto Phyllis: Maurice Lammerts van Bueren

Live muziek: Francine van der Heijden, Phyllis Ferwerda en Marc Pantus
Luidspreker Luidspreker
23:56   Slaapservice: Haro Kraak uit Lekhoofd

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Haro Kraak uit Lekhoofd

Haro Kraak (1986) is verslaggever en tv-recensent van de Volkskrant. Hij publiceerde korte verhalen in Revisor en De Optimist. In september verscheen zijn debuutroman Lekhoofd, over een jongen die geluiden kan proeven en letters en cijfers in kleuren.

Haro Kraak uit Lekhoofd
Luidspreker Luidspreker
23:00   De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 3
Omkering

Eind december reisde ik af naar Užupis, het stadsdeel van Vilnius dat zich in 1997 onafhankelijk verklaarde. Van oorsprong was Užupis de Joodse wijk van Vilnius, maar na de verschrikkingen van de Holocaust keerde maar een fractie van de oorspronkelijke inwoners terug. De leegstaande huizen werden al gauw het onderkomen van criminelen en zwervers,een broeiplaats voor illegale gokhallen en bordelen. In de Sovjettijd werd er niet naar de wijk omgekeken, als je niet neergestoken of beroofd wilde worden dan ging je er simpelweg niet naar toe.


 

Anno 2016 is Užupis een van de duurste wijken in Vilnius. Er worden aan de lopende band nieuwe appartementencomplexen gebouwd, designers en kunstenaars hebben er hun atelier, op iedere straathoek vind je een galerie. Een bewonderenswaardige omkering in twintig jaar tijd. En die omkering heeft gek genoeg alles te maken met de Amerikaanse rocklegende Frank Zappa en de onafhankelijkheid van  Užupis. 


In de jaren negentig was er in Litouwen sprake van een wildgroei van 'lege' voetstukken. Na de val van de Sovjet-Unie in 1990 werden alle standbeelden die iets met de Sovjettijd te maken hadden neergehaald, alleen de voetstukken bleven over. Ambtenaar Saulius Paukstys richtte vanuit persoonlijke interesse een Frank Zappa fanclub op en pleitte ervoor een standbeeld van de rocksterop een van de lege voetstukken te plaatsen.
'We were desperate to find a symbol that would mark the end of communism, but at the same time express that it wasn't always doom and gloom,' zegt hij in 2000 tegen een journalist van The Guardian. 

 

De fanclub groeide snel, vooral lokale kunstenaars en intellectuelen sloten zich aan en toen dezelfde groep mensen zich besloot drukte maken over het verval en de verwaarlozing van Užupis werd Zappa als vanzelfsprekend hun beschermheilige. Het toppunt van hun protest was het uitroepen van de republiek Užupis, met eigen vlaggen (voor ieder seizoen eentje), een eigen feestdag (1 april) en een eigen nogal cryptische grondwet (zie bijvoorbeeld artikel 15: Everyone has the right to be in doubt, but this is not an obligation, of artikel 21: Everyone has the right to appreciate their unimportance).


'We're trying to energise a community by asserting our independence,' zegt oud-president Roman Lileikis, 'It's very different from the independence gained in '91, but we're trying to foster the same spirit so that people can make things happen for themselves. That's a trait they lost through 70 years of oppression.'


uzupis3.jpg

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 3
Opium

Dinsdag 3 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Mark Brouwers

In deze uitzending

Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast en live muziek: Bram van Sambeek

Fagottist Bram van Sambeek is te gast. Eind vorig jaar kwam zijn de nieuwe cd uit. Hierop werken van de Finse componisten Kalevi Aho en Sebastian Fagerlund. Fagerlund (componist in residence bij Het Concertgebouw) schreef speciaal voor Van Sambeek een het fagotconcert dat op deze cd te horen is. Ook staat er een fagotconcert van Aho op. Van Sambeek wordt begeleid door het FInse Lahti Symphony Orchestra. Naast de concerten staan er nog twee solostukken voor fagot op de cd. Vanavond vertelt hij over de cd, zijn toekomstplannen en natuurlijk neemt hij zijn fagot mee.
Foto: Marco Borggreve

Te gast en live muziek: Bram van Sambeek
Luidspreker Luidspreker
23:54   Slaapservice: Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen. Vanavond: 

Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot


Lidewijde Paris werkte 25 jaar in het boekenvak als redacteur en uitgever. Ze was copywriter, boekverkoper, etaleur, interviewer, gastprofessor in Hamburg, journalist en docent schrijven en lezen. April 2016 startte ze met De Lees!ambassade die het literaire lezen op een toegankelijke en sprankelende manier wil bevorderen. In september 2016 verscheen haar boek Hoe lees ik? dat dit initiatief kracht bij zet. Ze reist door het land met lezingen, workshops, interactieve lessen en werkt aan een vervolg op Hoe lees ik?.

Lidewijde Paris leest Lijmen van Willem Elsschot
De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 2

De baas zijn


Op een van de vele fora voor micronaties is een week geleden een nieuwe entry gepost in de categorie ‘government’: ‘What is the day to day role/life of a dictator vs a democratic head of state?’ vraagt gebruiker GovLynxia. Er zijn acht reacties onder geplaatst, waaronder een uiteenzetting over verschillende type dictators (mediageniek/mediaschuw, showpony’s/controlfreaks) en iemand die de contactpagina van het Witte Huis tipt voor het opvragen van het dagelijkse schema van president Obama. ‘Day to day with both, is to show authority.’ antwoordde RJ the I als laatste. De praktische vraag van GovLynxia is een van de minst populaire op het forum, veel liever wordt er gediscussieerd over abstractere thema’s als politieke ideologieën, diplomatieke betrekkingen of nieuwe valuta en belastingstelsels door een bonte stoet aan koningen, hertoginnen, keizers, presidenten, ambassadeurs en tsaren. De staatshoofden die actief zijn op dit forum hebben allemaal hun eigen staat uitgeroepen, zogenaamde micronaties. Ze schreven een grondwet, zochten inwoners en een stuk land, kortom: ze deden heel veel moeite om ergens de baas over te kunnen zijn. 

In de zomervakantie van 1998 bewoonde ik samen met mijn buurmeisje Elisa voor drie dagen een boomhut in een stukje niemandsland aan de rand van onze achtertuinen. De boomhut bestond uit twee compartimenten: een woonkamer met een ingebouwde bank en tafel, en een slaapvertrek waar precies twee matjes pasten. We besloten naast de boom waarin de hut zich bevond ook tien vierkante meter gras te confisqueren. We zetten het af met goud cadeaulint en doopten het geheel om tot Koninkrijk Kakelbont. Geen liefdevolle verwijzing naar ons favoriete kinderboek, maar een openlijke steek naar de kroon van Pipi Langkous herself. Zij een villa, wij een monarchie. Na drie dagen ging het mis. Wat begon als een discussie over wiens taak het was de hut schoon en opgeruimd te houden, eindigde in een uren durende onderhandeling over de verdeling van de macht. Want wie bepaalde de regels in Koninkrijk Kakelbont en wie volgde ze op? We waren het er over eens dat twee kapiteins op een schip er eentje te veel was, maar geen van ons tweeën bleek de rol van onderdaan op zich te willen nemen.Dat de boomhut door Elisa’s vader was gebouwd, bleek uiteindelijk het argument dat alle andere argumenten in een klap van tafel veegde. Tegen de tijd dat ik mijn verlies aanvaardde, waren de onderlinge verhoudingen al zodanig verpest dat ik direct van haar grondgebied werd verbannen. Ik moest onder het gouden cadeaulint door, terug naar mijn eigen slaapkamer. Mijn moeder troostte me door te zeggen dat de baas zijn niet altijd even leuk is, dat er ook veel verantwoordelijkheden bij komen kijken en dat machtige mensen vaak heel eenzaam zijn. ‘Kijk maar naar Elisa,’ zei ze, ‘die heeft nu een boomhut, maar niemand om tegen te praten.’Ik keek uit over onze achtertuin, naar het gouden lint dat zachtjes op en neer bewoog, het blanke hout van de hut.‘Wie heeft er nog mensen nodig om tegen te kunnen praten,’ dacht ik, ‘als je de baas van alles bent.’ 

uzupis2.JPG

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 2
Opium

Maandag 2 januari 2017, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Jan Mom

In deze uitzending

Vandaag presenteert: Jan Mom.
/>span>Opium is een radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. De presentator ontvangt een gast en er is live muziek! Iedere werkdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Te gast - Marcel Cobussen

Hoe kunnen we de alledaagse stadsgeluiden verbeteren? Marcel Cobussen, hoogleraar Auditieve Cultuur pleitte in zijn oratie op 28 november voor het inzetten van geluidskunstenaars om de akoestische atmosferen van steden op een hoger plan te brengen. De akoestische omgeving van een stad is geen gegeven maar kan ontworpen, vormgegeven en gecreëerd worden waardoor het prettiger wordt om op bepaalde plaatsen te vertoeven. Cobussen noemt dat de nieuwe geluidsecologie.

Marcel Cobussen (1962) studeerde jazzpiano aan het conservatorium van Rotterdam en speelde jarenlang in bands en werkte als freelance pianist en docent. Uit de behoefte aan meer verdieping begon hij daarnaast in 1990 de opleiding Kunst en cultuurwetenschap aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij specialiseerde zich in postmoderne muziekfilosofie en promoveerde in 2002 op de interactieve online dissertatie Deconstruction in Music.
Foto via Universiteit Leiden

Te gast - Marcel Cobussen
Live muziek - Daniël van der Hoeven

Daniël van der Hoeven (Amerongen, 1985) studeerde aan het Koninklijk Conservatorium bij Ellen Corver (2003-2008) en Naum Grubert (2008-2010). In 2010 sloot hij zijn studie af met onderscheiding. In 2015 ontving hij zowel bij het Internationaal Pianoconcours van Lagny-sur-Marne (Frankrijk) als het Seattle Internationaal Pianoconcours (VS) een 2e prijs. In maart 2013 werd Van der Hoeven winnaar van het Internationaal Bach Concours in Würzburg (Duitsland). In april 2010 won Daniël van der Hoeven de hoofdprijs, een CD-opname en de Yuri Egorov Gold Medal bij het 4e YPF Nationaal Pianoconcours 2010 in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.

Live muziek - Daniël van der Hoeven
Luidspreker Luidspreker
23:13   De Torenkamer: Lotte Lentes - Dag 1

Panorama


Er poseren de hele dag mensen onder mijn raam. Ze wijken van het asfalt af, zetten drie middelgrote passen op het zand en draaien zich om naar de camera. Stelletjes met matchende wintermutsen op, kinderen met hun step nog in de hand, hardlopers, een groep jongens in oversizede Parka’s, een moeder met een ouderwetse kinderwagen, een man en een vrouw die onhandig door hun knieën buigen alsof het maar een heel klein fotootje wordt. Ze gaan allemaal op dezelfde plaats staan, precies daar waar de vijver een kromming maakt, het water zich naar buiten duwt. Ze poseren, lachen naar de voorbijganger die ze vroegen de foto te maken, bewegen heen en weer met hun selfiestick. Achter hen reflecteert het wateroppervlak de takken van een oude, imposante boom. Als je tussen je wimpers doorkijkt lijkt het alsof de reflectie de boom wortels geeft.

Deze week werk ik in de Torenkamer aan een radioverhaal over Uzupis, een stadsdeel van de Litouwse hoofdstad Vilnius dat zich in 1997 onafhankelijk verklaarde. Twee weken geleden was ik in Litouwen om de zogenaamde Republiek te bezoeken. Er lag een halve meter sneeuw en het was er -10. Een van de eerste dingen die ik leerde was dat het in Litouwen vrij ongepast is de deur voor iemand open te houden. Dat is niets persoonlijks, het voorkomt simpelweg dat het binnen koud wordt.

Terwijl ik kijk naar de tientallen foto-opstellingen die onder mijn raam worden gemaakt, begin ik met het terugluisteren van de ruim twintig uur aan audio die ik in Litouwen opnam. Ik hoor mijn eigen voetstappen in de sneeuw, Litouwers die proosten in een restaurant, het geluid van een orgel dat ik opnam in de kathedraal in Vilnius en hoe langer ik luister hoe meer het voelt alsof ik in een klein tijdsvacuüm verdwenen ben, tussen het Litouwse sneeuwlandschap dat ik hoor en het typische Amsterdamse uitzicht dat ik zie, in. Het voelt alsof alleen de poserende mensen bij de vijver mij kunnen zien, want vanaf mijn plek achter het bureau in de Torenkamer lijkt het alsof ze voorbij de camera, naar mij kijken. Alsof steeds iemand anders me voor een kort moment in de gaten houdt. Alsof het een kwestie van geduld is totdat de eerste poseur na het goedkeuren van de foto het VondelCS-gebouw in zal lopen om me te vragen hoe het met de voortgang staat.

20170103_121827.jpg

De Torenkamer - Lotte Lentes - Dag 1
Opium

Vrijdag 30 december 2016, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: diverse presentatoren

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Dagelijks ontvangt de presentator een gast en is er live muziek! Iedere vrijdag live vanuit VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.

Hoogtepunten

Vandaag blikken we terug op de uitzendingen van het afgelopen jaar. U hoort een compilatie van de mooiste fragmenten van 2016.

Hoogtepunten
Opium

Donderdag 29 december 2016, 22:30 - 00:00

Opium AVROTROS

Presentatie: Mieke van der Weij

In deze uitzending

Opium is een dagelijks radioprogramma boordevol klassieke muziek en doordrenkt van Kunst & Cultuur. Iedere werkdag ontvangt de presentator een gast en is er live muziek!
Te gast - Pepijn Schoneveld

Pepijn Schoneveld deed in 2012 mee met het Leids Cabaret Festival en haalde daar de finale. Hij studeerde in 2009 af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Bij het grote publiek is Pepijn Schoneveld bekend van de BNN-serie ‘Feuten’ en de NCRV-serie ‘Mixed-up’. Hij maakte zijn debuut met de cabaretvoorstelling ‘Meneer jongetje’. Nu is hij terug met zijn nieuwe cabaretshow Morgen klaart het op. In zijn nieuwe show vertelt, zingt en maakt Pepijn Schoneveld grappen over alle gedachten en emoties die we eigenlijk diep wegstoppen maar die we niet kunnen ontkennen. Het is tijd dat we al die zaken onder ogen durven te zien, dan klaart het op, echt.

Te gast - Pepijn Schoneveld
Live muziek - Tobias Borsboom

Tobias Borsboom (1988, Leidschendam) krijgt zijn eerste pianolessen op de muziekschool in Leidschendam. Al gauw wint hij diverse jeugdconcoursen, waaronder in 2001 het Petrof Festival en Kijkduin Concours. Na een masterclass van pianist Paolo Giacometti, georganiseerd door het Prinses Christina Concours (PCC), wordt Tobias door Giacometti uitgenodigd om bij hem te studeren aan de Jong-Talent afdeling van het Conservatorium in Utrecht. In 2011 voltooit Tobias de Bachelor aan het Conservatorium van Amsterdam en vervolgt daar zijn studie voor de master. Hij voltooide zijn Masters of Music bij Jan Wijn aan het Conservatorium van Amsterdam in 2013. Tobias Borsboom is de winnaar van de Dutch Classical Talent Award 2015.

Live muziek - Tobias Borsboom
Luidspreker Luidspreker
23:54   Slaapservice: Jeroen Nan - Synchroon

De nacht valt over Opium op 4 en het Vondelpark. Er brandt nog één lampje in Vondel CS. Daar zit een schrijver voor te lezen uit eigen werk. Vanavond hoort u:

Jeroen Nan - Synchroon

Jeroen Nan won in 2015 de schrijfwedstrijd Manuscripting. De jury koos voor zijn manuscript vanwege ‘de emoties die je als lezer tussen de regels door voelt, de knappe metaforen en originaliteit’. Het winnende verhaal maakt deel uit van zijn eerste roman, waar hij momenteel aan werkt. Eerder hield hij ruim twee jaar lang een blog bij voor Telegraaf Vrouw over vaderschap.
Website: www.jeroennan.nl 

Jeroen Nan - Synchroon