De Matthäus-Passion zit vol prachtige en ontroerende koren en aria's. Maar niet alleen de tekst en zang zijn indrukwekkend: ook de instrumentale begeleiding heeft Bach op een heel bijzondere manier gecomponeerd. Bij deze 3 mooie muzikale momenten is het zeker de moeite waard om je oren te spitsen.

Volgens velen is de aria 'Erbarme dich' het allermooiste moment uit de Matthäus-Passion. Waarom is deze aria zo aangrijpend?

Lees meer over Erbarme dich

 

1. Donder en bliksem

Nadat Jezus is verraden door Judas en gevangen wordt genomen, barst een hevig onweer los in het koraal Sind Blitze, Sind Donner. De orkesten en koren spelen en zingen razendsnelle noten als wervelwinden, met daar tussendoor korte, benadrukte klanken als inslaande bliksemschichten en donderklappen. Die noten vormen een dalende lijn, alsof het onheil neerdaalt op aarde. Zo'n passage waarin de tekst zo letterlijk wordt verklankt in muziek heet een toonschildering.

Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden? Zijn bliksem en donder in de wolken verdwenen?
Eröffne den feurigen Abgrund, o Hölle, Open je vurige afgrond, o hel,
zertrümmre, verderbe, verschlinge, zerschelle vermorzel, richt te gronde, verslind, verpletter
mit plötzlicher Wut met plotselinge woede
den falschen Verräter, das mördrische Blut. die valse verrader, dat moordenaarsbloed.


2. Muzikaal aureool

Als de solisten een recitatief zingen - ook wel 'declamerend gezang' genoemd - worden ze traditioneel begeleid door alleen een orgel, cello en soms een theorbe. Maar steeds als Jezus zijn recitatieven zingt, spelen voornamelijk de strijkers. Dit transparante geluid is als het ware een muzikaal aureool, een verklanking van de heiligheid van Jezus, en van de goddelijke steun die hij heeft. Maar vlak voordat Jezus sterft aan het kruis en zijn laatste woorden in de Matthäus-Passion zingt, "Eli, Eli lama sabachtani," (Mijn God, mijn God, waarom heeft u mij verlaten?), spelen de strijkers niet. Zo verklankt Bach zijn laatste woorden letterlijk.

3. Viola da gamba en hobo da caccia

Deze instrumenten hoor je niet meer in moderne orkesten: de viola da gamba en oboe da caccia. Beide instrumenten hebben een bijzondere klank, die Bach gebruikt om bepaalde momenten in de Matthäus-Passion nadruk te geven. Twee oboi da caccia - de voorloper van de althobo en lager dan een gewone hobo - hoor je bijvoorbeeld in de aria Ach Golgotha: zo benadrukt Bach de onzaligheid en duisternis van de plek waar Jezus sterft. De viola da gamba - een instrument dat een beetje op een cello lijkt, maar net als een gitaar fretten heeft - hoor je onder andere in de aria Komm, süsses Kreuz. Hierin zingt de bassolist over het dragen van het kruis. Daar speelt de viola da gamba een zwaar ritme, begeleid door lage instrumenten, zodat de zwaarte van deze last muzikaal gestalte krijgt.

Terug naar Interessant

Omslag: Jean Marc Nattier