De Schatkamer van Willem Jeths afl. 15 La Veille van Matthijs Vermeulen

Matthijs Vermeulen (Helmond 8 februari 1888 - Laren 26 juli 1967) was bij leven al een omstreden componist. Zijn visionaire muziek sloeg niet aan bij de machtige dirigent Willem Mengelberg. Teleurgesteld vestigde Vermeulen zich in 1921 in Frankrijk, waar hij met journalistiek werk in zijn onderhoud voorzag. Zijn oeuvre omvat onder meer 7 hemelbestormende  symfonieën die door hun complexiteit echter zelden worden uitgevoerd. Toch is zijn muziek eerder expressionistisch dan modernistisch. Vermeulen stierf na een slopende ziekte op 79-jarige leeftijd in het Gooise Laren.

La Veille

La Veille schreef Vermeulen in 1917 voor mezzosopraan en piano. In 1932 maakte hij een ingrijpende nieuwe versie voor mezzosopraan en orkest. De tekst is afkomstig uit het prozagedicht van François Porché – een fragment uit diens Le Poème de la Tranchée, gepubliceerd in Le Figaro van 19november 1916.

De handeling van La Veille speelt zich af in een stad, of in een stadje, of een dorp dicht bij het begin van de nacht, ergens in Frankrijk, of ergens overal. Het is oorlog, heel ver weg, misschien dichtbij, maar de dingen weten dat niet; hier hangt overal stilte en rust. Een vrouw sloot juist de luiken van een kamer waar een kind al sluimert. Zij kan de dochter zijn, de bruid, de zuster, de moeder van iemand daarginds waar het oorlog is. Een der miljoenen vrouwen als Antigone, geboren voor de liefde, niet voor de haat, die 's avonds mijmeren over hoe goed alles was en zou kunnen zijn, over al het schrikbarende dat er achter deze vredigheid verscholen ligt en om haar heen rondwaart, in gedachten die zij niet kan afschudden, die haar allengs overmeesteren en vervaard maken. Misschien zal het uur straks slaan voor iemand die haar lief is. Haar weerloos medelijden wordt bidden, zacht, luid en luider. Met alle dingen die reeds schijnen te bidden, bidt zij voor de mensen. 


LEES MEER

Opname 

Utrechts Symfonie Orkest olv. Otto Ketting; Jard van Nes [mezzo-sopraan]; NOS, Opn 10 februari 1978; CD: Vermeulen Complete Composers Voice CV37 

Beluister interview Hans Haffmans met Willem Jeths. Na verschillende fragmenten wordt het werk in z'n geheel afgespeeld.