60 jaar ZaterdagMatinee De meest memorabele concerten uit het omroeparchief

Meer informatie

Cordevento speelt muziek uit de Spaanse gebieden

Gitarist Izhar Elias, blokfluitist Erik Bosgraaf en klavecinist Alessandro Pianu vormen samen Cordevento. Ze spelen het programma La monarcha, waarin muziek uit de Spaanse gebieden centraal staat.

Muziek is zonder grenzen. Hoe hevig oorlogen ook mogen zijn, muzikale beïnvloeding houden zij zelden tegen. De Nederlandse Republiek was nog volop in de strijd met Spanje verwikkeld toen Jan Pieterszoon Sweelinck aan het einde van de zestiende eeuw begon te variëren op de Pavana Hispanica, dezelfde melodie waarop de Spaanse organist Antonio de Cabezón een aantal jaar daarvoor zijn Diferencias had gecomponeerd. Ook de Utrechtse blokfluitvirtuoos Jacob van Eyck maakt gebruik van Spaanse melodieën als basis voor zijn variaties zoals in Een Spaense Voys.

Foto: Marco Borggreve

Als voorwerp van Spaanse origine was de vijf-snarige gitaar wijdverbreid in de Nederlandse Republiek, het verschijnt onder meer in een beroemd schilderij van Vermeer. In Spanje was dit instrument zo populair dat de Spaanse lexicograaf Sebastián de Covarrubias in 1611 verzuchtte dat er tegenwoordig geen stalknecht meer is die géén gitaar speelt! En toch, ondanks deze populariteit, verscheen er tot 1674 geen enkele collectie met solo gitaarmuziek in Spanje, terwijl in dezelfde periode in Italië meer dan honderd boeken werden gepubliceerd. De chitarra spagnuola verkreeg er grote bekendheid door de Spaanse overheersing van het koninkrijk Napels. Nu was Zuid-Italië al twee eeuwen onder Aragonese invloed maar in 1503 werd het definitief een Spaanse provincie. Dit leidde tot een epidemische verspreiding van zarabandas, chaconas, pasacalles en folias, zodat ook ‘lokale’ componisten deze vormen opnamen in hun muzikale taal, zoals blijkt uit de Follia van de Siciliaan Bernardo Storace.

Niet alleen muziek stak de mediterraneo over: de Napolitaan Andrea Falconieri was nog maar net teruggekeerd na een verblijf van zeven jaar in Spanje, toen de fagottist Bartolomé de Selma y Salaverde Madrid inruilde voor Innsbruck en Venetië, om nooit terug te keren. Ook de verfijnde Lombardische gitarist Francesco Corbetta bezocht Spanje alvorens zich te vestigen in Frankrijk. Gaspar Sanz componeerde een aantal programmatische stukken, geïnspireerd op de geuren en kleuren van Napels.

Programma

Cordevento
Erik Bosgraaf (blokfluit)
Izhar Elias (barokgitaar)
Alessandro Pianu (klavecimbel)

La monarcha

Girolamo Montesardo / Carlo Calvi
Pavaniglia (uit: Nuova inventione…, 1606 en Intavolatura di chitarra…, 1646)

Antonio de Cabezón
Diferencias sobre la Pavana italiana (uit: Obras de musica…, 1578)          
 
Andrea Falconieri                                                   
- Alemana dicha Villega
- La Prudenza, Corrente
- Corriente Dicha la Mota, echa para D. Pedro dela Mota
- Brando dicho el Melo
(uit: Il primo libro…, 1650)

Francesco Corbetta
Sinfonia a 2 (uit: Varii capricii…, 1643)

Bartolomé De Selma y Salaverde
Canzon Terza (uit: Primo Libro, Canzoni…, 1638) 
 
Francesco Corbetta
Follie in G.sol.re.ut (uit: La guitarre royalle…, 1674) 
 
Bernardo Storace
Follia (uit: Selva di varie compositioni…, 1664) 
 
Andrea Falconieri
- La Suave Melodia
- Corriente dicha la Cuella
- Il Rosso, Brando 
 
Gaspar Sanz
La Cavalleria de Napoles, con dos clarines (uit: Libro Segundo…, 1675) 
 

Jacob van Eyck
Een Spaense Voys (uit: Der Fluyten Lust-hof I, 1649) 
 
Bartolomé De Selma y Salaverde
Canzon Seconda
 
Francesco Corbetta
Chaconne (uit: La guitarre royalle, 1671) 

Andrea Falconieri
La Monarcha 
 
Jacob van Eyck
- Repicavan (uit: Euterpe oft Speel-goddinne I, 1644)
- Boxcvoetje – Boffons (uit: Der Fluyten Lust-hof II, 1646)
- Boffons

Andrea Falconieri
- La Benedetta  
- Corrente dicha l'Avellina
- Il Spiritillo, Brando


Opname 12 februari 2021, Stadsgehoorzaal Leiden

De opname van dit concert vond plaats in winterse omstandigheden.