STER Advertentie

Orkestrale muziek kan een film als geen ander groots en meeslepend maken. Dat geldt zeker voor deze iconische filmmuziek uit de jaren 60: de Oscar-winnende score van Doctor Zhivago (1965) van de hand van Maurice Jarre.

Van verboden boek naar iconische film

Hoe een verboden boek uitgroeide tot een van de meest succesvolle films van de jaren 60, blijft een bijzonder verhaal. Het had namelijk niet veel gescheeld of deze twee werken waren nooit gemaakt. Regisseur David Lean baseerde zijn historisch drama op de roman Dokter Zjivago van de Russische schrijver Boris Pasternak (1890-1960) – en dat boek was verboden in de Sovjet-Unie. Het verhaal zou in strijd zijn met het gedachtegoed van het sociaalrealisme, onder andere omdat de hoofdpersoon zich meer bekommert om het individu dan om het volk.


Toch kon de roman in 1957 worden uitgegeven, omdat het manuscript naar Italië werd gesmokkeld. Het werd een groot succes in Europa, met de populaire verfilming Doctor Zhivago tot gevolg. Een jaar na de publicatie van het boek kreeg Pasternak de Nobelprijs voor de literatuur toegekend, maar de schrijver voelde zich zo onder druk gezet door de Sovjetautoriteiten, dat hij de prijs weigerde. Nu wordt Dokter Zjivago beschouwd als een van de belangrijkste boeken van de twintigste eeuw en is het onderdeel van het Russische schoolcurriculum.

Het verhaal van Doctor Zhivago

De Russische arts en dichter Yuri Zhivago (Omar Sharif) heeft een gelukkig huwelijk met Tonja Gromenko (Geraldine Chaplin, de dochter van Charlie Chaplin) als hij wordt opgeroepen om aan het front te werken. Daar ontmoet hij de beeldschone Lara Antipova (Julie Christie). Zo raken ze verwikkeld in een gelaagd liefdesverhaal te midden van de ontberingen van de Oktoberrevolutie van 1917 en de daaropvolgende burgeroorlog.

Russische muziek in Doctor Zhivago

Bij al die karakteristieke sneeuwlandschappen in de film zou je het niet denken, maar de opnames moesten vanwege het verbod op het boek in de Sovjet-Unie voornamelijk plaatsvinden op Spaanse bodem. De muziek van Maurice Jarre (1924-2009), een Franse componist van Russische komaf, laat er echter geen twijfel over bestaan dat dit verhaal zich in het koude Rusland afspeelt.

"Het enige probleem met Hollywood is dat ze je graag classificeren. Na Lawrence of Arabia dachten ze dat ik alleen woestijnmuziek kon schrijven, na Zhivago dat ik alleen sneeuwmuziek kon componeren."
- Maurice Jarre

In Overture hoor je bijvoorbeeld het voormalig Russische volkslied, kracht bijgezet door militaristisch tromgeroffel. Ook zijn de orkestklanken regelmatig vermengd met een koor van lage mannenstemmen en muziekinstrumenten uit Russische volksmuziek, zoals de accordeon en de balalaika.

 

Het bekendste deel uit de score is Lara’s Theme. Het stond wekenlang in de hitlijsten en werd daarna vaak gecoverd. De muziek leverde Maurice Jarre, net als zijn epische scores voor Lawrence of Arabia (1962) en A Passage to India (1984), een Oscar op.

 


De volledige filmscore was te horen in De Klassieken op donderdag 25 februari. Gemist? Bekijk & beluister onderstaande video: