STER Advertentie

Er is door de jaren heen ongelofelijk veel filmmuziek gecomponeerd. Maar waar ligt nu eigenlijk de oorsprong? Welke muziek was een grote inspiratie voor de eerste generatie filmmuziekcomponisten? 

Wagners kunstwerk van de toekomst

De term Gesamtkunstwerk is onlosmakelijk verbonden met de Duitse componist Richard Wagner. Het woord zegt het eigenlijk al: een kunstwerk waarin verschillende kunstvormen zich verenigen; zang, theater, dans, muziek, dichtkunst.. Wagner componeerde muziek, zoals niemand dat eerder had durven proberen. Hij omschreef zijn eigen opera's ook wel als kunstwerk van de toekomst. In zijn Ring des Nibelungen introduceerde hij voor het eerst een Leitmotiv: een muzikaal thema dat, telkens wanneer een bepaald personage op het toneel verschijnt, weerklinkt. De muziek kan nu een eigen verhaal vertellen, naast het toneelspel. De manier waarop het Leitmotiv wordt gebruikt kan namelijk iets verklappen over het verloop van het verhaal of de emoties van het personage. 

De muziek van Wagner had, en heeft nog steeds, grote invloed op filmmuziek. Dit werd oorspronkelijk veroorzaakt door twee gegevens: het filmgenre werd gedurende zijn opkomst gezien als 'plat' en vooral geschikt voor de massa. De muziek van Richard Wagner daarentegen had status! Door film te combineren met het zeer gewaardeerde idioom van Wagners klassieke muziek werd het filmgenre als het ware verheven. Daarnaast bestonden de eerste films uitsluitend uit beelden, zonder audio, ook wel stomme films genoemd. Wagners idee van het Leitmotiv leende zich bij uitstek voor het begeleiden van deze beelden en het uitdrukken van de emoties van de personages en de spanning in het verhaal. 

Wagner was & is niet alleen een inspiratiebron en een voorbeeld. Zijn muziek is ook vaak letterlijk in films gebruikt. Een van de bekendste voorbeelden is een scène uit de film Apocalypse Now (1979) waarin Wagners Walkürenritt (1851) uit Der Ring Des Nibelungen letterlijk wordt gebruikt. 

Het Leitmotiv in Siegfrieds Rheinfahrt  

Ab Nieuwdorp koos vandaag voor Siegfrieds Rheinfahrt, oftewel 'Siegfrieds reis langs de Rijn'. Deze muziek komt voor in het laatste deel uit Der Ring des Nibelungen: de Götterdämmerung (Godenschemering). In de muziek zijn verschillende leitmotiven hoorbaar, waaronder onderstaand voorbeeld. Dit Leitmotiv staat voor Siegfrieds heldendom. 

Siegfrieds Rheinfahrt was te horen in De Klassieken op vrijdag 19 februari. Gemist? Bekijk & beluister onderstaande video: