Festival Oude Muziek: Slotconcert

Zomeravondconcert 01-09-2019

 

Iedereen heeft wel eens een klavierstuk gehoord van Domenico Scarlatti, want hij componeerde maar liefst 555 fenome-nale sonates. Maar wie kent zijn vijftien opera’s, de tientallen aria’s, duetten en cantates, of de oratoria en andere gees-telijke werken? Domenico Scarlatti was in de eerste plaats een erfgenaam van de Napolitaanse en Romeinse muziektradi-ties waarvan vocale muziek een essentieel onderdeel was. Zijn originele, moderne klaviersonates overschaduwen een belang-rijk deel van zijn oeuvre, een deel dat op het eerste gezicht misschien ook conventi-oneler is en daarom als minder interessant wordt beschouwd. Maar is dat wel terecht?We weten erg weinig over Domenico’s educatie. Was vader Alessandro zijn enige leraar? Zijn professionele carrière begon in elk geval vroeg, als zestienjarige was Do-menico al organist aan de Cappella Reale. Na een verblijf in Florence verhuisde hij naar Rome, waar opera huizen, kerken en privésalons – vaak in de huizen van kardi-nalen – rivaliseerden met concerten, thea-ter en ander vermaak. Hier werden Corelli en Händel toegejuicht. Domenico raakte al snel bekend als klaviervirtuoos. Hij nam deel aan een muzikaal duel met Händel: volgens de overlevering won Scarlatti op het klavecimbel, Händel op het orgel.Tot hij naar Portugal vertrok, was Scarlatti van 1713 tot 1719 kapelmeester van de Cap-pella Giulia in Rome. Het is verleidelijk om te denken dat zijn geestelijke muziek uit deze periode dateert, maar we weten dat hij in Lissabon en later in Madrid ook als kerkmusicus actief was. Precieze datering van deze werken is daarom niet mogelijk, ook omdat de stijl voor het groot-ste deel archaïsch is, verbonden met de polyfonie tradities uit het verleden.Het beroemdste geestelijke werk van Domenico is het Stabat mater, het is in talloze manuscriptkopieën overgeleverd. Alles wijst er op dat dit werk was gecompo-neerd voor de Cappella Giulia. De vocale structuur is verrassend: geen dubbelkoor,geen solo met ripieno, maar een ensemble van tien stemmen. Vergeleken met andere grote Stabat maters uit die periode – Pergo-lesi, Vivaldi – blijft Scarlatti’s wat donkere, meditatieve zetting dicht bij de tekst.Het Miserere stond zeker op het repertoire van de Cappella Giulia. De stijl is totaal anders: vier stemmen zonder continuo wisselen gregoriaanse verzen af. Deze strenge, eenvoudige stijl plaatst dit Misere-re in de traditie van de pauselijke kapel en volgt de lijn van Allegri’s beroemde zetting. Domenico laat zien dat hij wel degelijk in de stile antico kon componeren, een stijl die allesbehalve uitgestorven was.Het Salve regina is ongedateerd, maar stamt wellicht uit Scarlatti’s Napelse pe-riode – het past in elk geval in de Napoli-taanse tradities van Maria-verering. Ook de originele bezetting met castraten is typisch Napolitaans.Het Te Deum componeerde Scarlatti misschien in Portugal. Opnieuw is de stijl totaal anders: nu is er een echt dubbelkoor, dat zingt volgens het principe van vraag en antwoord.

Festival Oude Muziek: Slotconcert

Concert informatie

Opnamedatum:
zondag 01 september 2019

Componisten:
Scarlatti, Alessandro / Scarlatti, Domenico / anoniem

Uitvoerenden:
Jacobs, Bart / Vox Luminis / Meunier, Lionel / Giordani, Raffaele

Tijdperken:
Barok

Omroep:
AVROTROS

Locatie:
TivoliVredenburg

Dit concert is nog 76 dagen beschikbaar

Luister ook

Mijn favorieten