VESPER IN SURROUND SOUND

Zomeravondconcert 28-08-2019

Er is helaas heel weinig bekend over het leven van de Spaanse componist Diego Ortiz. Hij werd geboren in Toledo – hij tekende zijn Tratado de glosas met ‘Diego Ortiz de Toledo’ – maar we weten niet in welk jaar. Hij studeerde muziek in zijn ge-boortestad en vertrok in 1553 naar Napels waar hij in 1558 werd benoemd tot kapel-meester van Fernando Álvarez de Toledo, in Nederland beter bekend als Alva.
Ortiz werd internationaal beroemd met zijn Tratado de glosas, een methode voor de viola da gamba. Maar dat was niet het enige werk dat hij liet drukken: in 1565 publiceerde Ortiz Musices liber primus hy-mnos, Magnificas, Salves, motecta, psalmos [...], een collectie met geestelijke muziek die hij in Venetië liet drukken door An-tonio Gardano.
Voor de polyfone stukken in dit concert maken we gebruik van deze partituur.

De relatie tussen Ortiz en de Napolitaanse muziekwereld was niet altijd makkelijk, als we een passage mogen geloven uit de opdracht van Musices liber primus, waarin te lezen valt dat de atmosfeer tussen de musici in Napels ‘niet erg ontspannen’ was: ‘hoc tempore magna est inter musi-cos recentiores controversia’ (tegenwoordig is er veel onenigheid tussen de jonge musici).

De tekst vertelt ook dat ‘sectas’ en ‘novitates’ het muzikale klimaat verstoren. Wat dit precies betekent is niet te zeggen, maar een hypothese is dat er sprake was van een conflict tussen een meer innovatieve school en de conservatievere richting waartoe Ortiz behoorde. De moderne school, waarvan we het bestaan uit de woorden van Ortiz kunnen afleiden, was gebaseerd rond Rocco Rodio, een musicus uit Bari die actief was in Napels. Het zijn allemaal aannames, maar Rodio was wel al eerder in aanvaring gekomen met de theoreticus Tomaso Cimello, en Scipione Cerreto spaarde hem niet in zijn Prattica musica (1601).

Ortiz verloor zichzelf niet in wilde experimenten, in elk geval niet in zijn geestelijke muziek. Zijn werken hebben een solide, beproefde structuur, die inderdaad wat meer naar het verleden kijkt. Ortiz noemt Ockeghem en Josquin als zijn voorbeelden en hij had het niet erg op met ‘destabiliserende’ nieuwigheden. Dit verhitte debat getuigt in elk geval van de intensiteit van het Napolitaanse muziek leven, erfgenaam van de grote tra-dities uit de eeuw ervoor, en bevestigt dat de stad een van de belangrijkste muzikale centra van Europa was. Ortiz dirigeerde de kapel van de vice-ko-ning tot 15 juni 1570, toen hij werd vervan-gen door Francisco Martinez di Loscos uit Saragossa. Vanaf dat punt verliezen we elk spoor van Ortiz, we weten zelfs niet waar of wanneer hij is gestorven. Alleen zijn muziek en geschriften bestaan nog, en dat is waar we ons op richten.

Bron: Festival Oude Muziek

VESPER IN SURROUND SOUND

Concert informatie

Opnamedatum:
woensdag 28 augustus 2019

Componisten:
Ortiz, Diego

Uitvoerenden:
Cantar Lontano / Mencoboni, Marco

Tijdperken:
Oude muziek

Omroep:
AVROTROS

Locatie:
TivoliVredenburg

Dit concert is nog 73 dagen beschikbaar

Luister ook

Mijn favorieten