Meer NPO

60 jaar ZaterdagMatinee De meest memorabele concerten uit het omroeparchief

Meer informatie

Festival Oude Muziek: Anamorfosi

Zomeravondconcert, 4 september 2020

Een pelgrimstocht in Napels

Napels, 1640. Een pelgrim mengt zich onder een kleurrijke menigte die in een lange processie voortschuifelt. Vanuit de stoet klinken laudi: eenvoudige, vrome liederen waar de mensen met luide stem in meezingen. De processiegangers weten niet wie deze liederen heeft geschreven, hoewel de meeste componisten gewoon in de stad leven en werken. Namen als Stella, Trabaci of De Macque zijn minder beroemd dan de kerkelijke instituten waaraan ze verbonden zijn, zoals de Casa dell’Annunziata en de Congregazione dell’Oratorio.

Als de pelgrim even een kerk binnenstapt, gelooft hij zijn ogen en oren niet. De barokke versieringen zijn overweldigend, net als de muziek. Juist hier hoort hij geen devote hymnes, maar klanken van strijdgewoel en liefdesliederen. En toch zijn ook de namen van Christus en de Maagd nog als fluisteringen hoorbaar onder de zware gewelven.

Opera in de kerk

Hoe verbazingwekkend ook, deze praktijk was in seicento Italië heel gewoon. De muzikale taal van de opera was een taal van passie die meteen ook in de kerk werd gebruikt voor de drama’s van heiligen en zondaars. En soms betrad het spirituele de bühne, zoals in Marazzoli’s La vita humana, waar de passies van de ziel met elkaar strijden. Het Mensenleven, gesteund door Onschuld en Rede, wordt al snel gecompromitteerd door de verleidingen van Plezier. Onderweg van het wereldse naar het heilige vallen de stemmen soms samen.

Voor Pascha concelebranda recyclede Monteverdi het oorlogsgedruis uit Altri canti di Marte, een madrigaal uit zijn achtste boek. In de nieuwe versie staat de overwinning van Christus op de dood centraal. Zulke transformaties – hergebruik, contrafact – waren heel gewoon. Sì dolce è l’martire behoudt de wiegende tederheid van de liefde uit het oorspronkelijke Sì dolce è l’tormento.

Luigi Rossi, een illustere Napolitaan die de belangen van zijn thuisstad helemaal tot in Frankrijk behartigde, herschreef Un ferito cavaliero, een cantate op de heldendood van Gustav II, tot een passiescène met de titel Un alato messagier. De gevleugelde boodschapper brengt dit keer Maria’s tranen naar Golgotha. Boetedoening, onderdeel van elke pelgrimage, komt tot uiting in de parallelle akkoorden van de faux bourdon. Het ano-nieme Domine, ne in furore tuo bezweert de luisteraar met rauwe, lage akkoorden, waaruit hartverscheurend mooie melodieën oprijzen.

Het Miserere van Allegri

Met dezelfde bourdotechniek herstellen we de oorspronkelijke kracht van Allegri’s Miserere, op basis van de eerste handgeschreven partituren uit Rome. Dit meesterwerk wordt ontdaan van latere, romantische toevoegingen en verrijkt met improvisatie, waarbij een indrukwekkend chiaroscuro in ere wordt hersteld.

Beluister De Oude Muziek Podcast

Festival Oude Muziek: Anamorfosi

Concertinformatie

Opnamedatum:
vrijdag 30 augustus 2019

Componisten:
anoniem, Claudio Monteverdi, Luigi Rossi, Marco Marazzoli, Gregorio Allegri, Virgilio Albanese, Ambrosius Profe, Antonio Maria Abbatini

Uitvoerder :
Le Poème Harmonique

Dirigent :
Vincent Dumestre

Tijdperk:
Barok

Omroep:
AVROTROS

Locatie:
Jacobikerk, Utrecht

Luister ook

Mijn favorieten