STER Advertentie

Een midzomernacht, feeën in een fonkelend bos, betoverde liefde… Het klinkt allemaal als een droom. Aan het einde van de zestiende eeuw wist William Shakespeare deze droombeelden in woord te vangen in zijn toneelstuk A midsummer night’s dream (Een midzomernachtsdroom). Drie eeuwen later zette de jonge Felix Mendelssohn-Bartholdy woord om in muziek. Zijn A midsummer night’s dream, met de populaire Bruiloftsmars, is een waar zomers toonschilderij: met zijn beeldende muziek gidst hij ons door het verhaal van Shakespeare.

Wondercomponist
Mendelssohn was nog maar 17 jaar toen hij Shakespeares toneelstuk leerde kennen. Geïnspireerd componeerde hij een concertouverture voor orkest waarin de magische zomerdroom van de Engelse schrijver is verklankt. Er wordt zelfs gezegd dat Mendelssohn de eerste akkoorden opschreef nadat hij een avondbries had horen ruisen door de bomen in de tuin. Later, toen de componist 36 was, schreef hij nog meer muziek voor een specifieke productie van het toneelstuk. Deze latere muziek vormt samen met de concertouverture zijn beroemde A midsummer night’s dream. De vroege ouverture onderstreepte Mendelssohns reputatie als wonderkind. De bekende negentiende-eeuwse muziekcriticus George Grove beschreef het stuk als ‘het grootste wonder van vroegrijpheid dat de wereld ooit heeft gehoord.’ Mendelssohn schreef overigens nog meer wonderlijke werken, zoals zijn beroemde Vioolconcert en Vierde symfonie, de ‘Italiaanse.’

Tussen droom en werkelijkheid
Shakespeares komische toneelstuk speelt zich af in en om een fictief bos. Rond de bruiloft van Theseus en Hippolyta lopen verschillende verhaallijnen waarin de grens tussen droom en werkelijkheid vervaagt. Door toedoen van de ondeugende fee Puck raken vier geliefden verwikkeld in een klucht. Zodra de betoverde persoon wakker wordt en zijn ogen opent, raakt hij verliefd op de eerste die hij ziet, met alle verwarrende gevolgen van dien. In een andere verhaallijn willen zes amateuracteurs een toneelstuk opvoeren op de bruiloft van Theseus en Hippolyta, maar Puck verandert het hoofd van één acteur in dat van een ezel. Een van de betoverde geliefden ziet hem als eerste en wordt verliefd. Uiteindelijk maakt Puck zijn kwade daden ongedaan: de acteur krijgt zijn eigen hoofd terug en de geliefden worden na een slaap in een midzomernacht wakker in de veronderstelling dat alles maar een droom is geweest.


Een scène uit A midsummer night's dream geschilderd door Edwin Landseer in 1848-1851

Mendelssohns beeldende muziek
Al deze magische gebeurtenissen hebben een muzikale plaats in Mendelssohns A midsummer night’s dream. De mysterieuze en springerige strijkersnoten aan het begin van de ouverture roepen het beeld op van het magische bos vol met levendige feeën. Later wordt de muziek boers en klinken er plotseling grote toonsprongen: Mendelssohn geeft de acteur met het ezelhoofd een muzikale ‘i-a.’ Het bekendste deel uit A midsummer night’s dream, de Bruiloftsmars, heeft natuurlijk alles te maken met de bruiloft van Theseus en Hippolyta – en is trouwens regelmatig op bruiloften te horen. Het meest zomerse deel is misschien wel de Nocturne. De lyrische hoornsolo die het stuk opent verwijst naar de geliefden. En het is ook niet moeilijk om bij het horen van de warme strijkersmelodieën te denken aan de geliefden die in slaap worden gesust door de warme midzomernacht.

Shakespeare en muziek
Mendelssohn geeft Shakespeares teksten ook een plaats in zijn werk: in de zanggedeeltes gebruikt de componist onder andere de gedichten Ye spotted snakes en Over hill, over dale. Op dat laatste gedicht heeft de Britse componist Ralph Vaughan Williams in 1951 een koorwerk gecomponeerd. En aan het einde van de zeventiende eeuw baseerde zijn collega en landgenoot Henry Purcell zijn opera The Fairy-Queen op A midsummer night’s dream. Shakspeares zomerse droomtoneelstuk heeft duidelijk veel muzikale inspiratie opgeleverd.

Om deze video te tonen moet je toestemming geven voor social media cookies.

Over hill, over dale van Ralph Vaughan Williams

App de studio

Je moet minimaal 16 jaar zijn om deel te nemen aan deze dienst. Wil je meer informatie over hoe NPO omgaat met je gegevens, lees dan ons privacy statement