STER Advertentie

Titel: Doornroosje (in het Russisch Spiashchaja krasavitsa)
Componist: Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840-1893)
Libretto: Ivan Vsevolosjki, naar het sprookje De schone slaapster van Charles Perrault
Première: Januari 1890 in het Mariinskitheater te Sint-Petersburg

De schone slaapster
Kleurrijk, overvloedig, veeleisend – het klassiek ballet Doornroosje zit boordevol verbeelding en magie. Het verhaal van het meisje en het spinnenwiel werd eind 17e eeuw voor het eerst gepubliceerd in de sprookjes- en volksverhalenbundel Contes de ma mère l’oye van de Franse schrijver Charles Perrault. Talloze versies van De schone slaapster volgden, met Dornröschen van de gebroeders Grimm als de bekendste. Kort samengevat gaat het verhaal over de jonge Aurora, die bij haar geboorte wordt vervloekt door de jaloerse en slechte fee Carabosse. De vloek voorspelt dat Aurora op haar 16e haar vinger zal prikken en in een 100-jarige slaap valt, alleen te ontwaken door de kus van een prins. Zo geschiedt. Prins Désiré is de gelukkige prins – in een visioen wordt hij verliefd op de prinses en met behulp van een goede fee kust hij haar wakker.

De Vijfde vs. De Slaapster
1888. Ivan Vsevolosjki, directeur van het Mariinskiballet in St. Petersburg, had Dornröschen gelezen en zag in het verhaal potentie voor een klassiek ballet. Hij schreef het libretto en stuurde een brief naar de belangrijkste componist van die tijd: Tsjaikovski, die net terugkwam van een internationale tournee als dirigent. Eigenlijk had Tsjaikovski het te druk met zijn ‘Vijfde symfonie’, maar hij kon het sprookje niet weerstaan: “Ik heb het scenario bekeken en laat u onmiddellijk weten dat ik het prachtig vind, meer dan ik kan zeggen. Het past me volmaakt en ik wil er dolgraag muziek bij schrijven.”

Balletles
Ondanks zijn directe toezegging had Tsjaikovski een paar strenge eisen. Zijn vorige ballet, Het Zwanenmeer, was niet zo’n groot succes geweest en volgens de componist lag dat aan zijn gebrek aan kennis van balletconventies. Hij zette choreograaf Marius Petipa aan het werk. Petipa schreef een gedetailleerd schema van alle handelingen in de dansen en de muziek die hij erbij verlangde – de opkomst van Aurora moest abrupt en koket (in een 3/4e maat) en het tikken van de breinaalden moest in 2/4e maat.

Poëtisch en dankbaar
Tsjaikovski ging aan de slag en voltooide het werk tijdens zijn tweede internationale tournee in 1889. Aan zijn vriendin Nadezhda von Meck schreef hij: “Beste vriendin, ik geloof dat het één van mijn beste werken is. Het gegeven is zo poëtisch, zo dankbaar voor een muzikale vorm dat ik daaraan heb gewerkt met alle enthousiasme en goede bedoelingen waarop de waarde van het componeren is gebaseerd”.

“Heel aardig”
De première, uitgevoerd door het Mariinskiballet, was groots. Tsaar Alexander III nam zijn gehele hofhouding mee naar de generale repetitie en beoordeelde het ballet met de opmerking: “Heel aardig.” De koelte van de tsaar schrok het grote publiek niet af. Het werk groeide snel in populariteit en Doornroosje veroverde een vaste plaats in het Russische dansrepertoire.


De originele cast in de kostuums voor het eerste bedrijf.


Carlotta Brianza en Pavel Gerdt als Aurora en Désiré in het derde bedrijf (1890).

Benieuwd geworden naar de muziek?
Luister hier naar delen uit Tsjaikovki's 'Doornroosje', uitgevoerd door het Noord Nederlands Orkest o.l.v. Christian Baldini en met vertelster Georgina Verbaan.