In het licht van 75 jaar bevrijding

De Amerikaanse dirigente Marin Alsop leidt het concert dat wordt gehouden voorafgaand aan de World Economic Forum, dat plaatsvindt tussen 21 en 24 januari in het Zwitserse Davos. Het World Economic Forum is de jaarlijkse bijeenkomst van belangrijkste regeringsleiders en topmanagers. Vorig jaar trok de Nederlandse journalist Rutger Bregman in Davos nog de aandacht naar zich toe met zijn speech over rijken en belasting. 

Dit jaar begint het forum met een ode aan de kunst én een ode aan Beethoven, het is natuurlijk Beethoven jaar. Marin Alsop dirigeert het European Union Youth Orchestra en het Brazil’s São Paulo Symphony Choir in het Scherzo en de Finale van Beethovens 9e Symphony. Het bekende ‘Ode an die Freude’ wordt dit keer in een Braziliaans-Portuguese vertaling gezongen.

De Joodse pianist Igor Levit (32) wordt door het Internationaal Auschwitz Comité geëerd met het Geschenk van Herinnering. De Russisch-Duitse pianist spreekt zich regelmatig uit tegen antisemitisme en racisme. Ook spreekt hij over de angst die hij heeft gevoeld sinds hij zélf met de dood werd bedreigd.

Het Auschwitz Comité prijst de moed van Levit die zich door deze bedreigingen niet wil laten intimideren. "Als persoon, kunstenaar en Europeaan, verdedigt hij daarmee de waarden van de democratie."

De pianist ontvangt zondag in Berlijn het Geschenk van Herinnering in de vorm van de letter B. Die letter verwijst naar de inscriptie Arbeit macht frei. Meerdere concentratiekampen hadden diezelfde tekst bij de ingang, maar het smeedwerk van Auschwitz dat in 1941 door Poolse gevangenen is gemaakt is uniek, omdat de letter ‘B’ in Arbeit ondersteboven staat. Dat was mogelijk een protest van de makers.

Op 27 januari aanstaande is het 75 jaar geleden dat het vernietigingskamp Auschwitz door troepen van het Rode Leger werd bevrijd. Te laat voor zeker 1.1 miljoen mensen die daar de dood vonden.

 

Lekker geheimzinnig huiveren, zonder al te veel na te denken.

Op 8 december 2019 ging de opera Orlando van de Oostenrijkse Olga Neuwirth in première. De voorstelling trok extra aandacht, omdat de Weense Staatsopera hiermee voor het eerst in haar geschiedenis een stuk van een vrouwelijke componist programmeerde. 

Nu is Orlando weer in het nieuws. Neuwirth moet haar opera namelijk aanpassen. Ze heeft daarin een lied gebruikt van de - in 2017 overleden - componist Martin Gotthard Schneider. En de rechthebbenden zijn daar niet blij mee. Het gaat om het kerklied “Dank u voor deze nieuwe morgen”, klinkend aan het eind van het eerste deel. Volgens de eisers gaat de opera op dat moment over onverdraagzaamheid in de samenleving en over kindermisbruik. Dat past absoluut niet bij de intenties van de componist.

Het bedrijf dat de rechten van Orlando beheert, heeft besloten het lied uit de opnamen van de opera te laten verwijderen. 

De hele opera is op 14 december op NPO Radio 4 te horen geweest en de uitzending is hier terug te luisteren. Het betreffende lied is in de uitzending te horen vanaf ongeveer 1 uur en 50 minuten. 

MEER INFORMATIE (Duitstalig)

foto: Harald Hoffmann

 

Ontdek meer over de hit van Richard Strauss

Beluister haar interpretatie van Ode an die Freude.

Luister naar je favoriete soundtracks

Ook de instrumenten zijn van ijs gemaakt

Het Radio Filharmonisch Orkest (RFO) heeft gisteravond de gemeentespeld van Hilversum ontvangen. Burgemeester Pieter Broertjes deelde de speld uit na afloop van het Nieuwjaarsconcert in de Vituskerk in Hilversum. Over het orkest zei de burgemeester bij de uitreiking: “Het Radio Filharmonisch Orkest kan worden aangemerkt als een zeer goede ambassadeur van Hilversum. Het orkest zet Hilversum op een zeer bijzondere- en muzikale wijze op de kaart. Wij zijn trots op ons Hilversumse orkest en hopen dat wij ook het 100-jarige jubileum in Hilversum mogen vieren”, aldus de burgemeester.

Het orkest viert dit jaar z’n 75-jarig bestaan. Het eerste concert vond plaats op 7 oktober 1945.

Foto: Hans van der Woerd

De klassieke-muziek-website Bachtrack publiceert elk jaar lijstjes. Van meest uitgevoerde componisten, en musici met de drukste agenda tot de vaakst bezochte operahuizen. Gisteren kwamen de nieuwe cijfers.

Ik pik er wat opvallende zaken uit.

Het meeste uitgevoerde werk vorig jaar was Beethovens 3e Symfonie, de ‘Eroica’
De drukst bezette dirigent was, evenals in 2018, de Let Andris Nelsons. En hij de houdt de vaart er meteen in, want op de eerste dag van het nieuwe jaar leidde hij het Nieuwjaarsconcert in Wenen.

Verder signaleert Bachtrack een gunstige ontwikkeling voor vrouwelijke dirigenten. In 2013 stond er nog maar 1 dirigent in de top 100, nu zijn dat er 8. Met een 66e plek voor Karina Canellakis, de (onze) nieuwe chef van het Radio Filharmonisch Orkest.

In de categorie violisten was het de Griek Leonidas Kavakos die de meeste concerten gaf. En bij pianisten was dat Yuja Wang.

Voor een overzicht van alle cijfers kijk op onze site.

Van 9 tot 30 januari kun je gratis de tentoonstelling Componisten in oorlogstijd: een vergeten geschiedenis komt tot leven bezoeken in het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum.

Tot aan de Tweede Wereldoorlog kende de Nederlandse muziekwereld veel succesvolle musici en componisten van Joodse komaf. In het Concertgebouw werd muziek van onder andere Leo Smit en Henriëtte Bosmans gespeeld en ook op de radio was veel klassieke muziek te horen van Nederlandse componisten.

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak kwam er abrupt een einde aan de glansrijke carrières van veel componisten. De Joodse Dolf Karelsen componeerde in 1941 nog de Victory Marcheen stuk wat werd geschreven voor de bevrijding. Hij heeft zijn stuk echter niet meer kunnen uitvoeren na de oorlog. Hij en veel andere lotgenoten zijn namelijk door Nazi-Duitsland vermoord in vernietigingskampen. Door de oorlog is de muziek van deze componisten in de vergetelheid geraakt. 

In de tentoonstelling staan de verhalen centraal van componisten en musici die een veelbelovende of glansrijke carrière genoten. Bekijk brieven, foto's en manuscripten en luister naar prachtige composities. 

Bezoek de website van het MCO voor meer informatie over de tentoonstelling: website MCO

zaterdag 11 januari 2020 - Het programmaboekje kunt u hier alvast lezen.

L’Orfeo: de eerste opera van Monteverdi

Cappella Mediterranea
Choeur de Chambre de Namur
Leonardo García Alarcón, dirigent

Orfeo: Valerio Contaldo, tenor
Euridice, Proserpina, La Musica: Mariana Flores, sopraan
La Messagiera: Giuseppina Bridelli, mezzosopraan
Caronte: Salvo Vitale, bas
Pluto: Alejandro Meerapfel, bariton
Apollo, Speranza, Pastore 3, Spirito 1: Alessandro Giangrande, countertenor
Pastore 2: Carlo Vistoli, countertenor
Pastore 1, Spirito 3: Nicholas Scott, tenor
Pastore 4: Matteo Bellotto, bas
Sprito 2: Sprito 2: Philippe Favette, bas-bariton

Monteverdi L’Orfeo

Paul ontvangt acteur Gijs Scholten van Aschat, organist en dirigent Krijn Koetsveld & Le Nuove Musiche, pianist Florian Noack en het Belinfante Quartet.

In Pauls Jonge Helden horen we het Belinfante Quartet. Het jeugdige strijkkwartet heeft zich vernoemd naar de Nederlands/Amerikaanse dirigent Frieda Belinfante, een van de eerste vrouwelijke dirigenten van de 20ste eeuw. Het kwartet speelt muziek van Henriëtte Bosmans, met wie Frieda Belinfante in de jaren twintig een relatie heeft gehad.

Acteur Gijs Scholten van Aschat is een fervent muziekliefhebber, onder meer van klassieke muziek en dan met name die van Bach. Muziek loopt ook als een rode draad door zijn carrière. In Podium Witteman legt hij uit hoe de klaviermuziek van Bach hem inspireert en tot rust weet te brengen. De Belgische pianist Florian Noack speelt voor hem de prelude uit de Tweede Engelse Suite.

Organist en dirigent Krijn Koetsveld is specialist in oude muziek. In opdracht van het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds (NMF) is er voor hem een mobiel orgel uit de tijd van Monteverdi nagebouwd! Een uniek instrument waarvan er in de hele wereld maar één te vinden is. Krijn laat ons de mogelijkheden van het instrument horen en begeleidt de zangers van Le Nuove Musiche in een madrigaal van Claudio Monteverdi.

Kijk de uitzending van zondag 12 januari terug

{npovideo "VPWON_1309523"}

Goed nieuws voor wie een concert wil bezoeken in de Elbphilharmonie in Hamburg – en dat zijn er velen, ook in Nederland. Het is weer mogelijk om op korte termijn aan kaarten te komen, het gebeurt zelfs dat op de dag zelf nog plaatsen in de zaal beschikbaar zijn. De situatie is na 3 jaar enigszins genormaliseerd, aldus de intendant van de Elbphilharmonie in zijn nieuwjaarsboodschap.

Meteen nadat het spectaculaire gebouw aan de Elbe geopend werd – in 2017 - ontstond er een ware run op de kaarten. Heel lang van te voren waren concerten al uitverkocht, mede omdat internationale reisorganisaties grote bestellingen plaatsten. Wat al snel tot veel gemor leidde, bij zowel de musici als echte muziekliefhebbers. Zij werden gehinderd door toeristen die vooral voor de architectuur van de zaal kwamen en vaak na enkele stukken alweer opstapten.

Inmiddels hebben vrijwel alle grote internationale solisten, ensembles en orkesten al in de grote zaal gestaan. Af en toe was er kritiek te horen op de akoestiek, onder meer van de beroemde tenor Jonas Kaufman. Die krijgt een veeg uit de pan van de intendant van Elbphilharmonie: ‘Als er bij 1200 concerten één keer iets misgaat, dan ligt het waarschijnlijk aan de uitvoerenden. Als een musicus zich goed op de zaal instelt, zijn er geen problemen.’

Het Matangi Kwartet bestaat 20 jaar. Het jubileum wordt gevierd met een opname van Canto Ostinato voor strijkers - Strings Attached. De bewerking is van Marijn van Prooijen. Voor mij een mooie gelegenheid om de cd als Hollandsche Nieuwe! te presenteren, een soort feuilleton, iedere avond een etappe, verslag van de reis die deze muziek is. En tegelijk een spiegel van de avontuurlijke weg die het ensemble aflegt. 

Overigens wordt de cd op zondagmiddag 19 januari in Korzo/Den Haag gepresenteerd:

https://korzo.nl/nl/agenda/canto-ostinato-strings-attached/

 

Ik heb elk van de vier leden twee vragen voorgelegd: Wat betekent Matangi voor jou? En wat betekent Canto Ostinato voor je? Vanavond het antwoord van de Primarius: Maria-Paula Majoor.

https://www.nporadio4.nl/fragmenten/audio/373706-hollandsche-nieuwe-canto-ostinato-door-matangi-kwartet-1

Dit is de tweede aflevering, met cellist Arno van der Vuurst:

https://www.nporadio4.nl/fragmenten/audio/373793-hollandsche-nieuwe-canto-ostinato-door-matangi-kwartet-2

In de derde aflevering komt 2e violist Daniël Torrico aan het woord:

https://www.nporadio4.nl/fragmenten/audio/373899-hollandsche-nieuwe-canto-ostinato-door-het-matangi-kwartet-3

 

Dit is de componiste achter de muziek van Joker en Chernobyl

Ze is pas 14 jaar oud

Het internationale Chopin Pianoconcours in Warschau, dat start op 2 oktober, heeft nu al een recordaantal deelnemers opgeleverd. Meer dan 500 pianisten uit 53 landen hebben zich opgegeven. Volgens de organisatie is dat het hoogst aantal in het 100-jarige bestaan van het concours, met meest bekende winnaars Martha Argerich (1965) en Krystian Zimerman (1975).

De meeste kandidaten komen uit China (100), gevolgd door Japan (90) en Polen (60). De deelnemers in de leeftijd tussen 16 en 30 jaar komen van over de hele wereld.
In maart zal een eerste selectie van 160 pianisten worden gemaakt. Zij mogen meedoen aan de voorrondes half april. Uiteindelijk stromen 8 deelnemers door naar het concours, dat in oktober in Warschau plaatsvindt. Het concours vindt elke vijf jaar plaats. In 2015 won de Zuid-Koreaanse pianist Seong-Jin Cho. Of er Nederlandse pianisten meedoen is ons niet bekend.

Leo Smit, Henriette Bosmans, Frieda Belinfante, Mischa Hillesum en Sem Dresden: het zijn slechts enkele van de Nederlandse componisten en musici die werden vervolgd in de Tweede Wereldoorlog. Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert deze musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert.

Dat gebeurt in de serie ‘Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog’. Daarin brengt Margriet Vroomans vanaf woensdag 8 januari de musici en hun werk opnieuw tot leven. De radioserie komt tot stand in nauwe samenwerking met de Leo Smit Stichting, die kennis verzamelt en verspreidt over componisten die in de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Veel van de vervolgde componisten en musici waren Joods en mochten daarom hun beroep niet uitoefenen. Anderen verzetten zich tegen de Duitse bezetter of weigerden lid te worden van de Kultuurkamer, waarbij alle kunstenaars en artiesten zich verplicht moesten aansluiten. Ze moesten daarom zwijgen, onderduiken of werden zelfs weggevoerd. Sommigen zijn in concentratiekampen vermoord, anderen overleefden ternauwernood de oorlog.

Onder de moeilijkste omstandigheden bleven ze componeren en musiceren. Voor veel gevangenen was muziek een belangrijke voorwaarde om te overleven. Maar na 1945 raakte deze muziek in de vergetelheid. Na de oorlog werd hun werk soms wel teruggevonden in oude koffers op zolders, maar decennia lang niet uitgevoerd. Met het project ‘Muziek tot leven’ wil De Ochtend van 4 de luisteraars laten kennismaken met deze musici en hun werk. Dat gebeurt in zeventien radioportretten, aan de hand van levensbeschrijvingen, fragmenten uit dagboeken en briefwisselingen. Ook put Margriet Vroomans uit interviews en archiefmateriaal.

In de serie klinkt natuurlijk ook veel muziek van vervolgde componisten, die de laatste jaren opnieuw werd uitgevoerd of is opgenomen. Zo spelen de bekende pianobroers Arthur en Lucas Jussen regelmatig de muziek van componist Leo Smit, die in Sobibor werd vermoord.

Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog. Iedere woensdag van 8 januari tot 5 mei, om 8.45, NPO Radio 4, in De Ochtend van 4 met Margriet Vroomans.

Beluister de podcast

Leo Smit, Marius Vlothuis, Frieda Belinfante, Mischa Hillesum en Sem Dresden: het zijn slechts enkele van de Nederlandse componisten en musici die werden vervolgd in de Tweede Wereldoorlog. Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert deze musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert.

Dat gebeurt in de serie ‘Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog’. Daarin brengt Margriet Vroomans vanaf woensdag 8 januari de musici en hun werk opnieuw tot leven. De radioserie komt tot stand in nauwe samenwerking met de Leo Smit Stichting, die kennis verzamelt en verspreidt over componisten die in de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Veel van de vervolgde componisten en musici waren Joods en mochten daarom hun beroep niet uitoefenen. Anderen verzetten zich tegen de Duitse bezetter of weigerden lid te worden van de Kultuurkamer, waarbij alle kunstenaars en artiesten zich verplicht moesten aansluiten. Ze moesten daarom zwijgen, onderduiken of werden zelfs weggevoerd. Sommigen zijn in concentratiekampen vermoord, anderen overleefden ternauwernood de oorlog.

Onder de moeilijkste omstandigheden bleven ze componeren en musiceren. Voor veel gevangenen was muziek een belangrijke voorwaarde om te overleven. Maar na 1945 raakte deze muziek in de vergetelheid. Na de oorlog werd hun werk soms wel teruggevonden in oude koffers op zolders, maar decennia lang niet uitgevoerd. Met het project ‘Muziek tot leven’ wil De Ochtend van 4 de luisteraars laten kennismaken met deze musici en hun werk. Dat gebeurt in zeventien radioportretten, aan de hand van levensbeschrijvingen, fragmenten uit dagboeken en briefwisselingen. Ook put Margriet Vroomans uit interviews en archiefmateriaal.

In de serie klinkt natuurlijk ook veel muziek van vervolgde componisten, die de laatste jaren opnieuw werd uitgevoerd of is opgenomen. Zo spelen de bekende pianobroers Arthur en Lucas Jussen regelmatig de muziek van componist Leo Smit, die in Sobibor werd vermoord.

Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog. Iedere woensdag van 8 januari tot 5 mei, om 8.45, NPO Radio 4, in De Ochtend van 4 met Margriet Vroomans.
Ook wekelijks als podcast te beluisteren.

Bron: Ochtend van 4

Carmen gaat aan de slag met maskers.

'Klassieke Mysteries' is terug! In het tweede seizoen van de podcastserie van NPO Radio 4 en AVROTROS duiken Rebecca van der Weijde en Ab Nieuwdorp in drie gloednieuwe geheimzinnige verhalen. Waar ligt het hart van Chopin? Is Liszt tot twee keer toe vermoord? En… sloot Paganini een deal met de duivel? 

'Klassieke Mysteries' is te beluisteren via NPO Radio 4, iTunes, Spotify of de RSS-feed. Aflevering 2 komt online op maandag 20 januari en aflevering 3 op maandag 3 februari 2020.

De eerste solo vrouw die deze prijs wint

Bekijk de antwoorden.

In het toekomstige concertgebouw in München wordt mogelijk een zaal vernoemd naar de vorige maand overleden dirigent Mariss Jansons. Dat meldt het ANP. De geliefde Letse dirigent was ook tien jaar chef van het Concertgebouworkest in Amsterdam.

De Duitse kunstminister meldde aan het Duitse persbureau DPA dat de vernoeming wel in de lijn der verwachtingen zou liggen, gezien de grote staat van dienst van de maestro die eveneens jarenlang het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks leidde. Dit orkest moet in het nieuwe gebouw onderdak gaan krijgen. Het nieuwe Konzerthaus zou Jansons dan ook na aan het hart hebben gelegen.

Op 15 januari speelt het Symphonieorchester onder leiding van Zubin Mehta een herdenkingsconcert voor Janssons, die een dag daarvoor 77 jaar zou zijn geworden. Het komt live op een Duitse radio- en televisiezender en zal ook via internet te volgen zal zijn. De netto-opbrengst van de kaartverkoop voor het reeds uitverkochte concert met muziek van Gustav Mahler is voor het nieuwe gebouw.

 

De Opera in Bonn opent dit Beethovenjaar met een politiek statement. Op Nieuwjaarsdag ging Beethovens opera Fidelio in première met een opzienbarende enscenering van de Duitse regisseur Volker Lösch. Hij plaatste het verhaal van hoofdpersoon Leonore, die op zoek is naar haar man, in een Turkse staatsgevangenis. En er was meer: president Recip Erdogan als sultan, beelden van Turkse tanks met opschrift: ‘Made in Germany’, foto’s van politieke gevangenen, veel gesproken woord met teksten van slachtoffers, en bij het slotkoor hield de cast posters omhoog in een pleidooi voor vrijlating van gevangenen. 

Beethovens enige opera Fidelio wordt trouwens vaak gezien als een pleidooi voor vrijheid van meningsuiting en een aanklacht tegen onderdrukking.
In dit geval lijkt de regisseur aan subtiliteit geen boodschap te hebben:
 “Voor ons betekent het een standpunt innemen, opkomen voor onze waarden en ervoor vechten als dat nodig is. We moeten allemaal politiek betrokken zijn als we de wereld niet willen overdragen aan de tegenstanders van vrijheid”, aldus regisseur Volker Lösch.

Foto: Theater Bonn

Uiterst effectief illustreert Bach de eenzaamheid met een uitgebeende bezetting.

De favoriete klassieke muziek van Andreas Scholl

De Nederlandse violist, dirigent en pedagoog Jaap Schröder is op nieuwjaarsdag overleden. Dat meldt zijn familie. Hij was de dag ervoor net 94 geworden. Schröder was een voorvechter van de historische uitvoeringspraktijk en promotor van de barokviool.

Schröder studeerde in Amsterdam en Parijs en werd vervolgens concertmeester van het Radio Kamer Orkest en lid van het Nederlands Strijkkwartet. In 1975 richtte hij het Esterházy kwartet op dat speelde op historische instrumenten en dat zes jaar lang actief was. Ook nam hij alle solo-sonates en partita’s van Johann Sebastian Bach op, spelend op barokviool.

Gastdirigent was hij onder meer bij het Smithsonian Chamber Orchestra in Washington. En hij gaf veel les, vooral aan muziekopleidingen in de Verenigde Staten en Canada.

 

Wat zijn de mooiste, indrukwekkendste en meest ontroerende albums van de afgelopen 10 jaar? Hans Haffmans heeft zijn ultieme keuze gemaakt! In De 10 van de jaren 10 deelt hij die keuze graag met je tijdens de laatste weken van dit jaar én dit decennium.

Beluister de spotify-afspeellijst van de top 10: 

1. Pierre Boulez - Complete Works 

Boulez is een icoon van de 20e eeuw. Op het oog complex, maar klinkend sensueel - Deutsche Grammophon

{uploadvideo video="nporadio4video_5e00de27155e9" caption="Boulez - Complete Works" still="" }

2. Arcadi Volodos speelt pianowerken van Federico Mompou 

Volgens Hans Haffmans is dit dé piano-cd van de afgelopen tien jaar, opgenomen door de Russische meesterpianist Arcadi Volodos - Sony

{uploadvideo video="nporadio4video_5e02083977da4" caption="Arcadi Volodos - Federico Mompou piano solo" still="" }

3. Rheinmädchen – liederen voor vrouwenkoor van Schubert, Schumann, Brahms en Wagner

Door Pygmalion olv Raphaël Pichon – Harmonia Mundi

'Als de hemel zou bestaan, is Pygmalion het huiskoor van de hemel.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e0482937e9ec" caption="Reinmädchen" still="" }

4. A Fancy, Fantasy on English Airs & Tunes

Muziek uit de (Engelse) Restauratieperiode van onder anderen Henry Purcell, Matthew Locke en John Blow - Rachel Redmond (sopraan), Le Caravansérail o.l.v. Bertrand Cuiller (klavecimbel) - Harmonia Mundi 

'Ze voeren oude muziek niet uit op de manier die je vaak tegenkomt, hun spel is als een warm bad, ze spelen dansant en ritmisch heerlijk.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e0483a04a1ec" caption="A Fancy, Fantasy on English Airs & Tunes" still="" }

5. Let me tell youHans Abrahamsen 

Barbara Hannigan (sopraan), Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks o.l.v. Andris Nelsons - Winter & Winter

'Een nieuw meesterwerk dat over 100 jaar nog gaat.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e05e4fc4d19a" caption="Let me tell you" still="" }

6. Beethoven, the complete string quartets

Belcea Quartet - Alpha

'De mooiste Beethoven-set van de afgelopen tien jaar en hij gaat zeker nog tien jaar mee.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e048c7a9b066" caption="Beethoven - Complete string quartets" still="" }

7. Written on Skin (DVD) - George Benjamin 

Barbara Hannigan, Christopher Purves, Bejun Mehta, Victoria Simmonds, Allan Clayton, Orchestra of the Royal Opera House, Royal Opera Chorus olv George Benjamin- Opus Arte

'Misschien wel de belangrijkste opera van de afgelopen 20 jaar.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e05e28645166" caption="Written on skin" still="" }

8 Quatuor pour la fin du temps - Olivier Messiaen 

Martin Fröst (klarinet), Lucas Debargue (piano), Janine Jansen (viool), Torlief Thedeen (cello) -Sony

'Vier topsolisten hebben elkaar hier gevonden.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e05e2b8989b4" caption="Quatuor pour la fin du temps " still="" }

Ernste GesängeHanns Eisler

Matthias Goerne, Thomas Larcher (piano), Ensemble Resonanz - Harmonia Mundi

'Matthias Goerne zingt deze Ernste Gesänge alsof Eisler ze speciaal voor hem geschreven heeft.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e05e3735f54b" caption="Ernste Gesänge" still="" }

10. Sibelius/Tsjaikovsky - Lisa Batiashvili 

Vioolconcerten van Jean Sibelius en Peter Tsjaikovsky door Lisa Batiashvili en de Staatskapelle Berlin olv Daniel Barenboim - Deutsche Grammophon

'Sinds de oude meesters heb ik deze concerten niet meer zo mooi gehoord als door Lisa Batiashvili.'

{uploadvideo video="nporadio4video_5e05e340f3821" caption="Sibelius/Tsjaikovsky " still="" }

De Britse cellist Sheku Kanneh-Mason (20) heeft van het Britse koningshuis een onderscheiding gekregen: hij is lid ('member') geworden van de Most Excellent Order of the British Empire, de Orde van het Britse rijk. Hij krijgt de onderscheiding vanwege zijn inzet voor het muziekleven in Engeland.

Kanneh-Mason ondersteunt onder meer organisaties die meer kinderen de kans willen geven muziek te maken. Het is opvallend dat hij deze erkenning al op zo’n jonge leeftijd krijgt.

De jonge cellist is bezig met een snelle opmars. In 2016 won hij de BBC Young Musician of the Year - award. Maar pas echt bekend werd hij na zijn optreden bij het huwelijk van Prins Harry en Meghan Markle, in 2018. Rond 10 januari 2020 komt een nieuwe cd uit waarop hij soleert in het Celloconcert van Edward Elgar, met een toporkest: het London Symphony Orchestra onder leiding van Sir Simon Rattle. En intussen zit Sheku nog gewoon op het conservatorium…

 

Eén of meer onbekende daders hebben tijdens oudjaarsnacht 2019 25 ramen van de Thomaskerk en het naastgelegen Thomashuis in de Duitse stad Leipzig kapot gegooid. Dat melden Duitse en Nederlandse nieuwsmedia. Het is de kerk waar Johann Sebastian Bach kantor was. Hij ligt er ook begraven. Er sneuvelden onder meer glas-in-lood-ramen uit de 19e en 20ste eeuw. Er zijn geen gewonden gevallen. Op dat moment was er niemand in de gebouwen aanwezig.

De hoogte van de schade is nog onbekend en er zijn nog geen arrestaties verricht.

 

 

 

 

 

 

Ontdek het hier!

Net als voorgaande jaren bracht het Nederlands Blazers Ensemble het Nieuwjaarsconcert vanuit het Concertgebouw in Amsterdam. Het thema van deze editie was Roll over Beethoven

{npovideo "BV_101396205"}

Beluister en bekijk het Internationaal Kamermuziekfestival 2019 op NPO Radio 4

In het laatste deel van het muzieknieuws-jaaroverzicht: muziek en duurzaamheid, de toenemende belangstelling voor klassieke muziek, politiek engagement van musici dat kan leiden tot doodsbedreigingen, en het overlijden van drie prominente musici.

Duurzaamheid

2019 was het jaar waarin het klimaat een belangrijk onderwerp werd in de klassieke muziek. Al die internationale tournees en energie-slurpende concertzalen… kan dat nog wel? Het Bach-festival Leipzig kondigde aan een bos te gaan planten en op 5 september ging in ons land de Theaterdakenrevolutie van start. Er moeten zonnepanelen op de daken van zalen, vinden de initiatiefnemers.

Engagement

Veel musici toonden zich maatschappelijk betrokken. De Academy of St. Martin in the Fields maakte op 12 april urenlang muziek met mensen die dakloos zijn of zijn geweest. Topvioliste Anne-Sophie Mutter zamelde met twee concerten geld in voor kinderen in Jemen, het land waar sinds 2015 een burgeroorlog woedt en dat is uitgegroeid tot het grootste humanitaire crisisgebied ter wereld. Cellist Yo-Yo Ma gaf in oktober een concert in de gede-militariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea. De Chinees-Amerikaanse cellist voerde samen met een ensemble traditionele Koreaanse muziek uit. Yo-Yo Ma deed ook een oproep tot vrede. Hij benadrukte het belang van samenwerking en zei dat muren geen bruggen kunnen slaan tussen mensen, cultuur wel. 

Yo-Yo Ma in Korea:

{video "https://www.youtube.com/watch?v=2xjJWQZt1Bg"}

Doodsbedreiging voor pianist Igor Levit

Een man die zich afgelopen jaar een aantal maken nadrukkelijk uitsprak tegen rechtsextremisme, antisemitisme, islamofobie en antifeminisme, is pianist Igor Levit. Hij droeg een prestigieuze onderscheiding op aan de slachtoffers van de terreuraanslag in oktober in de Duitse stad Halle. Daarbij werden twee mensen gedood. Onlangs maakte hij bekend dat hij in november met de dood werd bedreigd in een antisemitisch getoonzette dreigbrief. Er zou een moordaanslag op hem worden uitgevoerd in een Zuidduitse stad. Levit schakelde de politie in en onder strenge veiligheidsmaatregelen vond het concert doorgang.

Jessye Norman

Operazangeres Jessye Norman overleed op maandag 30 september op 74-jarige leeftijd. Zij verwierf wereldfaam met haar vertolkingen van het klassieke liedrepertoire en operarollen. Haar stem was omvangrijk en uniek: lyrisch en dramatisch met een enorm bereik. Ze kon stralend hoog zingen, maar ook heel laag. De New York Times schreef ooit: “een groot landhuis van geluid”.

Theo Verbey

Op 13 oktober overleed componist Theo Verbey op 60-jarige leeftijd. Een paar dagen voor zijn dood ging zijn grote orkestwerk After the Great War in première bij het Residentieorkest. Al tijdens zijn studie kreeg hij erkenning voor zijn orkestratie van de Pianosonate van Alban Berg, die meteen werd uitgevoerd door het Concertgebouworkest en later wereldwijd op de lessenaars van orkesten kwam te staan. Verbey maakte naam uiterst welluidende, virtuoze muziek, die werd  uitgevoerd door alle Nederlandse en vele buitenlandse orkesten en ensembles.

Mariss Jansons

Nog vers in het geheugen ligt de dood van dirigent Mariss Jansons, een maand geleden. Hij had al langere tijd problemen met zijn gezondheid en moest steeds vaker concerten afzeggen. Jansons wordt beschouwd als één van de belangrijke dirigenten van zijn generatie. In 1988 was hij voor het eerst te gast bij het Concertgebouworkest en van 2004-2015 was hij er chef-dirigent. Dat was een succesvolle periode voor het orkest. Het werd in 2008 door een internationaal panel van journalisten uitgeroepen tot het beste orkest van de wereld.

Harry Kupfer is op 84-jarige leeftijd in Berlijn gestorven. Hij was een van de grote operaregisseurs van na de oorlog. Kupfer was 21 jaar lang vaste regisseur van de Komische Oper in Berlijn. In die stad realiseerde hij ook een van de mijlpalen in zijn meer dan 200 ensceneringen tellende oeuvre: de regie van de tien belangrijkste opera’s van Richard Wagner, met als partner dirigent Daniel Barenboim. Hij vierde daarnaast vele triomfen bij de Wagner-Festspiele in Bayreuth. Kupfer had een duidelijk credo: hij wilde op de bühne mensen met hun conflicten, problemen en tegenstrijdigheden laten zien.

In Nederland heeft Kupfer talloze ensceneringen gemaakt bij De Nationale Opera. In 1977 voor het eerst, met Elektra van Richard Strauss. Volgens velen een verpletterend intense produkcie. Kasper Jansen stelde later in de NRC dat Kupfer bij het veelal verbijsterde publiek in ons land de basis legde voor een geheel nieuwe manier om naar opera te kijken. ‘De sterk dramaturgisch en maatschappelijk gemotiveerde aanpak van de (toen nog Oostduitse) Kupfer werd daarna in Nederland een begrip met geruchtmakende, soms omstreden, maar altijd uiterst doorwrochte voorstellingen van onder meer Fidelio, Boris Godoenov, La Damnation de Faust en Salome.’ Aldus Kasper Jansen.

In 2011 regisseur Kupfer Janáček’s Katja Kabanova bij Opera Zuid. Artistiek directeur Miranda van Kralingen – die Kupfer voor zijn producties geregeld naar Berlijn had gehaald toen zij nog actief was als sopraan – had hem naar Maastricht weten te halen.

Foto: Salome bij De Nationale Opera, in de regie van Harry Kupfer (seizoen 1987-'88)

In deel 3 van het muzieknieuws jaaroverzicht blikken we terug op de musici die in 2019 zijn overleden, kijken we naar de ontwikkeling van verschillende #metoo-affaires in de klassieke muziekwereld en lichten we een aantal van de artiesten uit die dit jaar in de prijzen vielen. 

Overleden
Een jaaroverzicht zou niet compleet zijn zonder aandacht voor overleden musici. Vandaag en morgen noemen we de belangrijkste namen. 

Hans Kox (1930 - 2019)
Op maandag 25 februari overleed componist Hans Kox. Hij schreef meer dan 200 composities, waaronder zes symfonieën en drie opera’s. Zijn vooral tonale stijl leverde hem de kritiek op ouderwets te zijn, onder meer in felle recensies van zijn eerste opera, Dorian Gray, in 1974. Dat raakte hem zo dat hij zich terugtrok als kersverse artistiek leider van het Concertgebouworkest. Ook in zijn verdere loopbaan zocht hij nauwelijks de openbaarheid. Kox werd 88 jaar.

Luister: Willem Jeths vertelt over de Dorian Gray Suite (1979) van Hans Kox
{audiofragment audio="347203" caption="Willem Jeths over de Dorian Gray Suite (1979) van Hans Kox" }

Hans Kox Overleden 

André Previn (1929 - 2019)
Een paar dagen later, op 28 februari, overleed dirigent, pianist en componist André Previn. Hij werd geboren in Berlijn en vluchtte met zijn joodse familie voor de nazi’s, naar de VS. Previn schreef en arrangeerde muziek voor tientallen films. Na zijn Hollywood-periode startte zijn dirigentenloopbaan, waarin hij grote internationale orkesten dirigeerde. Als pianist werkte hij onder meer samen met jazz-zangeres Ella Fitzgerald. Een enorm veelzijdig musicus, dus.

André Previn (1929-2019)

André Previn Overleden

Anner Bijlsma (1934 - 2019)
Op 25 juli overleed één van de invloedrijkste, Nederlandse cellisten in de tweede helft van de afgelopen eeuw: Anner Bijlsma, 85 jaar oud. Hij begon als eerste cellist in het Koninklijk Concertgebouworkest en studeerde oude muziek bij pioniers als Gustav Leonhardt en Frans Brüggen. Bijlsma maakte onder meer baanbrekende opnames van de cellosuites van Bach, op darmsnaren. Veel toonaangevende cellisten hebben bij hem gestudeerd. Hij leeft voort in de Anner Bijlsma Award, een prijs ingesteld door de Cellobiennale Amsterdam.

{work nummer="26623" }

{npovideo "VPWON_1241293"}

Anner Bijlsma Overleden

#METOO - vervolg
Seksueel grensoverschrijdend gedrag, ofwel #metoo, bleef ook in de tweede helft van dit jaar een thema in de klassieke muziek.

Zoals we in het vorige deel van het jaaroverzicht al meldden waren er schikkingen, tussen Daniele Gatti en het Concertgebouworkest en James Levine en The Metropolitan Opera. In augustus werd een andere musicus van naam beschuldigd van wangedrag: Plácido Domingo. Vrouwen vertelden over hun vervelende ervaringen met de tenor aan het Amerikaanse persbureau AP.

Plácido Domingo beschuldigd van seksueel wangedrag

Domingo ontkende niet zozeer dat er iets was voorgevallen, maar zei dat het met wederzijdse instemming gebeurde. Er ontstonden twee kampen. Verschillende collega’s en organisaties spraken hun steun uit voor Domingo. Maar een aantal - met name Amerikaanse - operahuizen beëindigde de samenwerking met hem. 

Of er sprake is van schuld of niet, het lijkt er op dat musici nu sneller kritiek durven te leveren op dominante collega’s. Zo lag dit jaar ook dirigent Daniel Barenboim onder vuur, omdat hij musici onbeschoft zou hebben behandeld.

Plácido Domingo werd in 2019 beschuldigd van wangedrag

Prijzen
Kun je in muziek de beste zijn?... Blijkbaar wel, want in 2019 werden er heel wat prijzen en oorkondes uitgedeeld. Vandaag de - volgens ons - belangrijkste uit de tweede helft van het jaar:

In augustus werd de Johannes Vermeer Prijs 2019 toegekend aan theatermaker en operaregisseur Ivo van Hove. Hij kreeg deze Nederlandse staatsprijs voor de kunsten vanwege zijn “uitzonderlijk artistiek talent”. De jury noemde hem een uitzonderlijk theatergenie. “Hij verruimt en verdiept steeds weer de theatrale verbeelding” en laat kunstenaars uit verschillende disciplines samenwerken.

Ivo van Hove wint Johannes Vermeer Prijs

Dan de Concertgebouwprijs, bestemd voor musici die over een langere periode hebben bijgedragen aan het artistieke profiel van Het Concertgebouw. Die was dit jaar voor dirigent Jaap van Zweden. Hij was van jongs af aan met Het Concertgebouw verbonden. Als kind trad hij er op, als concertmeester van het Concertgebouworkest en later als dirigent met verschillende orkesten.

Jaap van Zweden wint Concertgebouwprijs 2020

Begin december - tot slot - werd bekend dat slagwerker Dominique Vleeshouwers de Nederlandse Muziekprijs krijgt. Dat is de hoogste onderscheiding van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Voor dat je deze prijs krijgt moet je als jonge musicus een intensief coachingstraject volgen. Intussen treedt Vleeshouwers regelmatig op, met orkesten tot ver buiten Europa. (Een naam om in de gaten te houden.)

Dominique Vleeshouwers wint de Nederlandse Muziekprijs

Dominique Vleeshouwers wint de Nederlandse Muziekprijs

 

Tja, hoe moet je nou een heel decennium afsluiten? En pardoes een nieuwe beginnen? Nou, met de 5e van Beethoven, 1e deel? Vanwege een animatiefilmpje, gemaakt door Doodle chaos. De beweging van de muziek in beeld gebracht. Om instant gelukkig van te worden. Het oogt als een game, waarin je in op elk level steeds meer obstakels moet overwinnen, vermijden. Een figuurtje op een sleetje glijdt over een lijn, een draadje, als een skier van een helling, hij springt, huppelt, duikt, duikelt op het ritme van de muziek, omhoog, tuimelend, omlaag, vliegend door de lucht, oeps, pats, maakt een salto, nog een loop, hé, er komt een tweede figuurtje bij, parallel, syncopisch, buitelend, even op adem komend, in de achteruit, en huppetee, daar gaat het weer, crescendo, moeiteloos en sierlijk, en vrij. En er komen er steeds meer bij, er ontstaat een notenbalk, een partituur, er komen ook steeds meer tranen in mijn ogen bij, van pure vreugde, speelsheid, kortom, het wonder van de creativiteit. Dat wens ik iedereen toe voor de jaren ’20 van deze eeuw.

Ziehier:

https://www.facebook.com/100001886108736/posts/2372420656164115/?d=n

 

EERSTE AKTE


Er is een verlovingsfeest gaande. Zofia verlooft zich met de verarmde edelman Janusz. Janusz vraagt Zofia's vader om zijn zegen. We horen uit de verte een somber lied. Janusz herkent de stem van Halka, het meisje dat hij verleidde en vervolgens verliet. Halka is zwanger geworden van Janusz, maar het kindje is overleden. Zofia en haar vader, die niet weten waarom het gaat, willen het meisje helpen, maar Janusz zal alleen met haar praten. Hij bekent zichzelf nog steeds van het meisje te houden, maar hij wil met alle geweld dat ze weg gaat.

Als Halka Janusz ziet, denkt ze dat hij weer bij haar terug zal keren. Om haar gunstig te stemmen, zegt Janusz tegen Halka dat hij nog steeds van haar houdt en maakt een afspraak voor een rendez-vous.

Als hij terugkeert naar de gasten, wordt op instigatie van huismeester Dziemba een vurige mazurka gedanst.

TWEEDE AKTE
Het is nacht. Halka zwerft nog steeds rond het kasteel van Janusz. Ze hoort de feestelijke geluiden binnen en heeft geen idee wat er gaande is. Ze kan zich alleen maar verheugen op haar weerzien met Janusz.

Ze luistert dan ook niet naar de woorden van haar vriend Jontek, die probeert de waarheid te vertellen.

Als ze uiteindelijk begrijpt dat Janusz zich die avond verlooft met een ander, bonkt ze met haar vuisten op de deur van het kasteel. Jontek probeert haar te stoppen. Janusz belooft hem zelfs een beloning als hij Halka meeneemt. Jontek antwoordt op spottende wijze en zegt dat Janusz medelijden moet hebben met de arme wees.

Zofia en haar vader komen er intussen niet achter wat de oorzaak van het kleine oproer is. Dziemba spoort de dorpelingen aan weg ge gaan, terwijl Halka waanzinnig wordt: "Mijn valk, je hebt me gedood!"


DERDE AKTE
We zijn in een dorp in de bergen dat toebehoort aan Janusz. De dorpelingen bespreken het op handen zijnde huwelijk van Janusz en Sofia. Er wordt gedanst. Jontek verschijnt met de waanzinnig geworden Halka. Zij vertelt wat er gebeurde bij het kasteel. De dorpelingen krijgen medelijden.


VIERDE AKTE
We zijn bij de dorpskerk. Jontek is bezorgd om hoe Halka zal reageren op het huwelijk van Janusz en Sofia. Er wordt vrolijke muziek gespeeld, maar Jontek wil liever een treurige melodie. Hij vindt het vreselijk dat ze destijds koos voor hun baas Janusz en daarmee zijn liefde versmaadde. Als de bruidsstoet arriveert, groeten de dorpelingen het bruidspaar plichtmatig. Janusz, Sofia en haar vader herkennen Halka in de menigte. Ze blijft op zoek naar haar 'valk'. Janusz zorgt dat iedereen naar de kerk gaat.

Als Jontek aan Halka laat zien hoe Janusz en Sofia knielen voor het altaar, snapt Halka wat er gebeurt. In de kerk wordt het 'Onze Vader' gebeden.

Halka is het contact met de werkelijkheid kwijt. Ze stelt zich voor dat haar kindje sterft van de honger en dat ze een wiegenliedje moet zingen voor het kleintje. Dan wil ze zich wreken: ze pakt een fakkel om de kerk in brand te steken. Als ze de onschuldige mensen in de kerk ziet, gooit ze haar fakkel in de rivier. Ze vergeeft Janusz zelfs en wenst hem geluk. Ze rent naar een klif en springt in de rivier. Jontek en de dorpelingen staan machteloos. Dziemba verzoekt hen om voor het bruidspaar te zingen.

Foto's: Monika Ritterhaus

Zo komt je huisdier de jaarwisseling door

Pianiste Toos Onderdenwijngaard is tijdens de kerstdagen op 93-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bekendgemaakt.

In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw trad Onderdenwijngaard op met vrijwel alle Nederlandse orkesten, waaronder het Koninklijk Concertgebouworkest en het Rotterdams Philharmonisch Orkest, en werkte met dirigenten als Bernard Haitink en Antal Dorati.

Zij was daarnaast een veelgevraagd soliste bij onder meer het Radio Kamerorkest, waarmee ze pianoconcerten van Mozart ten gehore bracht. De pianiste maakte ook concertreizen naar de Verenigde Staten en de toenmalige Sovjetunie. Naast haar concerten gaf ze les aan het conservatorium in Den Haag.

Toos Onderdenwijngaard  specialiseerde zich in de muziek van Franz Liszt. In 1979 was zij betrokken bij de oprichting van de Franz Liszt Kring.

LUISTER: Toos Onderdenwijngaard speelt László Teleki uit Ungarische Bildnisse van Franz Liszt 

{audiofragment audio="373316" caption="Toos Onderdenwijngaard speelt Ungarische Bildnisse - László Teleki van Franz Liszt" }

Paul Witteman ontvangt in een propvolle studio vol kinderen trompettist Eric Vloeimans, tapdanseres Doortje Peters, de Jonge Strijkers Nederland, Cello Octet Amsterdam, slagwerkgroep Percossa en het Nederlands Philharmonisch Orkest

Elke  eerste uitzending van het nieuwe jaar maakt Podium Witteman een speciale kinderuitzending. Een uitzending waarin muziekeducatieprojecten in het zonnetje worden gezet, maar ook laten de kinderen zelf van zich horen.

De Jonge Strijkers Nederland bestaat uit strijkers van tussen de 12 en 18 jaar. Onder leiding van Nico Schippers spelen ze ‘Palladio’ van Karl Jenkins.

Het Cello Octet Amsterdam speelt een gedeelte uit hun voorstelling Cellokrijgers (co-productie met Oorkaan). De cellisten zitten niet keurig op hun stoel maar trekken gewapend met cello en strijkstok ten strijde. 

Eric Vloeimans geeft een masterclass aan 5 jonge trompettisten, en laat alle kinderen in de studio meezingen.

Tapdanseres Doortje Peters brengt samen met pianiste Raluca Sabau een wel heel originele versie van de Turkse Mars van Mozart ten gehore.

Er  is ook een heus orkest in de studio: het Nederlands Philharmonisch Orkest. Het orkest speelt o.l.v. Stijn Berkouwer een gedeelte van de jeugdvoorstelling ‘Welkom bij het Orkest’, met een speciale gastrol voor Floris Kortie. Floris laat de kinderen ervaren hoe overweldigend een live symfonieorkest kan zijn.

Paul Witteman en Mike Boddé kruipen samen achter de piano voor een potje à quatre mains.

Slagwerkgroep Percossa laat de kinderen lekker swingen en de heren gaan elkaar te lijf met boomwhackers.

Mis niets

Wat viel er op in de klassieke muziek?

In dit tweede deel van ons jaaroverzicht blikken we terug op de controverse rond de kwaliteit van de recent geopende Elbphilharmonie in Hamburg. Ook lichten we een aantal musici uit die begin dit jaar in de prijzen vielen. 

Elbphilharmonie 
In 2107 ging de imposante Elbphilharmonie in Hamburg open. Het cultuurcomplex aan de Elbe had ruim 800 miljoen euro gekost. En de afgelopen jaren moest het gebouw zich bewijzen. Een succes, zou je kunnen zeggen. In april 2019 werd duidelijk dat de Elbphilharmonie sinds de opening 2 miljoen concertbezoekers had getrokken. Daar bovenop bezochten nog eens 10 miljoen mensen het uitzichtplatform ‘Plaza’.

Een mislukking, zeiden anderen. Operaster Jonas Kaufmann liet zich begin van dit jaar kritisch uit over de akoestiek van de concertzaal. Dirigent Riccardo Muti besloot er zelfs helemaal niet meer op te treden. Hij vindt de zaal middelmatig.

De akoestiek is trouwens zó dat ieder klein geluid in het publiek wordt versterkt. En dat is extra lastig omdat er veel onervaren toeschouwers zijn, die vooral de zaal willen zien, maar niet weten dat je stil moet zijn. “Het lijkt wel een jaarmarkt”, zei een trouwe bezoeker.

Riccardo Muti wil niet meer in de Elbphilharmonie dirigeren

Prijzen
Componist Aart Strootman kreeg lof vanwege zijn combinaties van genres. Hij won dit jaar de Matthijs Vermeulenprijs, de belangrijkste Nederlandse compositieprijs, voor zijn stuk Shambling Emerge – after after party. De jury vond het “een fascinerend en verrassend avontuur”.

In februari werd bekend dat componist en dirigent John Adams winnaar is van de Erasmusprijs 2019. Hij kreeg de prijs, 150.000 euro, vorige maand uitgereikt. De jury vond dat Adams de hedendaagse klassieke muziek weer ‘verstaanbaar’ heeft gemaakt, door elementen uit jazz en pop toe te voegen.

Componist John Adams wint de prestigieuze Erasmusprijs 2019

En in april was er een International Opera Award voor Marc Albrecht, chefdirigent van de Nationale Opera en het Nederlands Philharmonisch Orkest. Hij werd uitgeroepen tot ‘beste operadirigent’. Albrecht had veel succes gehad bij De Nationale Opera, met uitvoeringen van Parsifal, Die Walküre en Tannhauser van Richard Wagner, en een geënsceneerde Gurre Lieder van Arnold Schönberg.

Bekijk de antwoorden.

 

EERSTE AKTE
Clorinda en Tisbe, de twee jongere stiefzusjes van Angelina, bijgenaamd Cenerentola Assenpoester,  doen ijdel voor de spiegel. Angelina, die het huishouden doet, zingt een liedje over een prins die de goedheid en onschuld boven de schoonheid verkiest.
Afbeeldingsresultaat voor DNO cenerentola

Een bedelaar filosoof Alidoro in vermomming - komt aan de deur en krijgt wat ontbijt van Angelina. De stiefzusjes willen hem eruit gooien, maar een groep lakeien komt juist op dat moment met een uitnodiging van prins Ramiro: hij wil trouwen en is op zoek naar een vrouw. De prins is onderweg. De stiefzusjes roepen beiden om Cenerentola, want ze willen direct mooi gemaakt worden.
Don Magnifico, de stiefvader van Cenerentola, ontwaakt uit een droom, die hem voorspoed voorspelde. Hij is opgetogen over de komst van de prins. Terwijl de familie zich aankleedt, arriveert prins Ramiro, verkleed als zijn eigen kamerheer. Hij ontmoet Cenerentola en het tweetal wordt direct verliefd, maar Cenerentola wordt weggeroepen door de stiefzusjes.
Afbeeldingsresultaat voor DNO cenerentola

Kamerheer Dandini maakt een pompeuze entree als de prins: Don Magnifico en de stiefzusjes zijn diep onder de indruk.

Afbeeldingsresultaat voor DNO cenerentola
Cenerentola wil ook mee naar het bal, maar mag niet van Don Magnifico, die zich gewelddadig gedraagt. Filosoof Alidoro komt echter met een codex waarin staat dat Don Magnifico drie dochters heeft: waar is de derde? Magnifico liegt: de derde dochter is dood. Iedereen vertrekt naar het bal en Cenerentola blijft achter. Alidoro keert echter terug om haar te helpen om alsnog in een mooie jurk naar het bal te gaan.
Gerelateerde afbeelding

In het paleis van de prins vermaken de stiefzusjes zich met de nog altijd vermomde Dandini, terwijl Don Magnifico tot zijn grote vreugde tot keldermeester wordt benoemd.
Gerelateerde afbeelding

Dandini begint wat moe te worden van de stiefzusjes. Hij zegt dat hij er maar één kan trouwen: de andere is voor zijn kamerheer. Clorinda en Tisbe kijken echter met een vies gezicht naar Ramiro: een plebejer, die willen ze niet.
De komst van een onbekende vrouw wordt aangekondigd. Ze verschijnt in een prachtige jurk. Als ze haar sluier verwijdert, valt het de zusjes en Don Magnifico op dat ze op Cenerentola lijkt. Iedereen gaat verward aan tafel.
Afbeeldingsresultaat voor DNO cenerentola

 

TWEEDE AKTE


Don Magnifico koestert nog steeds hoop voor zijn dochters; hij fantaseert over hoe iedereen hem om gunsten zal komen vragen als hij eenmaal de vader van de koningin zal zijn.

Gerelateerde afbeelding
Cenerentola vertelt intussen aan Dandini, nog als prins verkleed, dat ze niet van hem kan houden omdat ze verliefd is op zijn kamerheer. Ramiro is gelukkig, maar Cenerentola houdt hem op afstand en geeft hem een van haar twee armbanden. Hij moet haar opzoeken en zien wie ze werkelijk is. Dan gaat ze.
De prins ontslaat Dandini van zijn prins-taak en besluit dat hij op zoek zal gaan naar de onbekende vrouw.
Gerelateerde afbeelding
Dandini is niet langer prins, maar Don Magnifico heeft dat nog niet helemaal door. Hij blijft aandringen met de vraag wie van de dochters nu de nieuwe echtgenote van de prins zal worden: Clorinda of Tisbe? Als Dandini hem vertelt wie hij werkelijk is, ontsteekt Don Magnifico in woede.
Cenerentola is weer thuis en zingt haar liedje over de verliefde prins. Don Magnifico en de twee stiefzussen komen boos thuis. Ze zijn boos over de mislukte poging om de prins voor zich te winnen. De gelijkenis van Cenerentola met de bezoekster op het feest veroorzaakt nog meer ergernis.

Gerelateerde afbeelding
Een vreselijk onweer breekt los.
De prins en Dandini komen in het huis schuilen voor het noodweer. De prins herkent Angelina en zij ziet nu, dat de man van wie ze houdt de prins is. Ontsteltenis alom. De twee stiefzussen proberen Angelina weg te jagen, maar prins Ramiro accepteert geen geweld of kritiek meer jegens Angelina. Zij smeekt hem echter haar familie niets aan te doen.
Dan wordt het huwelijk gesloten tussen de prins en Angelina. Ze vergeeft haar familieleden en wil weer dochter en zuster genoemd worden. Ze is blij dat ze afscheid kan nemen van haar oude leven.
Gerelateerde afbeelding

Wat viel er op in de klassieke muziek, afgelopen jaar? Wat was van belang? Tot en met 31 december blikt Podium terug op het belangrijkste muzieknieuws van 2019. In dit eerste deel kijken we naar belangrijke transfers en benoemingen, de rol van politiek en subsidies en de beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de klassieke muziekwereld, oftewel #metoo.  

Transfers
Muzikale carrières waren regelmatig in het nieuws, afgelopen jaar, al ging het vaak om aankondigingen van toekomstige benoemingen.

Zo wordt de Zwitserse dirigent Lorenzo Viotti volgend jaar de nieuwe chef-dirigent bij het Nederlands Philharmonisch Orkest en de Nationale Opera. Hij volgt Marc Albrecht op. Viotti is pas 29. Verder werd bekend dat Benjamin Goodson vanaf volgend jaar het Groot Omroepkoor gaat leiden.

Qua benoemingen zette dit jaar een trend door: de aanname van meer vrouwelijke dirigenten. Een belangrijk debuut was dat van Karina Cannelakis op 12 oktober, als chef van het Radio Filharmonisch Orkest. Ook het Residentie Orkest krijgt een vrouwelijke chefdirigent, in 2021: de Duitse Anja Bihlmaier.

Een mooie benoeming was er voor celliste Harriet Krijgh. In juni werd ze lid van het beroemde Artemis strijkkwartet.

Maar het meest besproken was toch wel het afscheid van de 90-jarige Bernard Haitink. Op 6 september dirigeerde hij zijn laatste concert, in het Zwitserse Luzern. Zo kwam een einde aan een grootse dirigeerloopbaan, die begon in 1957. Haitink wordt wereldwijd gezien als één van de beste dirigenten van onze tijd.

{video "https://www.youtube.com/watch?v=iMH8AgprRcY"}

Politiek & Geld
Het ging het afgelopen jaar ook in de klassieke wereld natuurlijk vaak over politiek en geld. Het Muziekgebouw in Eindhoven zat begin dit jaar met een miljoenenschuld, na jarenlange begrotingstekorten. De gemeente wilde eerst niet investeren, maar eerder deze maand (december) volgden toch weer financiële toezeggingen van verschillende partijen.

Ook het kabinet kwam over de brug. Cultuurminister Van Engelshoven zegde 44 miljoen euro extra toe voor de basisinfrastructuur, de verzameling instellingen die directe subsidie van het rijk krijgen. Het Fonds Podiumkunsten krijgt juist minder geld om te verdelen.

Dan nog de honoraria… Eerlijke beloning van kunstenaars moet van de minister de norm worden. De Kunstenbond vindt dat ook en spande in november een rechtszaak aan tegen De Nationale Opera, over de betaling van freelance zangers. Het conflict is nog gaande.

Verder uitzoomend naar het buitenland: De Brexit ging niet door. Nog niet. Maar dirigent John Eliot Gardiner noemde de uittreding in mei al ‘een totale ramp’ voor musici die internationaal actief zijn, vanwege al het papierwerk. Eind januari is het zover...

#metoo - deel 1 
Afgelopen jaar werd duidelijk dat het thema ‘seksueel grensoverschrijdend gedrag‘ de klassieke sector nog wel even zal bezighouden. Helaas. 

In januari zette Daniele Gatti de aanval in op het Koninklijk Concertgebouworkest, dat hem in augustus 2018 had weggestuurd vanwege ongepast gedrag. Hij zou geen mogelijkheid hebben gehad zich te verweren. Ook een deel van de orkestleden vond dat de beslissing Gatti weg te sturen te snel was genomen of zelfs niet nodig was geweest. Het management gaf toe dat er beter onderzoek had moeten komen. In april werd de ruzie met Gatti bijgelegd, maar helemaal rustig werd het niet in Amsterdam. Musici zouden verplicht zijn te zwijgen. En natuurlijk zat het orkest zonder chef. In mei kondigde directeur Jan Raes zijn vertrek aan,.. officieel omdat hij vond dat “het orkest gebaat is bij een vers gezicht in mijn positie, die richting zal geven aan een volgend tijdperk”. 

In augustus kwam een andere zaak tot een einde. The Metropolitan Opera trof een schikking met voormalig chefdirigent James Levine, die veertig jaar het operahuis in New York had geleid. Levine vond dat hij in 2018 onterecht was ontslagen vanwege seksueel misbruik en intimiderend gedrag.

Helaas waren dit niet de enige #metoo­-kwesties in 2019. Wordt vervolgd in deel 3 van het jaaroverzicht.. 

 

 

 

Subcategorieën